Lees Vrouwen 2015 boekt eerste resultaten

2015 is nog niet eens begonnen, maar een campagne om boeken van vrouwelijke auteurs in de schijnwerpers te zetten, Lees Vrouwen 2015, heeft nu al positieve effecten. Leesclubs in Leeuwarden, Drachten en Groningen. Meer recensies over romans van schrijfsters in twee Noord-Nederlandse dagbladen. Vijfhonderd reacties op een oproep voor één lezer die een jaar lang iedere maand een ”vrouwenboek” wil lezen en die ervaring wil delen. Dat belooft wat!

Boekhandel Van der Velde in Drachten.

Journaliste Kirsten van Santen kwam met het idee om Read Women 2014 door te trekken naar Nederland. Ze overtuigde de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden om, net als bij het Amerikaanse voorbeeld, een jaar lang meer aandacht te besteden aan boeken die door vrouwen geschreven zijn. Da’s hard nodig, want de gevestigde orde concentreert zich vooral op blanke mannelijke auteurs. Zodoende missen lezers boeken van vele auteurs die niet aan dat strikte profiel voldoen. In de V.S. en Engeland (#readwomen2014!) maar ook in Nederland.

Dankzij Van Santen krijgen schrijfsters deze maanden extra ruimte in de kolommen van de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden. Na die vijfhonderd reacties op 1 vrijwilligersbaan kunnen twintig proeflezers hun leeservaringen in deze kranten delen. Daarnaast kreeg de journaliste boekhandel Van der Velde mee. Deze onderneming zet in haar drie filialen in Groningen, Leeuwarden en Drachten leesclubs op. Onder andere omdat ze het met Van Santen eens zijn dat de literaire wereld vrouwen achter stelt:

Het spreekt de boekhandelaar wel aan om een bijdrage te leveren aan het opvijzelen van vrouwelijke auteurs. ‘Elk jaar als de auteur van het Boekenweekgeschenk bekend gemaakt wordt, denk ik teleurgesteld: weer geen vrouw.’

Inderdaad. Voor de zoveelste keer ging de eer van het schrijven van dat Boekenweekgeschenk naar de voorkeurscategorie, een blanke man.

Kortom, fijn dat vrouwelijke auteurs extra aandacht krijgen. En hoewel de campagne zich tot nu toe vooral afspeelt in het noorden van Nederland, valt het te hopen dat midden en zuidelijk Nederland zich ook aansluiten. De Zesde Clan, hoofdkwartier in het midden van het land, staat alvast paraat….

Schrijfsters in vertaling

Niet specifiek gerelateerd aan de campagne, maar wel leuk nieuws: uitgeverij Cossee heeft de vertaalrechten voor Een Dwaze Maagd, van Ida Simons, verkocht aan zeven landen. Onder andere Frankrijk, Spanje, Italië en Tsjechië kunnen binnenkort kennis maken met haar prachtige roman.

Een goede ontwikkeling, want als uitgeverijen talent van eigen bodem via vertalingen willen laten uitzwermen over de wereld, kiezen ze veel vaker voor een mannelijke dan een vrouwelijke auteur. Ook Engelstalige landen merken dat. Spaanse schrijvers in een Engelse vertaling? Geen probleem. Maar schrijfsters? Dan moet je de Engelse vertaling opeens met een lantaarntje zoeken. Inmiddels begint de verontwaardiging over die scheve situatie zulke vormen aan te nemen, dat er initiatieven komen om te investeren in meer vertalingen van het werk van vrouwelijke auteurs.

Welke schrijfsters ontdek jij in 2015?

Nog drie maandjes, zo’n twaalf weken, en dan begint Lees Vrouwen 2015! Journaliste Kirsten van Santen kwam in juni met het idee van een jaar lang in het bijzonder boeken van schrijfsters te lezen. Ze sloot met dat idee aan bij de succesvolle campagne Read Women 2014. De Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden ondersteunen dit plan. Ook De Zesde Clan doet graag mee. Welke boeken zullen we lezen? We zien je graag bij #LeesVrouwen2015.

