Tag Archives: België

Twee dagen, vijfhonderd ervaringen, acties?

Gedegen onderzoek naar mannen die vrouwen op straat lastig vallen moet je met een lantaarntje zoeken. Dat veel vrouwen er last van hebben, blijkt echter keer op keer. Nadat filmstudente Sofie Peeters het debat (opnieuw) wagenwijd opengooide met haar documentaire Femme de la Rue, deed NRC een oproep aan Nederlandse vrouwen om ervaringen te delen. In twee dagen tijd ontving de krant circa 500 reacties. In Frankrijk delen vrouwen hun ervaringen via Twitter, en ook daar stromen de reacties binnen.

Overheden reageren geschrokken op de berg signalen van seksuele intimidatie op straat. Nadat België een voorstel lanceerde om mannen die vrouwen lastig vallen op straat, te beboeten met 250 euro, maakt ook Frankrijk seksuele intimidatie strafbaar.  De wet maakt het makkelijker om te bepalen wat seksuele intimidatie is, zodat slachtoffers makkelijker aangifte kunnen doen.

Wat doet Nederland? De ervaringen van vrouwen in ons land doen namelijk niet onder voor die van Belgische of Franse vrouwen. Een greep uit de ervaringen:

Heb zelfs een keer een jongen tegenover me gehad van 14-15 die mij aansprak over m’n borsten die toch wel degelijk heel ver weg gestopt waren. Buiten op de stoep voor mn deur zitten zorgt voor rare situaties en zelfs gewoon in de trein alleen willen zitten is soms te veel gevraagd. Leeftijden verschillen ook gewoon van 15 tot makkelijk 45 jaar.

Wanneer je niet reageert krijg je de verschrikkelijkste verwensingen naar je hoofd geslingerd. Maar liever dat dan wel reageren en vervolgens langer lastig gevallen worden. Ik voelde me vaak gestraft voor het hebben van blond haar. Een gevoel dat direct werd gevolgd door boosheid en machteloosheid. Het is verdomme toch te gek voor woorden dat je in Nederland naar hartelust voor hoer kunt worden uitgescholden zonder dat je daar iets tegen kunt doen?  Ik ben blij dat er wat aandacht komt tegen deze vorm van verbale mishandeling op straat.

Vroeger zette ik me altijd schrap als ik langs een bouwplaats moest, dan kon je op je vingers natellen dat je “goeiemorgen, schatje!” en nagefloten werd. Ik voelde me daar altijd heel ongemakkelijk bij. Ik vond het ook helemaal niet vleiend, want het waren altijd onaantrekkelijke mannen. Je voelt je een soort van woordelijk belaagd door engerds.

op een normale toon zeggen “goh wat zie je er leuk uit, zou je een keertje met mij wat willen gaan drinken” komt vriendelijk over. Het meest gehoorde: “hey vuile hoer wil je met me neuken” vind ik afschuwelijk. Ik heb het zelfs een paar keer meegemaakt dat mij gevraagd werd “wil je met me trouwen dan wil ik wel je pooier zijn”.

Van dat soort dingen. De PvdA publiceerde inmiddels een pleidooi om ook in Nederland seksuele intimidatie op straat strafbaar te maken. Voor de werkvloer heeft Nederland al regels. Voor seksuele intimidatie op straat kent Nederland echter geen enkele wetgeving. Slachtoffers kunnen zodoende geen aangifte doen bij de politie, want die heeft geen wettelijke basis om op te treden. De PvdA wil wetgeving zoals net ingevoerd in Frankrijk.

Opinieblad Elsevier komt met een columnist die een andere oplossing voor staat: brutale immigranten domweg terug naar hun land van herkomst sturen. Dat is precies de kant die Sofie Peeters niet op wil. Ze betreurt het dat extremisten er vandoor dreigen te gaan met de discussie. In een interview met dagblad De Standaard hamert ze erop dat het daadwerkelijke probleem ligt bij groepen jongens en mannen die zich kapot vervelen, doelloos op straat rondhangen, en hun frustraties afreageren op vrouwen. Ze wil dat de overheid werkloosheid tegengaat en die mannen iets zinnigs te doen geeft.

Dat lijkt de Zesde Clan voor de langere termijn een uitstekende aanpak. We zijn ook zeer benieuwd wat de wetgeving tegen seksuele intimidatie oplevert. Als zulke regels effect hebben, zou de Nederlandse overheid er goed aan doen het Franse voorbeeld te volgen. Ok. Gaan we nu even Hey Baby spelen op de computer. Wordt vervolgd.

VERDER LEZEN: De tenenkrommende Steven de Jong van het NRC reduceert de problematiek tot nafluitende bouwvakkers en zie het maar als een compliment, of speelt racisme misschien een rol, mevrouwtje? Dit opiniestuk van publiciste Maja Mischke dient hem puntig en precies van repliek. Dat is fijn, want dan hoeft de Zesde Clan niet op de vele denkfouten en minachtende standpunten van deze korpsbal te wijzen.

België pikt seksuele intimidatie niet meer

Mannen die hun vrouwelijke collega’s op de werkvloer behandelen als Playboy bunny’s, komen daar in België niet meer mee weg. De kranten staan op dit moment bol van schandalen. Het begon met de affaire Pol Van Den Driessche, die zich vanwege klachten over seksuele intimidatie heeft teruggetrokken als kandidaat voor het burgemeesterschap van Brugge. Daarna kwamen de schandalen rond de voormalige Omroep Limburg naar buiten. Daar zou journalist Jos Ghysen zijn macht misbruikt hebben en vrouwen seksueel geïntimideerd hebben. Zelfs de Katholieke Universiteit Leuven bleef niet gevrijwaard van misstanden.

De schandalen zorgen voor levendige discussies in de media. Natuurlijk verandert de situatie niet in een keer. Ghysen ontkent alles. Hij vindt de beschuldigingen flauwekul. Bovendien was het lang geleden, dus hij herinnert het zich niet zo  goed meer. Handig! Dit alles terwijl voormalige werkneemsters spreken van een verziekte bedrijfscultuur waarin ook andere mannelijke medewerkers zich allerlei vrijheden veroorloofden.

Wat dat betreft doen academici het beter. De Katholieke universiteit Leuven stuurde de afgelopen jaren vier professoren weg na aanhoudende klachten over fysieke en verbale intimidatie. Meestal betrof het wangedrag jegens assistenten – vrouwen die in de universitaire hiërarchie onder de professoren stonden. In tegenstelling tot mensen als Ghysen gaven de academici de beschuldigingen echter toe. Ze werkten ook mee aan oplossingen, bijvoorbeeld door te vertrekken.

Schuldig of niet schuldig, de ophef, de ontslagen en de terugtrekkende bewegingen maken duidelijk dat het grote zwijgen voorbij is. Onder andere auteur Saskia de Coster is blij met deze vooruitgang. Want vroeger ging het in haar beleving als volgt:

Bij mijn eerste en enige job ooit bleek na een week dat de meneer die mij in dienst genomen had, verwachtte dat ik hem ook op een bijzondere manier zou bijstaan. Vernederend om zoiets te ontdekken wanneer je denkt dat je werd aangenomen om je capaciteiten. Je ziet dan de reflex van veel mannen, ook totaal correcte, goedmenende mannen: o maar ja, hij heeft die reputatie, tsja. Ah, dom van mij, dat had ik moeten weten, denk je dan. Kedeng, schuld teruggekaatst, domme gans. Good old Paula Semer vertelde een anekdote over een schaamteloze reactie die enkel mogelijk is als er één groep overdonderend aan de macht is. Haar chef zei na haar klacht over ontoelaatbaar gedrag: je weet toch dat je moet zwijgen als die man gezopen heeft.

