Oscarnominaties 2012 zakken voor Bechdeltest

Dat zegt de Zesde Clan niet, dat tonen de genomineerde films zelf aan. Kijk en huiver:

Moeite met het gesproken woord? De Engelse tekst staat hier volledig uitgeschreven. Zoals gewoonlijk komt Anita Sarkeesian, het genie achter dit feministische videokanaal, met goeie aanvullingen. De Bechdeltest kan uitgebreid worden: de twee met name genoemde vrouwen praten over iets anders dan een man, gedurende tenminste 60 seconden (verdeeld over de hele film). Dan heb je geen problemen meer met films die alleen op technische gronden slagen omdat twee vrouwen ieder 1 zinnetje uitspreken. Je kunt de test ook uitbreiden naar huidskleur: twee met name genoemde personages die over iets anders dan een blank persoon praten. Dan zie je pas goed hoe zeldzaam dat is. Werk aan de winkel, Hollywood!

Nieuw: de Bechdel Test filmlijst

Een film waarin 1. tenminste twee vrouwelijke personages met een naam voorkomen 2. die met elkaar praten 3. over iets anders dan een man. Dat is de beroemde Bechdel Test, genoemd naar een Amerikaanse cartooniste. Het viel Bechdel op dat veel films vrouwen negeren en/of behandelen als geïsoleerde eenlingen. Als ze al met elkaar praten, hebben ze het over een man. Welke film geeft vrouwen wel een beetje ruimte? Dat kun je nu zelf nakijken aan de hand van de door haar opgestelde criteria, op de Bechdel Test Movie List.

De lijst maakt zichtbaar hoe scenarioschrijvers en regisseurs vrouwen behandelen. Ongeveer de helft van de tot nu toe beoordeelde films  voldoet aan alle drie de criteria. Dat is fijn. Maar we moeten wel bedenken dat de Bechdel Test erg ruimhartig is. Twee vrouwen die samen welgeteld drie zinnen uitwisselen over een recept voor appeltaart en je bent al geslaagd.

Gezien deze lage drempel is het erg dat bijna veertig procent van de films zelfs die marginale aanwezigheid van vrouwen niet waar kan maken. Ruim tien procent faalt zelfs volledig. Dit zijn producties waarbij scenarioschrijver en regisseur vrouwen domweg geëlimineerd hebben.

Het jaar 2011 belooft wat dat betreft geen vooruitgang. De site beoordeelde tot nu toe 52 titels. Daarvan voldoen er achttien aan de drie criteria van de Bechdel Test – minder dan de helft. Over een aantal andere films loopt echter nog een discussie. Onder andere Thor zou volgens sommigen niet slagen voor de Bechdel Test. De Zesde Clan heeft deze film zelf gezien en kwam tot de conclusie dat dit juist één van de verhalen is waarin vrouwen wel degelijk namen hebben en samen over iets anders praten dan een man. Meerdere keren zelfs.

Zo lopen er meer discussies op de site. Altijd interessant én leuk om te lezen. Als de vrijwilligers die de films beoordelen eruit zijn, zou de uiteindelijke oogst van 2011 nog wat positiever uit kunnen vallen.

Thor haalt Bechdeltest met gemak

Er zijn meer dan twee vrouwen met een naam in superheldenfilm Thor van regisseur Kenneth Branagh. Ze praten zowaar met elkaar. Over iets anders dan een man! Thor haalt de Bechdeltest met gemak. Sterker nog: de film toont een wetenschapster en een krijgsheldin en zegt niet alleen dat ze goed zijn in hun werk, maar laat dat ook daadwerkelijk zien aan de kijker. Ongehoord binnen het genre.

Films in het algemeen laten vrouwen zo erg links liggen dat de Zesde Clan echt aangenaam verrast was met deze meevallertjes. Normaal gesproken hebben vrouwen in blockbusters namelijk niet meer dan 33% van de spreektijd, en worden ze acht keer zo vaak dan mannen halfnaakt of supersexy aan de kijker getoond. Superheldenfilms komen er vaak nog slechter uit als het gaat om de vrouwen. De Chicago Tribune vatte het als volgt samen: het liefje van de superheld kan verwachten dat ze lange, lange periodes moet wachten op haar held. Als ze niet eenzaam en alleen is, verkeert ze in levensgevaar. Zelf behorend tot de superhelden? Dan loop je een grote kans dat je je krachten verliest, sterft, of dat je de enige vrouw bent tussen de mannen.