Hoeveel boeken van vrouwelijke auteurs leest De Zesde Clan? Aan de samenstelling van de eigen boekencollectie zal het niet liggen. Librarything, waar alle titels netjes in staan, geeft de percentages schrijvers en schrijfsters. Met afgerond 52% schrijfsters blijken mannen en vrouwen elkaar goed in evenwicht te houden bij De Zesde Clan.

Dat het in de kast staat, wil echter niet altijd zeggen dat je de boeken ook echt hebt gelezen. De Zesde Clan hikt aan tegen een behoorlijke stapel ongelezen romans en non-fictie. De afgelopen twee maanden domineerden de mannen in de selectie uit die stapel. Een lekkere weglees-thriller van Robert Harris. Twee sf-romans van James Corey (vermakelijk). Een geschiedenisboek van Stephen Ambrose. Horror van Stephen King.

Schrijfsters kwamen echter ook goed aan bod (phew!). Tosca Niterink met ‘Klimmen naar Kruishoogte’, een briljant verslag van haar wandeltocht door Spanje, naar Santiago de Compostela. Een bekroonde science fiction roman van Ann Leckie, Ancillary Justice.  Een biografie van de Chinese keizerin-weduwe Cixi, van Jung Chang. Die lijn trekt De Zesde Clan graag door, dus hoog tijd voor een leeslijstje om 2015 te veranderen in een revolutionair jaar.

Een revolutie? Zeg, eh, we hebben het hier over lezen. Iets wat je meestal in je uppie doet, binnenshuis, of hooguit in een tuin- of strandstoel. Toch kan bewust boeken van vrouwen opzoeken en vertellen over je leeservaring een revolutionaire daad zijn. Want de literaire wereld kent twee soorten auteurs: blanke mannen en de rest. Keer op keer blijkt dat media mannen boeken van mannen laten recenseren. Boeken van schrijfsters komen veel minder vaak aan bod. Dat gaat op voor Nederland, de V.S., Australië, en andere landen. Het patroon is steeds hetzelfde.

Als schrijfsters al aan bod komen, is het volgens tellingen vaak in kortere stukken, gepubliceerd op een minder prominente plek. Dat heeft gevolgen voor de leescultuur, en opvattingen over de status van iemand’s verhaal:

As Stella Executive Director Aviva Tuffield has noted, ‘the media is also reinforcing our ideas about which stories and voices are most important’. As a result, masculine experience becomes accepted as the default literary mode. […] There seems to be a perception that the work of male writers is serious and worthy (even when they deal exclusively with the domestic sphere), while the work of female writers (even when it is ambitious in style or scope) is dismissed as frivolous and less literary.

Om hier verandering in aan te brengen hoef je de straat niet op met een spandoek. Je hoeft alleen maar gericht boeken van schrijfsters te lezen, en te genieten van de vele inzichten, ervaringen en leefwerelden die je dan tegenkomt. En als je het boek goed vond, kun je dat laten weten aan anderen. Zodat die op hun beurt boeken ontdekken waar ze anders niet op waren gekomen.

Bij De Zesde Clan staan in ieder geval op de wensenlijst voor 2015:

  • De Vergeetclub van Tosca Nitterink
  • We Need New Names van Noviolet Bulawayo (Elizabeth Tshele)
  • Een Dwaze Maagd van Ida Simons. Een boek uit 1959 waarvan recensenten nu zeggen: ,,‘Zij werd vergeten, het boek werd vergeten. Totaal ten onrechte, alleen het begin al, als je die regels leest weet je dat je een heel goed boek in handen hebt.’’
  • Who’s Afraid of Feminism?, een collectie essays, samengesteld door Ann Oakley en Juliet Mitchell
  • Octopus Pie, een graphic novel van Meredith Gran
  • La Muerte Me Da van Cristina Rivera Garza – De samenvatting van ‘een thriller met een seriemoordenaar en twee vrouwen die jacht op hem gaan maken’ doet waarschijnlijk geen recht aan de gedurfde stijl en andere vernieuwende elementen die Garza volgens recensies gebruikt.
  • …….