Die situatie maakte dat vrouwen geen kant uit konden met hun ervaringen en de gevoelens die het oproept als mannen zich aan je opdringen. Vrouwen begonnen zich zelfs medeplichtig te voelen:

ik deed wat iedereen al jaren deed: maken dat je wegkomt en intussen doen alsof er niets gebeurd is. Niemand wil de preutse hysterica zijn, ik bleef dus cool. Onder collega’s heb ik er nog goed mee gelachen. Het hoorde er nu eenmaal bij. Maar waarom eigenlijk? [...] ik neem het mezelf kwalijk dat ik meegewerkt heb aan een sfeertje waarbij een jonge vrouw bijzonder veel moed moest hebben om tussen alle grappen door te zeggen dat ze het echt niet oké vond.

Dat gaat nu wel anders, signaleert De Coster:

Terwijl voordien afzonderlijke vrouwen niet met hun verhalen over seksuele intimidatie naar buiten durfden te komen, uit schaamte en angst om als truttebel versleten te worden, is de stop nu uit de fles en blijven de getuigenissen stromen. [...] Uit de hele heisa blijkt dat haast niemand, ook mannen niet, nog zomaar tolereren dat een beperkte groep zich te veel schaamteloosheid permitteert. Als de meerderheid van de mannen niet verontwaardigd was en als de vrouwen niet aan één zeel hadden getrokken, dan zou vandaag de schaamte nog steeds aan de kant van het slachtoffer staan. Nu is die eindelijk doorgeschoven naar de andere kant, waar ze thuis hoort.

Veel mensen spreken de hoop uit dat de kritische discussie een blijvertje is. Want een terugkeer naar ‘ach ja, mannen zijn nou eenmaal mannen’  en slachtoffers overdrijven en moeten zwijgen, doet geen recht aan de veranderende verhoudingen in de samenleving:

Dit is geen storm in een glas water. We kunnen hopen dat de grotere gelijkheid van mannen en vrouwen op de werkvloer anno 2012 een rem zet op het machtsmisbruik dat zo duidelijk uit de vroegste verhalen spreekt, maar het is duidelijk dat ongewenst seksueel gedrag op het werk niet weg is. De boodschap dat ongewenst ook onaanvaardbaar is, kan niet luid genoeg klinken.

Belgisch wetsvoorstel zet subtiel seksisme op de kaart

Tegen domheid kun je geen wetten uitvaardigen. Eén ding is echter zeker: subtiel seksisme in België is op dit moment het gesprek van de dag. Opeens plaatsen mensen bijvoorbeeld vraagtekens bij de sexy dames naast auto’s. Wat zegt dat over mannen en vrouwen? Wie is de norm en wie is ‘de ander’? Allemaal dankzij minister voor Gelijke Kansen Milquet,  die in een beleidsnota schreef dat ze seksisme aan wil pakken. Ze wil onder andere zwaardere sancties tegen verbale agressie tegen vrouwen, omdat het blijk geeft van minachting en een voorloper kan zijn van fysieke agressie.

Niemand zegt meer openlijk tegen een vrouw ‘jij mag hier niet werken want je bent een vrouw’. Die apartheid is afgeschaft. De mentaliteit van mensen verandert echter veel langzamer. Seksisme in subtiele en minder subtiele vormen is nog steeds alomtegenwoordig. De Standaard noemt het in een kop ‘vandalisme tegen vrouwen’. Het gebeurt dat in dag uit. Slechts weinig vrouwen voelen zich sterk genoeg in hun schoenen staan om hier werk van te maken:

Amper 55 dienden er tussen 2005 en 2010 een klacht in bij het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. Dat zijn er negen per jaar. Vrouwen hebben duidelijk schrik om als humorloze bitch versleten te worden als ze klacht indienen. ‘Of erger nog: als feministe’, lacht er een. Of als weerloos tutje. ‘We zijn geen diersoort die beschermd moet worden.’ Vrouwen negeren seksisme nog liever dan het weg te lachen.’

Ondertussen valt er weinig te lachen. Want zoals deze krant signaleert tiert het seksisme welig: ,,Denk maar aan Open VLD-nestor Patrick Dewael, die CD&V-kamerlid Katrien Partyka en plein public toebeet dat het ‘goed is dat ze af en toe op de knieën ligt’. Dat heeft een groot nadelig effect op vrouwen. Schrijfster Kristien Hemmerechts zegt hierover in de Standaard:

‘Ik word er ziek van. Letterlijk: misselijk. [...]  Studenten die ik een opmerking geef, hóór ik vaak denken: “Stom wijf.” Als vrouw word je minder au sérieux genomen. In de politiek, in de academische wereld, in de kunsten – noem maar op. Literaire generaties, bijvoorbeeld, worden nog altijd gedefinieerd in termen van de mannelijke auteurs. [...] Dat seksisme gaat echt niet zomaar verdwijnen. Mannen begrijpen gewoon niet wat het is, seksisme. Ze kunnen dat ook niet begrijpen, denk ik. Blanken zullen ook nooit ten volle beseffen wat racisme is, of hetero’s wat homobashing betekent. Je moet het aan den lijve ervaren om te weten hoe verwoestend het is.’

Zulke minachtende haat maakt ook dat vrouwen minder goed gaan presteren. Bijvoorbeeld in de wetenschap:

In my experience, women often enough get the not so subtle look.  It used to be as bad as “O, isn’t it cute that you are trying to have some confused thought.” Now it is for me more likely to be “What idiot thing does this old woman have to say?”  Sometimes it can be quite explicit, as when a young man said after I delivered an invited talk, “I hope you don’t think your little point affects anything Block has to say.”  It has always interested me that these sorts of things can affect my performance.  Its as though one acts in accord with others expectations.

En als die verwachting is ‘jij bent een stom wijf, je hoort hier niet, jij zult falen’, dan is de kans groter dat een vrouw zich niet thuis voelt, zich dom gaat voelen, op gaat zien tegen het waarmaken van haar ambities. Want als ze dat wil, hoeveel obstakels komt ze dan wel niet tegen? Dat lukt noooooit… Etcetera.

Het verlammende effect van subtiel seksisme wordt niet alleen duidelijk aan de hand van individuele anekdotes, maar blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. Mensen zijn sociale wezens. Openlijke minachting neem je bewust waar. Vaak zorgt het ervoor dat de reden voor de akelige behandeling duidelijk is:

…voordat ze daaraan begonnen, maakte de man bij wie ze solliciteerden een paar opmerkingen tegen ze. Waren die ronduit vrouwonvriendelijk dan verslechterden de prestaties van de vrouwen niet. Sterker nog, in sommige gevallen deden ze het juist beter op de tests. De onderzoekers denken dat dit komt doordat vrouwen het openlijke seksisme niet op zichzelf betrokken. Misschien wilden ze zelfs die kerel wel een poepie laten ruiken en waren ze daardoor extra gedreven om het goed te doen.