Dan Thor. Aan de ene kant voldoet deze film helaas wel aan dit patroon. De godenwereld waarin Thor thuishoort kent tussen al die mannen maar twee vrouwen: de trouwe echtgenote van Odin, (René Russo in een rol waarin ze alleen maar koninklijk mag staan en zuchten als er iets met haar man gebeurt). En Sif, een strijdster. Beiden praten aan het einde van de film even met elkaar, maar dan hebben ze het over de gevoelens van Thor en hoe het met Hem is, en dat is dus precies waar de Bechdel test op wijst: dat als twee vrouwen met elkaar spreken, het zo vaak over een vent gaat, niet over henzelf of andere belangrijke dingen.

Aan de andere kant verwijst Thor in een gesprekje met Sif naar het feit dat het voor vrouwen bijna ongehoord is om krijgsheldin te worden. Sif zegt dat ze altijd in zichzelf geloofde, en Thor geeft enigszins egotrippend aan dat hij altijd achter haar heeft gestaan. Later in de film vinden er gevechten plaats waarbij Sif inderdaad als volmaakte krijger onbevreesd de vijand tegemoet treedt en het zwaard hanteert. Sterker nog: bij één gevecht geeft zij de mannen bevelen. Zij moeten het ding afleiden zodat zij het gevaarte met een spectaculaire aanval tot staan kan brengen. Hoera!

Krijgsheldin Sif hanteert het zwaard op professionele wijze, en loopt rond in een fatsoenlijk harnas.

Op Aarde is de situatie beter. Hier hebben we Nathalie Portman als Jane, met haar assistente Darcy. Samen met een man vormen ze een team wetenschappers. Meteen de eerste seconden van de film sleept Thor de Bechdeltest binnen. Jane is namelijk de leider van het team. Ze zijn op locatie om metingen te verrichten naar rare atmosferische storingen. Die storingen hebben te maken met een strijd in de godenwereld, en Jane en haar assistente praten daarbij met elkaar om het onderzoek goed te doen en vreemde omstandigheden het hoofd te bieden. Hoera!

Terwijl ze bezig zijn met hun onderzoek gaan de storingen van kwaad tot erger, totdat er opeens uit een tornado van wervelende winden en bliksem een man op aarde neerstort. Jane rijdt hem bijna aan met haar truck. Het is Thor, die na een conflict door zijn vader beroofd is van zijn krachten en verbannen is naar de Aarde. Aan Jane de taak om uit te zoeken wat er speelt, en aan Thor de taak om zijn krachten te herwinnen en de godenwereld te redden. Bij dit alles blijft het trio onder leiding van Jane als team opereren. Hier geen geïsoleerde eenlingen, maar vrouwen die deel uitmaken van een geheel en hun eigen werk hebben.

De film geeft zelfs een draai aan dat liefje van de superheld gedoe. NIET VERDER LEZEN ALS JE DE FILM NOG WIL ZIEN!

SPOILER ALERT!

Ben je er nog? Okee dan. Zoals de Zesde Clan aan het begin vertelde heeft het liefje van de held vaak de ondankbare taak om te wachten op haar man. Hier gebeurt er ook iets waardoor held en liefje van elkaar gescheiden worden. Maar het is Thor die passief afwacht, en het is wetenschapster Jane die op zoek gaat naar hem en daarvoor de sleutel in handen heeft: haar wetenschappelijk onderzoek. De laatste beelden van Jane zijn dan ook: zij met haar assistent en assistente in haar lab, aan het werk, terwijl Thor maar een beetje rondhangt in de godenwereld.

Kortom, Thor is een heerlijke pulpfilm en binnen het genre verrassend lief voor vrouwen. Da’s ook wel eens een keer fijn.

Makers van Toy Story 3 erkennen psychologische schade bij wormvormig aanhangsel

Okee, de bron is een weblog met de naam Ik Geef Het Patriarchaat De Schuld, dus nou niet gaan steigeren vanwege het taalgebruik als je het origineel leest. De auteur, die zichzelf Spinster Aunt noemt, nam de moeite om een podcast uit te tikken waarin twee makers van Toy Story 3 geinterviewd worden. Op een gegeven moment praten de heren over het personage van Ken, en de mogelijkheden die ze hadden om deze pop een innerlijk leven te geven in de film. Ze hoefden alleen maar aan te haken bij zijn status als aanhangsel van Barbie. Want daar moet je wel een complex van krijgen.