Kortom, leve Lees Vrouwen 2015! Welke ontdekkingen ga jij doen volgend jaar? En als je leestips hebt horen we het natuurlijk graag. Want met zeven opties op het wensenlijstje hebben we nog maanden over als de boeken ‘op’ zijn.

Zesde Clan feliciteert Lover

Gefeliciteerd, Lover! Dit feministische tijdschrift bestaat deze maand maar liefst 40 jaar. Veertig. Vier decennia. Wow. Het blad viert dit jubileum met een gloednieuwe website, die op 26 oktober online gaat. Daarnaast vindt uiteraard ook een feest plaats, met een heerlijk ironisch thema:

‘de dood van de feminist’ – in de wetenschap dat deze vaak aangekondigde dood geen enkele betekenis heeft, of juist tot meer vragen leidt.

Want net zoals vrouwen met de regelmaat van de klok kunnen lezen dat ze snel aan de man moeten, omdat ze anders verbitterd en eenzaam zullen sterven, krijgen feministen met de regelmaat van de klok te horen dat het feminisme dood zou zijn. Voorbij. Af. Niet meer relevant. Of indien niet dood, dan in ieder geval door en door verrot. Waarna termen volgen als ‘hypocriet’ of ‘mooiweerfeminisme’ of, nog bijtender: zeurfeminisme.

Goh, wat een haat. Je zou het ook om kunnen draaien. Als zoveel mensen ‘het’ feminisme zo gretig dood willen verklaren, jaar in jaar uit, moet het feminisme wel leven. Zou je zeggen. Want anders hoef je het niet zo fanatiek dood te verklaren. Snapt-u?

Enfin, Lover viert dit terugkerende ‘het feminisme is dood’ refrein met queer zine- en stripmakerscollectief ZsaZsa Zine, Maia Matches, stadspoëzie van Ilyari en vele anderen.

Lover, nogmaals gefeliciteerd en nog vele jaren!

Het beste van Soraya Chemaly

De Zesde Clan leest graag en veel. Sommige mensen en artikelen blijven je echter beter bij dan anderen. Eén van degenen die regelmatig opvallen met hun scherpe analyses, goede argumenten en humor, is Soraya Chemaly. Deze feministische auteur en journalist publiceert regelmatig artikelen in (online) media zoals de Huffington Post, The Feminist Wire, BitchFlicks, Salon, Fem2.0, Alternet en Feministe.

Op haar eigen Tumblr stelt ze zichzelf voor met de volgende introductie:

I talk & write about gender absurdities in media, politics, religion and pop culture, because I’ve pretty much had as much misogyny as I can take without my head flat out exploding from the idiocy. Still, whenever possible, I would really rather laugh than cry while thinking about it.

Vanuit die houding, serieus waar het moet, grappig als het kan, schrijft ze mooie stukken. Soms citeert De Zesde Clan haar werk, maar we hebben nog nooit apart aandacht besteed aan haar artikelen. Hoog tijd voor een overzicht:

Gender - Chemaly reageert op berichten dat Ebola buitengewoon veel slachtoffers (75%) onder vrouwen maakt, onder andere omdat zij veel meer zorg verlenen dan mannen. Dit is slechts het topje van de ijsberg. Rollenpatronen, machtsverhoudingen en opvattingen over kuisheid zorgen ervoor dat vrouwen bij allerlei soorten rampen veel harder getroffen worden dan mannen, signaleert Chemaly.