Subtiel seksisme is echter minder merkbaar. Grotendeels onbewust neemt een vrouw waar dat de ander haar minacht, afwijst, maar ze heeft geen idee waarom omdat de signalen onder de radar blijven. Bij gebrek aan een duidelijke ‘ vijand’  gaan vrouwen aan zichzelf twijfelen, ontdekte sociaal-psycholoog Sezgin Cihangir van de universiteit Leiden:

Van de vrouwen die zogenaamd werden afgewezen omdat ze foute antwoorden hadden gegeven, kregen we een heel ander beeld. Ze zochten de oorzaak van hun afwijzing bij zichzelf, met als gevolg een slecht zelfbeeld en slechtere prestaties op bijvoorbeeld IQ-testen. Vooral mensen die een lage zelfwaardering hebben, vertoonden deze reactie. Het gevaar hiervan is dat slachtoffers in een vicieuze cirkel terecht komen: door subtiele discriminatie presteren ze slecht, waardoor de daders van discriminatie hun vooroordelen bevestigd zien.’

Cihangir, die promoveerde op zijn onderzoek naar subtiel seksisme, merkt dat slachtoffers vaak geen melding doen van discriminatie:

‘Slachtoffers zijn geneigd te ontkennen dat ze gediscrimineerd worden. Als je zegt dat je gediscrimineerd wordt, erken je immers dat je tot een sociale groep behoort die anderen als negatief evalueren. Bovendien worden klachten over discriminatie vaak als aanstellerij gezien. Dat zijn redenen waarom mensen vermoedens van discriminatie voor zich houden.

Logisch dus dat het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen zo weinig klachten over seksisme ontving. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de angst om gezien te worden als een feministe, als je een klacht indient. (Oh, en als je de discriminatie door krijgt, wáág het niet om boos te worden. Da’s nog erger dan een klacht indienen. De omgeving kotst je massaal uit.)

Nogmaals, subtiel seksisme bij wet verbieden lijkt een heilloze zaak. Het plan van minister Milquet brengt echter discussie op gang. Zo’n discussie kan de aandacht vestigen op de vele manieren waarop seksisme zich manifesteert. Dat kan vervolgens bewustwording op gang brengen. Bij vrouwen en bij mannen. Misschien is dat zelfs effectiever dan een wet. Heeft de actie van Milquet toch nog zin.

Belgische partij stuurt alleen mannen naar regering

Belgen zijn woedend op politieke partij CD&V. De partij mocht kandidaten afvaardigen voor de nieuwe regering van België, maar koos louter mannen. Mede door dit eenzijdige benoemingsbeleid telt de nieuwe federale regering slechts 31% vrouwen. In 2007 was dat nog bijna de helft, namelijk 44%. Een gevoelige achteruitgang.

België vormde eindelijk een nieuwe regering.

Vrouwen tonen zich woedend over het eenzijdige benoemingsbeleid. ‘De partij onwaardig’, ‘doe wat je zelf predikt’, tekende De Standaard op. De louter uit mannen bestaande delegatie is volgens velen tenenkrommend, omdat de Belgische regering onder andere wil dat ondernemingen een vrouwenquotum instellen. De overheid maakt zich volgens critici ongeloofwaardig bij het bedrijfsleven, nu één van de pijlers onder het nieuwe kabinet als vanzelfsprekend een pure mannenploeg naar de regering stuurt.

De mannenclub van CD&V is ook tenenkrommend omdat er binnen de partij juist veel vrouwen actief zijn. Onder andere Miet Smet, binnen de partij een voorvechtster voor vrouwenrechten, vindt dat de CD&V talentvolle vrouwen over het hoofd zag:

…Daarnaast heeft men onze pensioenspecialiste Sonja Becq over het hoofd gezien, men heeft Nahima Lanjri genegeerd…’ Volgens Smet waren er goede vrouwelijke kandidaten genoeg. Ze denkt dat Vrouw&Maatschappij wel degelijk druk heeft uitgeoefend op de partij om een vrouw te kiezen, maar die druk werd genegeerd. ‘De provinciale verdeling was blijkbaar belangrijker.’

Vicepremier Steven Vanackere is inmiddels druk bezig met brandjes blussen. Onder andere door te proberen de zonzijde te benadrukken:

Vanackere reageerde tot slot op de kritiek binnen de eigen partij dat er geen CD&V-vrouwen in de regering zitten: ‘Dat is jammer, echt jammer’, vindt ook hij. ‘Maar we hebben met Sabine de Bethune als Senaatsvoorzitster en Hilde Crevits, Joke Schauvliege en Brigitte Grouwels ministers op belangrijke posten,’ merkt hij op. ‘Er zal evenwel nog een woordje over gesproken worden. We moeten het talent en de werkkracht van onze vrouwen evenveel aanspreken als dat van de mannen.’

Mooie woorden. Nu nog de uitvoering in de praktijk.

UPDATE: Ook nieuwe benoemingen van de CD&V betreffen louter mannen. Ook hier proberen commentatoren er nog een zonzijde in te vinden. Zo zouden vrouwen niets missen aan het partijleiderschap. Het is een ondankbare taak, mensen hebben alleen maar kritiek op je, en je moet standpunten van de regering verdedigen, ook als je partij het er niet mee eens was. Zo naar, nee hoor dames, het is maar goed dat jullie dit nu niet hoeven te doen, laat het maar aan de mannen over. Diepe zucht. Uit protest droegen CD&V vrouwen afgelopen woensdag zwarte kleding.

Nederland zegt redelijkheid vaarwel

Het is officieel: Nederland schaart zich in het rijtje landen met een boerkaverbod. Om te voorkomen dat het teveel gaat lijken op een anti islamitische maatregel houden officiële teksten het op een verbod op gezichtsbedekkende kleding. Maar uit alles blijkt dat het gewoon gaat om de boerka. Volgens minister Donner past dat kledingstuk niet in Nederland.

De regering negeert met haar opstelling onderzoek waaruit blijkt dat het dragen van gelaatsbedekkende kleding zoals een boerka voor de meeste vrouwen in bijna alle gevallen een bewuste keuze is. Zelfs als het dat niet zou zijn – nogmaals, dit wordt niet ondersteund door bestaande studies – klopt het verbod niet. In dat geval ga je namelijk vrouwen die volgens jou onderdrukt zouden worden, nog meer onder druk zetten. Vrouwen waarvan je zegt dat ze niet vrij zijn, nog meer vrijheid ontnemen. Door zo irrationeel te handelen laat de Nederlandse regering zien dat het de redelijkheid vaarwel zegt.

Het is heel erg jammer dat de coalitiepartijen die dit bedacht hebben, onderzoeken negeren en weigeren te luisteren naar redelijke argumenten. De Zesde Clan verwijst je graag nog even naar die roependen in de woestijn. Zoals filosofe Martha Nussbaum, die in augustus vorig jaar reageerde op de introductie van een boerkaverbod in Frankrijk. Of de Belgische politica Eva Brems, die stelling nam toen haar land het voorbeeld van Frankrijk volgde en erop wees dat mensenrechtenexperts dit soort wetgeving unaniem afwijzen.