Ken poppen krijgen er een complex van. Altijd maar het wormvormig aanhangsel zijn van Barbie levert psychologische schade op!

Waarop de conversatie min of meer als volgt gaat – lees het originele stuk op Iblamethepatriarcy.com:

Man 1: ja weet je, Ken is toch een beetje het wormvormig aanhangsel van Barbie. Barbie staat centraal, Ken hangt er maar zo’n beetje bij. Echt heel lullig, je bent een vent en dan spelen er alleen maar kleine meisjes met je, je bent eigenlijk een soort mietje, ongeveer even belangrijk als een paar schoenen of een andere accessoire, heel erg gewoon, je wéét gewoon dat je daar een complex van krijgt.

Man 2: ja, daarom is het zo fijn om aan een film te werken, want dan kun je nadenken over de dingen waar een personage mee worstelt. Waar ligt hij ‘s nachts wakker van. Dan kom je al snel uit bij het feit dat hij misschien onzeker wordt omdat hij eigenlijk een speledingetje van de meisjes is, en dat hij die onzekerheid probeert te ontkennen.

Spinster Aunt heeft aan de hand van de Bechdel test net laten zien dat veel programma’s en films juist vrouwen behandelen als het speledingetje van mannen. Ze komen nauwelijks in de verhalen voor. En als ze al voorkomen, dan meestal in de marge,  als de stoeipoes, of de echtgenote van. Kortom, het wormvormig aanhangsel. Goh, lijkt dat niet een beetje op de situatie van Ken, vraagt ze zich terecht af:

It is obvious to them that relegating a sentient being to the role of one-dimensional second banana degrades that sentient being, which sentient being would then logically suffer psychological damage as a result (Ken’s “complex”). Yet it eludes them that this is precisely the condition they have imposed on the female characters in their own film, much less that it’s the condition overwhelmingly imposed on female characters in most other films, as well as the condition imposed on all actual live women. Does Mrs Potato Head lie awake at night pondering the horror of existing only as an afterthought to, and entirely in terms of, Mr Potato Head? Not in “Toy Story 3!”

Grappig, hoe dat werkt. Mannen die de psychologische schade van een situatie pas beseffen als het om henzelf gaat… in de vorm van een Ken pop….. Nou, hopelijk gaat er een keer een lampje branden bij de heren en geven ze meer vrouwelijke personages meer te doen in hun volgende films.

De Bechdel test voor beginners

Weinig films doorstaan Bechdel test

Hoe relevant zijn de vrouwelijke personages in een film? De Zesde Clan is een grote fan van de Bechdel test om die vraag te beantwoorden.

Striptekenares Alison Bechdel ontwierp de test in de jaren tachtig en stelde drie eenvoudige criteria op. 1. Komen er twee of meer vrouwen voor in de film? 2. Praten ze met elkaar? 3. Over iets anders dan een man of mannen? Ze legde de lat niet hoog – het maakt niet uit of er mannen aanwezig zijn als de vrouwen praten, en als de vrouwen twee zinnen uitwisselen over de perfecte appeltaart is het ook al goed. 

Toch faalt film na film de Bechdel test. Shutter Island. Sherlock Holms. The Lord of the Rings. Misschien zijn er wel meer dan twee vrouwelijke personages in die films, maar ze praten niet met elkaar. Of ze praten alleen over hun relatie met een man.

Scenarioschrijvers beginnen zich inmiddels bewust te worden van het gebrek aan uitgewerkte vrouwenkarakters in film en televisie. Ze onderwerpen hun eigen scripts aan de Bechdel test en denken na over de manier waarop ze over vrouwen schrijven. Dus dat biedt hoop.

Aan de andere kant kreeg deze studente aan de Amerikaanse filmschool ACLU van haar docenten te horen dat ze in haar scenario’s blanke heteromannen centraal moest stellen, anders zou geen enkele Hollywoodstudio met haar verhaal in zee willen gaan. Er is dus duidelijk nog een lange weg te gaan….

Alison Bechdel, de uitvinder van de Bechdel test