Ook in de hulpverlening na rampen komen vrouwen er bekaaid vanaf. Hun noden, zoals zwangerschapszorg en hulp na verkrachting, gelden als ‘bijzonder’, als in ‘overbodige luxe’, of ‘andere vormen van hulp zijn belangrijker’. Meisjes hebben ook het nakijken in vluchtelingenkampen. Chemaly signaleert dat angst voor seksueel geweld keuzes beïnvloedt. Meestal mogen de jongens naar school, en worden meisjes jong uitgehuwelijkt zodat ze ‘veilig’ is. Maar niet heus.

Mensenrechten - Als westerse vrouw in een ogenschijnlijk welvarend land word je al snel neergesabeld als een zeurende hysterica. Vrouwen mogen hier vanalles, dus waar hebben we het over. In Pakistan, daar zijn vrouwen er pas erg aan toe. Los eerst maar eens het probleem van seksueel geweld in de Congo op, voordat je begint te ijlen over een ‘verkrachtingscultuur’ in eigen land.

Chemaly moet niets hebben van dit soort redeneringen. Ze wijst er terecht op dat mensenrechten geen wedstrijd zijn, en signaleert dat mensen dit soort vergelijkingen vooral gebruiken om westerse vrouwen het zwijgen op te leggen. Nee, nee en nog eens nee:

What is the point of this equation other than to put on display the sexist notion that women’s safety and rights are relative and contingent on other women’s lack of safety and rights? What is it about the notion of non-negotiable rights, human rights, for women, that is so hard to understand? […] Please, in earnest, try and resist comparing the plight of women. It is sufficient to say, “This thing that happened is inhumane. What can we do?”

Mannen – Net als veel andere feministen denkt Chemaly kritisch over gender. Het gaat daarbij om vrouwen én mannen. Als die leren dat het ok is om vrouwen tot bitch te reduceren, en belachelijk worden gemaakt als ze als vrouwelijk gedefinieerd gedrag vertonen, raken jongens en mannen beschadigd. Kunnen we stoppen met dat gedoe over het einde van de man? Laten we liever nadenken hoe mannen (en vrouwen) mensen kunnen zijn. Chemaly is betrokken bij The Good Man Project, een non profit organisatie die wil bevorderen dat ook mannen kritisch gaan nadenken over rollenpatronen, verwachtingen ten aanzien van dé man en dé vrouw, en wat dat voor henzelf betekent.

Seksuele intimidatie geweld – Bijna iedere vrouw maakt tijdens haar leven seksuele intimidatie mee. Op straat, op het werk, in gezinnen, op scholen en universiteiten. Die dreiging van geweld, en daaruit voortvloeiende pogingen om te voorkomen dat mannen je iets aandoen, beïnvloeden het leven en welzijn van meisjes en vrouwen op een negatieve manier. Daarom besteedt Chemaly regelmatig aandacht aan deze problematiek. Ze bekritiseert gegoochel met cijfers, zodat de FBI een slordige miljoen verkrachtingen uit de statistieken hield, seksuele intimidatie op straat, manieren waarop seksueel geweld samenhangt met mannen die vinden dat ze ergens recht op hebben.

Cultuur – Mannen domineren literaire publicaties. Hoe vaak moet VIDA nog tellingen verrichten om dat duidelijk te maken? Het wordt hoog tijd dat de media hun seksistische praktijken veranderen, stelt Chemaly. Te beginnen met de manier waarop we hierover praten. Dat X, Y of Z een vrouwenprobleem heeft, want vrouwen zijn het probleem niet. Het probleem zijn al die organisaties, die meer waarde hechten aan de meningen van mannen, en mannen op allerlei manieren bevooroordelen. (Chemaly citeert daarbij zelfs Joanna Russ, hoera!) Dát is het probleem en dat moeten we gezamenlijk aanpakken. Zolang dat niet gebeurt blijven blanke mannen aan de macht, of het nou gaat om literatuur, televisie, film of andere culturele uitingen.