Inmiddels komen uit islamitische hoek de eerste reacties binnen. Trouw sprak met Al Nisa, een organisatie voor moslimvrouwen. Voorzitter Leyla Cakir legde de krant uit dat haar organisatie tegen een boerkaverbod is:

Al Nisa heeft altijd het standpunt gehad dat we niet voor een boerkaverbod zijn. Wij zijn eerder voor zelfbeschikking en vinden dat de vrouw zelf de vrijheid moet hebben om te beslissen om een boerka te dragen.

De krant tekende ook een onthutste reactie op van jongerenimam Yassin Elforkani:

‘Ik had nooit gedacht dat het zover zou komen in Nederland. Dit is echt betreurenswaardig. Ik snap dat het op de arbeidsmarkt moeilijk ligt, maar het verbieden van een boerka op straat past niet in een democratische rechtsstaat. Het is geen verplichting vanuit de islam, maar als een vrouw ervoor kiest, moet het kunnen. Ik denk ook niet dat de vrouwen die ik ken die er een dragen, hun boerka afdoen. Met sancties verander je niet hun mentaliteit.”

In België bleef het niet bij praten. Twee vrouwen stapten naar de rechter. Zij vinden het boerkaverbod in hun land een maatregel die veel te ver gaat, en hebben de zaak aanhangig gemaakt bij het grondwettelijk hof. Dit hof doet binnenkort uitspraak.

UPDATE: Geweldige reactie van een winkel in feest- en carnavalskleding. Sinterklaaskleding en carnavalspakken vallen niet onder het verbod op gezichtsbedekkende kleding, dus kunnen mensen bij deze winkel een boerka huren als ware het een carnavalspak. Bonnetje erbij en geen agent die je een boete op kan leggen. Doet de politie dat wel, dan is de feestwinkel bereid de boete te betalen. Geniaal!

Illustraties: Burka Babes van de strip Sigmund (Peter de Wit).

Belgische politica krijgt minder spreektijd

Vrouwelijke politici in België moeten op het Vlaamse journaal in tijd uitgedrukt 10% eerder hun mond houden dan mannelijke politici. De vrouwen komen ook minder aan bod dan mannen – die domineren nieuwsthema’s die gezien worden als mannelijk of neutraal. De enige uitzondering hierop vormt de frisse, jonge politica. Zij krijgt, áls ze aan het woord komt, evenveel spreektijd als een mannelijke leeftijdsgenoot. Dat blijkt uit een eindscriptie van studente Debby Vos, voor de studierichting politieke communicatie. Haar scriptie kreeg een nominatie voor de Thesisprijs 2011 van de universiteit Antwerpen.

Vos analyseerde Vlaamse televisiejournaals voor de periode 2003-2010. Om de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke politici te verklaren, controleerde ze voor allerlei factoren. Het maakt voor de media bijvoorbeeld uit welke functie iemand bekleedt. Journalisten zullen een minister-president vaker willen interviewen dan een staatssecretaris voor milieu, en dat heeft meestal niks met iemands geslacht te maken.

Hou je hier allemaal rekening mee, dan blijft echter toch een onverklaarbaar verschil bestaan. Vos:

Toch is het opmerkelijk dat, ondanks alle gecontroleerde factoren, vrouwelijke politici nog steeds significant minder spreektijd krijgen. Vrouwelijke politici zijn echter niet meer significant minder vaak een nieuwsbron wanneer we controleren voor de mogelijke oorzaken. We kunnen dus besluiten dat er een reële gender bias aanwezig is in de Vlaamse journaals wat de spreektijd van vrouwelijke politici betreft.

Vos komt daarmee uit bij een conclusie die zij, in haar eigen woorden, niet had opgezocht. In het voorwoord van haar scriptie schrijft ze:

Dit onderwerp is niet geïnspireerd vanuit feministische doeleinden, maar eerder vanuit nieuwsgierigheid en interesse. Tijdens de lessen Media & Politiek in het eerste trimester, werd mijn aandacht getrokken door een artikel waarin beschreven stond dat vrouwelijke politici minder in het nieuws verschijnen, ook wanneer gecontroleerd wordt voor politieke functie. Deze opmerkelijke bevinding wordt bevestigd in andere onderzoeken, ook in Vlaanderen. Ik vond dat een interessant thema waar ik rond wou werken voor deze masterproef.

Vos plaatst de resultaten van haar onderzoek in een bredere context. Haar conclusies blijken dan naadloos aan te sluiten bij de resultaten van andere wetenschappelijke studies. Het patroon is overal dat vrouwelijke politici minder media-aandacht krijgen. Als een politica media-aandacht krijgt, gaat het vervolgens vaker over stereotiep vrouwelijke rollen en het privé leven van de politica. De enige uitzonderingen op deze regel zijn dat vrouwelijke verslaggevers iets meer aandacht besteden aan vrouwelijke politici, en dat vrouwelijke politici wat vaker aan het woord komen dan mannen over thema’s die als ‘vrouwenkwesties’ worden beschouwd. Denk aan discussies over kinderopvang en zwangerschapsverlof.

Vos doet de aanbeveling meer onderzoek te doen naar factoren die de 10% minder spreektijd verder inzichtelijk kunnen maken. Zo heeft ze niet uitgezocht hoe de politici communiceren. Misschien zijn de op het journaal getoonde vrouwen gewoon 10% korter en bondiger in hun antwoorden, en hebben ze dus minder spreektijd nodig. Zou leuk zijn. Vooral omdat dit haaks staat op het stereotype van de kwebbelende vrouw, dus als dit zo is moeten populaire kwakdenk-schrijvers van het Mars en Venus type iets anders verzinnen om hun boeken te verkopen.

Vos doet ook de aanbeveling vrouwelijke politici zelf te vragen hoe hun ervaringen met de media zijn. Dit soort kwalitatief onderzoek kan meer inzicht geven in de gang van zaken, en praktische tips opleveren om gender vooroordelen bij te stellen.

Belgische vrouwen lopen miljoenen euro’s alimentatie mis

Als groep lopen Belgische vrouwen maar liefst 200 miljoen euro per jaar aan alimentatie mis. De Dienst Alimentatievorderingen (Davo) loopt tegen zoveel weigerachtige mannen aan dat deze organisatie nu de hulp van de Belgische politiek inroept om het geld alsnog te vorderen, berichten De Standaard en De Morgen.

De mannen voeren meestal aan dat ze de alimentatie niet op kunnen brengen. Zelfs als dat zou kloppen vindt de directeur van Davo dat er dan met twee maten wordt gemeten: ,,We raken hier het kernprobleem: nu hoeden we ons ervoor om de mannen in armoede te storten, maar ondertussen moeten de alleenstaande moeders het wel op eigen houtje zien te rooien.”

Uit de reportage van De Standaard blijkt dat het in 94% van de gevallen gescheiden moeders zijn die bij de Davo aankloppen. Het gaat jaarlijks om 35.000 vrouwen die in ernstige financiële problemen verkeren door de weigering van hun ex om alimentatie te betalen. De dienst kan indien nodig voorschotten uitbetalen om ervoor te zorgen dat kinderen toch kleding, schoenen en voedsel kunnen krijgen. Vorig jaar betaalde de organisatie zodoende bijna negentien miljoen euro uit. Dit geld kwam ten goede aan 12.671 kinderen.

Ook in Nederland is de weigering alimentatie te betalen een fors probleem. In plaats van Davo kent ons land het LBIO: Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen. In september vorig jaar meldde dit bureau dat ook in Nederland de naleving slecht is. Het bureau schatte in over heel 2010 tot zo’n 13.000 zaken te komen. De oorzaken zijn volgens het bureau deels regeltechnisch: de berekening van alimentatie ligt ingewikkeld. Het bureau wil de methode daarom vereenvoudigen en makkelijker inzichtelijk maken.

Daarnaast merkt het bureau dat veel ouders de betaling van alimentatie gebruiken om hun conflicten uit te vechten. Zie dit representatieve voorbeeld, waarbij een vader met een bovenmodaal inkomen weigert om een fatsoenlijke kinderalimentatie te betalen aan zijn ex. Na een eerdere uitspraak ging hij rustig in hoger beroep om te ontkomen aan zijn verplichtingen. In dit geval zonder succes.

België gaat voor vrouwenquotum

Het is officieel: België gaat grote bedrijven met een quotum dwingen meer vrouwen in raden van commissarissen en bestuur te benoemen. Het was een lastig politiek besluit. De oppositie kwam één stem tekort om het voorstel aan te vechten. België verwacht pas over een jaar of twaalf het effect van de maatregel goed te kunnen evalueren. Ondernemingen krijgen namelijk ruim de tijd om hun personeelsbeleid aan te passen.

De Belgische aanpak staat in schril contrast met de Nederlandse polderpolitiek. Die aanpak voorziet in mooie beloftes. Als resultaten uitblijven staat daar geen enkele sanctie op.

De verschillende initiatieven om het glazen plafond te doorbreken komen niet uit de lucht vallen. Het is de Europese Unie een doorn in het oog dat er aan de top zo’n monocultuur van blanke mannen heerst. Neem Nederland: topvrouwen zijn er nauwelijks. Alle ons omringende landen doen het beter en hoewel Nederland hier en daar lichte vooruitgang boekt, valt dat in het niet bij de positieve ontwikkelingen in de rest van de EU. We lopen achter. Maar tot op de dag van vandaag laten ondernemers bestaande projecten om op vrijwillige basis meer vrouwen door te laten stromen naar de top links liggen.

Het enige positieve voor de situatie hier is dat de verschillende uitkomsten van het politieke debat wetenschappers een gouden kans bieden. Ze kunnen nu onderzoeken welke aanpak het beste werkt om het monopolie van blanke mannen te doorbreken. De Nederlandse of de Belgische. Benieuwd welke universiteit dit oppakt!

Burgervrouwen halen Belgische euro

Voor het eerst in de geschiedenis staan twee ‘gewone’ Belgische vrouwen op een munstuk. Voorheen hadden alleen leden van het koninklijk huis kans om met hun portret op een Belgische munt te komen. Het land slaat een twee euro muntstuk met de beeltenissen van Isala van Diest en Marie Popelin. Van Diest (geboren in 1842) wist als eerste vrouw officieel arts te worden. Popelin (geboren in 1846) haalde als eerste Belgische vrouw ooit een rechtendiploma. Op deze manier viert België dat Internationale Vrouwendag dit jaar voor de honderste keer gevierd werd. In Nederland is dat pas volgend jaar, omdat bij ons 8 maart pas sinds 1912 een feestdag is.

Rechts vecht vrouwenquotum aan

Meldde de Zesde Clan onlangs nog het fijne nieuws dat België kiest voor een vrouwenquotum, moeten we helaas nu al weer melden dat conservatieve partijen roet in het eten gooien. Zowel De Morgen als De Standaard melden dat drie rechtse partijen naar de Hoge Raad stappen om te vragen of  het instellen van een quotum juridisch gezien mag. De partijen proberen ook het debat te ontregelen door de methode van het filibusten toe te passen. Een in de V.S. populaire tactiek die inhoudt dat je net zo lang door ouwehoert totdat er geen tijd meer is om over een wetsvoorstel te stemmen.

Aan dit beeld willen conservatieve partijen liever niets veranderen.

Zonder al deze strategieën zou de Kamer morgen over het wetsvoorstel gestemd hebben. Gezien de oorsponkelijke toezeggingen was de verwachting dat de regeling met 72 tegen en 78 stemmen voor aangenomen zou worden. De wet voorziet erin dat grote beursgenoteerde ondernemingen binnen een periode van vijf jaar een bestuur moeten hebben dat voor dertig procent uit vrouwen bestaat. Een kleine meerderheid van de politiek zag dit als de enige mogelijkheid om serieus iets te doen aan de achterstelling van ambitieuze vrouwen in het bedrijfsleven. Want goede voornemens hebben tot nu toe niks uitgehaald.

Met de stap naar de Hoge Raad bouwen conservatieven een wachttijd in van vijf tot dertig dagen. Of het voorstel opnieuw in stemming komt, en hoe het dan uitpakt, is op dit moment onzeker.

Internationale Dag van Gelijk Loon: de beste spotjes

Leve België. Dat land kent al jaren een actieve cultuur van televisiespotjes en korte filmpjes om de aandacht te vestigen op de Internationale Dag voor Gelijk Loon. De krant De Standaard verzamelde de leukste bijdragen van de afgelopen jaren.

Voor zover je van leuk kunt spreken. Want op 25 maart 2011 ‘vieren’ we dat vrouwen gemiddeld tot deze dag door moeten werken om evenveel salaris te verdienen als een man in 2010 binnen haalde. Een leidinggevende in de zorg krijgt namelijk een veel lager salaris dan een leidinggevende in de bouw. Laat dat eerste nou een vrouwenberoep zijn en het tweede een mannenberoep… En ook zonder die onderwaardering krijgen vrouwen voor hetzelfde werk binnen dezelfde sector nog steeds circa 9% minder salaris. Om onverklaarbare redenen, want factoren zoals verschil in opleiding en ervaring is uit deze cijfers  gehaald. Blijft over: ben je een man of een vrouw. Daar mogen we wel even bij stil staan.

België stopt met strijken om loonkloof

Je overhemden strijken, mannetje? Vergeet het maar! Belgische organisaties voeren actie tegen de loonkloof tussen mannen en vrouwen, en één van die acties is: ik stop met strijken. Voorbeeldvrouw Leen wil deze huishoudelijke activiteit pas weer in overweging nemen als ze voor hetzelfde werk evenveel salaris krijgt. Want zoals het er nu voor staat moet ze tot eind maart 2011 doorwerken om evenveel geld te verdienen als haar mannelijke tegenhanger in 2010 binnen haalde voor hetzelfde werk.

Nadat eerder de Emancipatiemonitor 2010 de situatie voor Nederland op een rijtje zetten, trekt voor België documentatiecentrum Rosa alles uit de kast om inzichtelijk te maken hoe vrouwzijn geld kost. Haal je allerlei factoren weg, zoals verschillen in opleiding, leeftijd en ervaring, dan blijft er in beide landen een loonkloof over die schommelt tussen de 9 en de 22 procent.