Oorlog - Alledaagse sekse-ongelijkheid zegt iets over de bereidheid van een land om  ten strijde te trekken. Chemaly las dit in een studie naar de situatie en oorlogshandelingen van tien landen, en schreef er een glashelder stuk over. Het maakt de noodzaak van vrouwenemancipatie nog duidelijker. Want als landen oorlog voeren, zijn vrouwen buitengewoon vaak de klos. Voor hen bestaan er geen rechtvaardige oorlogen, stelt Chemaly.

Meer weten? Secular Woman interviewde Chemaly over feminisme en vrijheid van meningsuiting. Of lees haar brief over de manier waarop religie haar feministische overtuigingen beïnvloedde. Of dit gesprek over geweld tegen vrouwen en de #YesAllWomen campagne, waar Chemaly actief aan deelnam. Of dit Facebook interview waarin ze vertelt over haar opleiding, feminisme in de media, en de manier waarop ze stukken schrijft.

Onbewuste vooroordelen nekken wetenschapsters

Als je onderzoekstijd wil aanvragen bij de beheerders van de Hubble telescoop, kun je maar beter een man zijn. Hun aanvragen worden 9 tot 11% vaker gehonoreerd dan verzoeken van vrouwelijke wetenschappers. Een wetenschapster die deelnam aan de beoordelingsprocessen verwijst naar onbewuste vooroordelen om de verschillen te verklaren. Ze maakt zich zorgen, want wetenschappers hebben de beelden van de Hubble nodig om verder te kunnen met hun onderzoek. Als vrouwen minder toegang krijgen dan mannen, worden wetenschapsters op achterstand gezet.

In Scientific American zegt Meg Urry van de Hubble proposal review committee:

Meg Urry, who formerly led the Hubble proposal review committee for several years and admitted to frustration that some of the results occurred during her tenure. “I made a lot of efforts to have women on the review committees, and during the review I spent time listening to the deliberations of each panel. I never heard anything that struck me as discrimination—and my antennae are definitely tuned for such things—so it’s clear the bias is very subtle, and that both men and women are biased.”

Urry baseert zich daarbij op diverse wetenschappelijke onderzoeken, die keer op keer hetzelfde patroon weergeven. Zowel mannen als vrouwen groeien op in een omgeving waarbij mensen mannen anders zien dan vrouwen. Dit uit zich niet alleen in roze en blauwe vakken in speelgoedzaken, of kinderkleding met roze opschriften zoals ‘Lief’ en blauwe opschriften zoals “Stoer’. Het leidt ook tot waardeoordelen.

Die waardeoordelen pakken meestal nadelig uit voor vrouwen. Veel mensen denken bij ‘succesvolle wetenschapper’ nog altijd automatisch aan een blanke man. Of, in de campagneposters van Naturalis: veelal blanke jongens en mannen die wetenschap dóen, met een in een blauw (= codetaal voor ‘mannelijk’) jasje geklede ‘pop-up’ wetenschapper als een soort mascotte:

Er is ook een poster met twee meisjes, waarbij de kleur roze domineert. Het moet niet te verwarrend worden natuurlijk!

Hetzelfde gebeurt in ondernemingen. Goede manager? Automatisch volgt het beeld van een blanke man. Dus nemen managers vaker een man aan. Vrouwen zijn de rare Ander in dit geheel, de afwijking van de norm. Ze worden vaker met argwaan bekeken en vaker op afstand gehouden. Door zowel mannen als vrouwen, want nogmaals: we zijn allemaal seksisten in een van seksisme doordrenkte cultuur.

Bij de Hubble telescoop leiden dit soort normen en waardenpatronen tot uitkomsten waarbij mannen systematisch in het voordeel zijn. Met een vrouw als trekker van een aanvraag had je gemiddeld negen tot elf procent meer kans om geen tijd met de Hubble telescoop te krijgen. Bij gebrek aan andere zinnige verklaringen voor dit verschil, en in het licht van al die studies die soortgelijke patronen aantonen, is het volstrekt logisch dat Urry de lijn van de meest recente inzichten doortrekt en vermoedt dat onbewust seksisme ook in dit geval, voor de zoveelste keer, vrouwen benadeelt.