De bandbreedte ontstaat omdat de situatie per sector verschilt. Zo geeft de overheid in beide landen vrouwen een eerlijker salaris dan het bedrijfsleven. Maar ook binnen het bedrijfsleven kan de beloning behoorlijk uiteenlopen. Zo is de bouwnijverheid in Nederland vijandig terrein voor vrouwen: na het weghalen van factoren zoals leeftijd, opleiding en ervaring blijken vrouwen werkzaam in deze branche om onverklaarbare redenen 22 procent minder te krijgen dan een man die hetzelfde werk doet. Zie voor België dit uitgebreide rapport.

Opvallend is dat België een stuk luidruchtiger actie voert tegen deze stelselmatige discriminatie. Nederland publiceert de Emancipatiemonitor, klaagt dat quotum zo’n rotwoord is, en laat het zitten bij de toezegging dat er later dit jaar een Emanipatienota komt met plannen om vrouwen in Nederland meer kansen te geven. België daarentegen gaat voor acties. In de vorm van hilarische filmpjes, de ‘ik stop met strijken’ campagne en indringende posters. Dit alles moet op 25 maart een hoogtepunt bereiken tijdens de internationale Equal Pay Day, die in België hoog op de agenda staat.

Ongelijke beloning is systematisch, en kan niet door een eenling veranderd worden. Overheid en werkgevers moeten aan de slag. Maar de Zesde Clan is ook altijd voor zelf iets doen, al is het beperkt, om je situatie te verbeteren. Vandaar dat we je graag doorverwijzen naar de site loonwijzer.nl, vol informatie over beloningsverschillen, cao bepalingen en met tips. België bracht vorig jaar een gids uit over de loonkloof. Hoewel een aantal acties specifiek voor België gelden, kun je er in Nederland ook zeker wel iets mee. Oh, en lees vooral het baanbrekende boek Women don’t ask. Kost vijftien euro en zal je leven gegarandeerd veranderen.

Kleine zinnetjes zeggen veel

Internationale vrouwendag ijlt nog even na bij De Morgen. Onder de titel ‘Kleine zinnetjes zeggen veel’ publiceert deze krant vandaag een uitstekend opiniestuk over mannen, vrouwen, macht en wat de norm is in een samenleving. De Zesde Clan verwijst je daarom graag door naar dit artikel.

Het stuk is geschreven door een Vlaamse politica en gaat ook in op het recente debat in België over een quotum voor vrouwen. De politica is daar erg duidelijk in:

Wie tegen een minimumvertegenwoordiging voor vrouwen is en andere quota normaal acht, zegt gewoon dat bepaalde maatschappelijke evenwichten belangrijk zijn en andere niet.

Vooral voor vrouwen zijn die bepaalde maatschappelijk evenwichten vervelend, omdat vrouwen heel vaak niet gezien worden. Wat voor hen belangrijk is, wordt door ‘de samenleving’ gezien als iets van een minderheidsgroep, niet zo belangrijk in het grote geheel. Vrouwen maken geen deel uit van de standaard norm. Vrouwen zijn het afwijkende, het probleem, en heel vaak blijkt uit de kleine zinnetjes dat vrouwen niet meetellen. Zo haalt de Vlaamse politica dit voorbeeld aan, uit de recente verslaggeving over de opstanden in Egypte:

Een paar weken geleden, opstand tegen Moebarak in Egypte. “En zijn er veel mensen voor de betoging Rudi?” “Ja hoor”, antwoordt de mannelijke reporter. “Er zijn veel mensen en ze brengen iedereen mee: hun vrouwen, hun kinderen…”. Expliciet wordt gezegd dat vrouwen en kinderen bezit zijn dat meegebracht wordt. Impliciet staat er dat vrouwen (en bij uitbreiding kinderen) eigenlijk geen mensen zijn. [...] Mens wordt verengd tot man, de enige normale categorie van mensen. Al de anderen behoeven een of andere vorm van onderscheid: de vrouwelijke medewerkster, de vrouwelijke politieagent, de afwijking van de norm: de vrouw.

Enfin, genoeg geciteerd. Bezoek vooral de site van De Morgen en lees het hele betoog…

UPDATE: als je er eenmaal op begint te letten, tref je redeneringen die vrouwen onzichtbaar maken overal aan. Zoals vandaag in een opiniestuk uit de New York Times, over de 8 maart demonstratie in Cairo. Vrouwen die vanwege internationale vrouwendag aandacht vroegen voor gelijke rechten, kregen een woedende massa mannen tegenover zich, die alleen maar slogans riepen zoals ‘niet nu’. Daarmee bedoelden ze dit:

Yousef explained, with a slight American accent, that Egyptians could not focus on the grievances of one group of people. “It is about all Egypt now. We have to stand together. No one group should act alone. We have other goals first. Later they can talk about what they want.”

Welke bevolking? Het Egypte van wie? Wiens doelen? Deze mannen reduceerden de helft van de bevolking tot een exotische uitzondering, een nietszeggende minderheid wiens gezeur maar even moet wachten totdat de echt belangrijke problemen opgelost zijn.

België kiest voor vrouwenquotum

Over vijf jaar moeten raden van besturen van beursgenoteerde ondernemingen in België voor eenderde uit vrouwen bestaan. Dat meldt De Morgen vandaag. Met het aannemen van deze wet maakt buurland België duidelijk dat het land niet langer wil wachten totdat hoogopgeleide vrouwen vanzelf doorstromen, conservatieve mannen vanzelf plaats maken voor progressievere mensen, of totdat Pasen en Pinksteren op één dag vallen.

De Kamercommissie Handelsrecht nam vandaag een voorstel aan van groene, christelijke en socialistische partijen om een quotum voor vrouwen te introduceren. Ook overheidsbedrijven moeten over vijf jaar besturen hebben die voor eenderde uit vrouwen bestaat. Voldoen overheids- en beursgenoteerde bedrijven na vijf jaar niet aan deze eis, dan mogen de periode daarna alleen vrouwen benoemd worden op opengevallen functies. Net zolang totdat het quotum wel is behaald.

Onmiddellijk na het aannemen van de wet barstte de kritiek los. Zo gaven vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in De Standaard aan dat ze de wet een signaal van wantrouwen vinden. Ook een politieke partij, de N-VA, liet onmiddellijk weten de wet aan te willen vechten.

De ontwikkelingen in België zijn het gevolg van beleid van de Europese Unie. De EU wil een einde maken aan het onofficiële quotum van minstens 92% mannen in raden van bestuur, en eist van aangesloten lidstaten dat ze actie ondernemen om meer vrouwen op topfuncties te krijgen. Noorwegen geldt als een goed voorbeeld. Hier moeten bedrijven zich al enkele jaren houden aan een strenge eis van 40% vrouwen in raden van bestuur. De economie in dit land draait nog steeds uitstekend en de ondernemingen hebben de veranderingen goed doorstaan.

Naast België kozen eerder Frankrijk en Spanje al voor het instellen van quota. Duitsland en Nederland zijn er nog niet uit en twijfelen tussen het instellen van quota of het aannemen van een plan van aanpak met goede voornemens. Engeland heeft vorige week gekozen voor goede voornemens. Of dat effect zal hebben, wagen deskundigen te betwijfelen:

Benja Stig Fagerland, who advised the Norwegian government on the issue, said the decision to recommend targets rather than quotas was a cop out. “I don’t think defined targets in the UK will be effective. Unless you want to wait 100 years for boardroom equality the UK needs to introduce quotas.”