Het positieve nieuws: wetenschapsters doen ieder jaar opnieuw meer aanvragen. Hun verzoeken maken nu bijna een kwart van het totaal uit. Da’s een positieve trend waarvan de selectiecommissie hoopt dat die zich voortzet. Daarnaast gaat de organisatie rondom de Hubble de procedures nalopen om het risico van onbewuste vooroordelen beter uit te sluiten. Bijvoorbeeld door aanvragen voortaan anoniem in te laten dienen. Bij symfonie orkesten leidde anoniem auditie doen, onzichtbaar achter een gordijn, tot 30% meer vrouwelijke orkestleden. Zo’n ingreep heeft dus bewezen effect en zou ook in dit geval nuttig kunnen zijn.

Protesteren werkt, Bart Smit editie

Speelgoedfabrikant Bart Smit kreeg vorig jaar veel kritiek op een folder die wemelde van de ouderwetse rolpatronen. Met succes: deze keer staan zowel jongens als meisjes stofzuigend op de foto, spelen een jongetje en een meisje samen winkeltje, en zijn teksten veranderd zodat ze meisjes niet afschilderen als hét hulpje van mama. Hulde!

Bart Smit reageerde niet op de vraag of de opvallend frisse aanpak het gevolg was van de kritiek van vorig jaar. ”Geen commentaar”, aldus een woordvoerder. Maar ja, tegenvraag: wat had het anders kunnen zijn? In ieder geval toont de speelgoedfolder geen roze en blauwe ghetto’s meer, en is speelgoed iets van kinderen m/v geworden. Ook leren jongens nu dat het huishouden doen niet alleen een taak is van hun zusje, terwijl zijzelf hooguit een paar lege flessen wegbrengen. Jong geleerd, oud gedaan!

 

Rijksbegroting: slecht nieuws voor vrouwen

Even een kort berichtje tussendoor. Atria, kenniscentrum voor emancipatie, en Women Inc. lazen de Nederlandse begroting door een genderbril, en zien dat deze regering vrouwen op allerlei manieren in de kou laat staan. Geen effectieve aanpak om de loonkloof tot het verleden te laten behoren. Mantelzorgers, veelal vrouwen, zwaarder belast. Kinderopvang blijft duur. Enzovoorts.

Zoals Atria expliciet stelt: de regering doet het wel voorkomen alsof de begroting neutraal is, maar in de praktijk blijft daar niets van over. Veel zogenaamd neutrale maatregelen treffen vrouwen als groep veel harder dan mannen als groep. Dat betekent indirecte discriminatie. Nederland is niet de enige met een regering die lasten voornamelijk afwentelt op vrouwen. Ook Engeland voerde genderanalyses uit van begrotingen, bezuinigingen en andere maatregelen. Ook daar blijkt iedere keer opnieuw dat vrouwen er als groep beduidend slechter vanaf komen dan mannen.

Iets voor vrouwen om mee te nemen bij de eerstvolgende verkiezingen….

KPN ziet diversiteit als blanke vrouw of allochtone man

KPN stopt met een voorkeursbeleid voor vrouwen,  omdat meer vrouwen vinden lastig was, de vrouwen die er kwamen teveel leken op blanke mannen, en allochtone mannen het nakijken hadden. Aldus een verklaring van het telecombedrijf. Wat missen we in dit plaatje? De positie en privileges van blanke mannen bij KPN. Allochtone vrouwen – die bestaan blijkbaar niet. En een analyse van de racistische en seksistische elementen in de ‘logica’ van het bedrijf.