‘Tentsletje’ geeft dubbele moraal nieuwe kracht

België koos het woord tentsletje als woord van het jaar 2010. De term beschrijft bezoeksters van grote festivals, die op de bijbehorende camping met verschillende mannen in verschillende tentjes slapen. Van de 20.000 Belgen die hun stem uitbrachten, zette een kwart dit woord op de eerste plaats. Pedopriester, de foute priester die het met kleine kinderen doet, haalde met 18% van de stemmen een tweede plek op de ranglijst.

Mensen konden kiezen uit een korte lijst, voorgeselecteerd door Van Dale. Verschillende organisaties in België vragen zich inmiddels af hoe het mogelijk is dat een seksistisch woord als tentsletje de voorselectie kon halen. Zou dat ook gebeurd zijn met een term die duidelijk racistisch of fascistisch was? 

Het Vrouwen Overleg Komitee liet een persbericht uitgaan om te wijzen op de dubbele moraal die uit de term spreekt:

“Het is geen toeval dat oudere mannen die het aanleggen met jongere vrouwen of jongens die op festivals met de ene na de andere de tent induiken, niet opduiken in dergelijke lijstjes.” [..] “Mannen mogen wisselende seksuele contacten hebben, maar vrouwen die hetzelfde doen, zijn nog altijd sletten. Het is niet het gedrag waar het ons om gaat, maar wel de manier waarop het benoemd wordt en de ongelijkheid daarin”, aldus VOK.

In reacties op de uitverkiezing van tentsletje, onder andere naar aanleiding van berichtgeving in de Standaard, blijkt dat de Belgen verdeeld reageren. De één vindt dat de term een goed sfeerbeeld geeft van de cultuur rondom grote festivals. Anderen noemen tentsletje een belachelijk en denigrerend woord. Uiteraard waren er ook mensen die opriepen om er vooral de humor van in te zien. Want door het als humor te labelen kun je alle kritiek laten verstommen – het was maar een geintje, til er niet zo zwaar aan! Waarmee je dus vrolijk voorbij kunt gaan aan de dubbele moraal en de ongelijkheid waar de term voor staat.

België keurt reclame Suit Supply af

Wat eerder in Nederland en Engeland niet lukte, is in België nu een feit. De Jury voor Ethische Praktijken (JEP), de Belgische variant van de reclame code commissie, keurt de meest recente reclamecampagne van Suit Supply af.

Vier foto’s uit de serie tasten volgens de JEP de waardigheid van de vrouw aan. Het maatpakkenbedrijf moet deze beelden verwijderen van hun website. De rest van de campagne krijgt een ‘advies van voorbehoud’. Dit betekent dat de JEP Suit Supply dringend adviseert ermee te stoppen, maar dat het bedrijf mag besluiten door te gaan.

Vrouwenvereniging KAV nam in België het voortouw in de prostesten tegen de reclamecampagne. In een gesprek met dagblad De Standaard laat de vereniging weten blij te zijn met de uitspraak:

‘Wij moeten bijna uitentreuren uitleggen dat wij geen preutse nonnenvereniging zijn’, zegt communicatiedirecteur Brenda Deny. ‘We wilden het maatschappelijke debat aanvuren over pornochic in de reclame. Dat onze klacht ontvankelijk is verklaard, is natuurlijk de kers op de taart.’ [...] De vrouw als lustobject, onderdanig aan de man, is trouwens een stereotiep dat niet alleen onrecht doet aan vrouwen, maar ook aan mannen’, aldus nog Deny. De KAV kreeg de afgelopen week, sinds haar klacht bekend raakte, veel mails van mensen die hun steun betuigden.

Zoals verwacht reageert Suit Supply defensief. De argumenten worden steeds gekker. Zo verklaart het bedrijf deze keer dat het niet vreemd is dat de vrouwen op de foto’s weinig aanhebben, want Suit Supply maakt geen kleding voor hen. Directeur Fokke de Jong wil in beroep gaan tegen de uitspraak van de JEP. De Jong is het oneens met het oordeel van de jury. De Standaard meldt dat het bedrijf de vier gewraakte foto’s uit de serie ook nog steeds op de website heeft staan.

Vrouwenstreken haalt vergeten schilderessen voor het voetlicht

De Zesde Clan kan een nieuwe rubriek beginnen: XYZ [vul in] krijgt of krijgen eerherstel. Vrouwelijke wetenschappers, politici, leiders, filosofen, kunstenaressen, ze hebben altijd bestaan maar kregen vroeger zelden erkenning of bekendheid. Pas de afgelopen decennia richten onderzoekers hun blik op de bijdrage van vrouwen, en dan blijken vrouwen veel meer gedaan te hebben dan ‘men’ dacht. Zoals schilderessen uit de Lage Landen. In het pas verschenen boek Vrouwenstreken geeft hoogleraar Kunstwetenschappen Katlijne van der Stighelen een beeld van hun leven en werk.

Kunstenaressen, schilderessen, het is voor veel mensen een onbekende wereld. De website deredactie.be verhaalt het volgende:

Bob Van den Broeck, raadgever gelijke kansen bij Minister Smet, had op het kabinet een steekproef gehouden: noem voor de vuist enkele Vlaamse hedendaagse schilders? De uitslag: Michaël Borremans, Luc Tuymans en Bruno Vekemans. Geen enkele vrouw. Hij vroeg door, wilde namen van vrouwelijke kunstenaars horen. Resultaat: Liliane Vertessen (die niet werd opgenomen in het boek). En hij stelde zich de (retorische) vraag waarom zo weinig vrouwelijke kunstenaars gekend en bekend zijn? En dat ondanks de vaststelling dat dit jaar 66% van de leerlingen in het deeltijds kunstonderwijs vrouw is.

Van der Stighelen heeft wel een idee. Vrouwen met talent kregen lange tijd geen kans. Ze mochten niet leren, of ze mochten wel leren maar moesten er niet mee te koop lopen, en uiteindelijk was hun bestemming  trouwen en kinderen baren. Als er andere kunstenaars in de familie waren, konden vrouwen soms als een soort verborgen hobby wat tekeningen of kleine schilderijtjes maken. Wie hun werk zag toonde vaak een enorme verbazing – a la kijk, het hondje kan dansen, wow! Het moest vooral niet gekker worden.

Ondanks die ontmoedigende omstandigheden waren er tóch vrouwen die serieus schilderden. Van der Stighelen ging naar die uitzonderingen op zoek en traceerde diverse vergeten kunstenaressen uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden. Ze werkten in de periode van 1550 tot heden en slaagden erin om een eigen beeldtaal te ontwikkelen. Knap, want de gangbare beeldtaal richtte zich op mannen en wat zij leuk vonden, zodat ze het werk kochten en de schilder een inkomen had. Zodoende kreeg je cliché’s zoals een vrouw voor een spiegel, als symbool voor een spel van echt en onecht. Of  geïdealiseerde vrouwenlichamen in mooie landschappen, waar hetero mannen eens lekker naar konden kijken.

De vrouwen sloegen andere wegen in. Zo portretteerde Catharina van Hemessen zichzelf in de zeventiende eeuw achter de schildersezel met een penseel in de hand. Een vrouw die zelfbewust het kunstenaarschap opeist en uitdraagt. Bijna drie eeuwen later schilderde Maria Verdurmen mannen met vrouwentrekjes. Ze projecteerde het feminiene op mannelijke modellen.

Dat is nog eens andere koek. Meer weten? Vrouwenstreken lezen!

Helden dragen een wit lintje op 25 november

De Zesde Clan las over een geweldig initiatief van mannen die geweld tegen vrouwen zat zijn. Internationaal geldt 25 november als de dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen. Canadese mannen grepen die datum aan om witte lintjes te dragen, als een teken dat ze zich bewust zijn van de gevaren waar vrouwen aan bloot staan puur omdat ze vrouw zijn. Het blijft niet bij een symbolische handeling alleen. De campagne roept mannen op om liefhebbende partners te zijn, duidelijk stelling te nemen tegen geweld, en een voorbeeld te zijn voor anderen. Kortom, helden zijn het.

Belgische campagneposter voor Witte Lintjes dag 2008.

De mannen kwamen tot hun actie na een moordpartij aan de universiteit van Montreal, in 1991. Een schutter stuurde eerst alle mannen de klas uit en schoot daarna veertien vrouwen neer. De vrouwenhaat spatte er vanaf. Geschokt en onder de indruk besloten mannen iedere 25 november een wit lintje te dragen en na te denken wat hun rol is in geweld en het tegengaan daarvan. Inmiddels is de witte lintjes actie een begrip in Canada, met een uitgebreide campagnesite en suggesties om in woord en daad je betrokkenheid te tonen.

Googelen op witte lintjes campagne 2010 wijst uit dat vooral België actief is.  Documentatiecentrum Rosa geeft meer informatie, inclusief acties en activiteiten in Vlaanderen en Belgisch Limburg. Voor Nederland kon de Zesde Clan geen berichten ontdekken. Blijkbaar is de witte lintjes beweging nog niet tot ons land doorgedrongen. Geen nood, eens moet de eerste keer zijn. Lees je dit blog, voel je je geïnspireerd? Doe dan 25 november mee en laat zien dat je geweld tegen vrouwen afkeurt.

Brussel viert Vrouwendag in De Factorij

Okee, 8 maart is Internationale Vrouwendag, maar zoals bibliotheer Rosa zegt: onze Belgische vrouwendag ontstond eerder en vindt plaats op 11 november. Dus is het die dag feest, met een grote manifestatie in Brussel. Hoofdthema dit jaar: een denkdag over feminisme en de vrouwenbeweging. Rosa geeft wat goede leestips om de creativiteit te prikkelen. En het programma vind je via deze link naar de organisatoren van de dag, het Vrouwen Overleg Komitee. Naast serieuze debatten is er volop tijd voor ontmoeting, muziek, lekker eten en drinken en plezier maken. Vrouwendag begint vanaf 10.00 uur in De Faktorij, Huart Hamoirlaan 136 in Brussel. Een vrijwillige bijdrage wordt op prijs gesteld.

Jury stelt beeld van jaloerse vrouw boven hard bewijs

Geen getuige. Geen DNA op het plaats delict. Geen camerabeelden. Geen bekentenis van de verdachte. En dan tóch schuldig bevonden worden, omdat psychiaters zeggen dat je tot moord in staat bent en omdat de jury gelooft dat je een motief had. Het overkwam in Nederland Ina Post en Lucia de Berk, en nu in België Els Clottemans van de spraakmakende parachutemoord-zaak. Reacties van lezers van De Standaard noemen de ontwikkeling in deze rechtszaak massaal beangstigend.

De parachutemoord draait om een ongeval in België. Een vrouw maakte een sprong, maar haar parachute opende niet. Achteraf bleek dat er geknoeid was met de parachute en dat het slachtoffer een relatie had met een man, die er daarnaast nog een andere vriendin op nahield: Els Clottermans. Prompt braken de sensatieverhalen los: Clottemans zou uit jaloezie haar liefdesrivale om het leven hebben gebracht. Kortom: catfight!

In België is de rechtsgang wat anders ingericht. In het zogenaamde Assisensysteem bepaalt een jury of iemand schuldig of onschuldig is, waarna een rechter een straf oplegt. Zo’n jury heeft Els Clottermans schuldig bevonden omdat zij als enige een motief zou hebben om een moord te plegen. Dat motief is het meest afgezaagde cliché wat je maar kunt bedenken: obsessief jaloerse vrouw vermoord andere vrouw om een man.

De jaloezie en de obsessie die Els Clottermans zou hebben, speelden een belangrijke rol in de schuldig bevinding van de jury. Zo was er een hoop gedoe rondom een verdwenen make up tasje van het slachtoffer. Clottermans zou dit tasje gestolen hebben als een soort ziekelijke lijkenpikkerij. Die jury volgde de lijn van de verdediging, zelfs toen ze op het laatste moment merkten dat er iets niet klopte. De Belgische krant De Standaard citeert de manier waarop de advocaat van het slachtoffer Clottermans afschilderde én wat er gebeurde met dat ‘gestolen’ tasje:

In zijn pleidooi vergeleek advocaat Jef Vermassen die mogelijke diefstal met de naijver tussen Hutu- en Tutsi-vrouwen tijdens de genocide in Rwanda. ‘Tutsi-vrouwen stonden bekend als de mooie vrouwen’, zei hij toen. ‘Zij waren slank en droegen de mooiste kleren. Het is bekend dat Hutu-vrouwen hen de kleren van het lijf namen nadat ze vermoord waren. Dat is typisch voor jaloerse vrouwen.’ Pas nu is gebleken dat dit op een misverstand berust. De juryleden vonden het tasje samen met andere spullen van Els Van Doren in een onaangeroerde envelop.

Toe maar, zwaar emotioneel geschut. Maar met harde bewijzen heeft dit niets te maken. Ook in de Nederlandse zaken Ina Post en Lucia de Berk waren psychiaters en rechters ervan overtuigd dat de vrouwen een moord hadden gepleegd. Ze werden afgeschilderd als kil, berekenend etc. En volgde een veroordeling, ondanks het ontbreken van bewijzen. In het geval van Lucia de Berk zelfs levenslang mét tbs. Deze zaken sleepten jaren voort, totdat het OM uiteindelijk moest bekennen dat de twee onschuldig waren. De veroordelingen ontstonden door fouten in het onderzoek, een tunnelvisie en fouten in de logica, zoals hoogleraar Ton Derksen aantoonde in zijn boek over de zaak Lucia de B.

Een cliché is een cliché omdat het voorkomt. De Zesde Clan wil geen oordelen vellen en aan dit artikel kunnen geen rechten ontleend worden. Maar er is geen hard bewijs. Er zijn op dit moment alleen overtuigingen, meningen en opinies, en natuurlijk die smakelijke mythe van de jaloerse vrouw. Als meningen voldoende zijn om iemand wegens moord te veroordelen, is het niet zo vreemd dat mensen dat beangstigend vinden. Want dat is het.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 49 andere volgers