KPN heeft blijkbaar nog nooit gehoord van onbewuste vooroordelen. En wat dat doet met mannen, vrouwen en directeuren die iets hips met diversiteit willen doen. Zodat er uiteindelijk een klimaat ontstaat waarbij iedereen, blanke mannen voorop, diversiteit beschouwt als iets schier onmogelijks. Van daaruit is het een kleine stap naar ”gutteguttegut” roepen, achterover leunen en genieten van het spektakel van telecomvrouwen die opboksen tegen allochtone mannen. Twee minderheden vechten om hetzelfde been (en de blanke man gaat er vrolijk mee heen). Komt dat zien!

Zelfs de eigen medewerkers omschrijven KPN als een blank mannenbolwerk. Dat leidde tot een monocultuur in alle geledingen van het bedrijf. Zelfs op de laagste niveau’s kwam de telecomgigant niet verder dan 23,4% vrouwelijke medewerkers.

Ergens eind 2008 snapte het bedrijf dat ze dit niet meer konden verkopen aan de buitenwereld. Dus kwam er diversiteitsbeleid. KPN stelde Marion Koopman aan als directeur diversiteit, en zij verklaarde in een interview uit 2009:

“We zullen nooit zeggen dat een bepaalde vacature alleen openstaat voor vrouwen. Mannen mogen bij ons ook altijd solliciteren. Wel hebben we afgesproken dat we bij gelijke geschiktheid voorkeur hebben voor een vrouw, niet overal maar wel bij het middenkader en aan de top. Leverde dat veel negatieve reacties op van mannelijke medewerkers?  “Heeft u op de radio de reactie van de voorzitter van onze centrale ondernemingsraad gehoord? Hij stond er achter. Sommige mensen hier waren ook ongelooflijk trots dat hun ceo dit zo stelde. Natuurlijk heeft het intern ook voor andere reacties gezorgd. Zowel van vrouwen als mannen.”

Een diplomatiek antwoord, maar achteraf gezien was er vanaf het begin al sprake van verzet. Volgens de huidige verklaringen van KPN kwam de kritiek vooral van een andere achtergestelde groep, namelijk allochtonen.

Daar zit je dan, als blank mannenbolwerk. Wie moet je tevreden stellen? Blanke vrouwen? Allochtone mannen? (Niet zeuren over allochtone vrouwen! Allochtone vrouwen hebben niks te zoeken bij KPN! Sssssst!) Het is het één of het ander:

,,Tegelijkertijd hebben we geconstateerd dat de focus op vrouwen tot een volledige veronachtzaming heeft geleid van de hoger opgeleide allochtone man.”

Logisch toch? Er kan slechts aandacht zijn voor één minderheidsgroep. Niet twee of meer. Anders raak je in de war. Dus, samenvattend: het gaat om blanke vrouwen versus allochtone mannen, en wat vervelend dat allochtone mannen minder kansen krijgen omdat KPN blanke vrouwen (op een oneerlijke manier) voortrekt. (Neeeheeee, hou nou toch eens op over die allochtone vrouwen!! Read my lips: Allochtone. Vrouwen. Bestaan. Niet.)

Weblog Powervrouwen gelooft er niets van, dat het bij KPN zou moeten gaan om óf een vrouw, óf een allochtone man: ,,Misschien moeten wij vrouwen KPN dan ook maar laten schieten”, schrijft het blog. Op Twitter wijst journaliste Asha ten Broeke op de vreemde elementen in de verklaring van KPN:

 57 min.  En trouwens: wat een lulkoek van KPN. Waarom moeten kansen vd multiculti-man ten koste van de vrouw? Laat de witte man eens opzij gaan! […] Oh, ik lees dat KPN ook hevig teleurgesteld was in de dames, omdat ze niet ‘vanuit hun vrouw-zijn’ iets toevoegden aan het bedrijfsproces. […] Nee ja, dan zou ik me als KPN ook niet meer inspannen voor die rotwijven. Want het is niet alsof diversiteit over rechtvaardigheid gaat ofzo

Misschien kan de KPN-top een dagje op de hei zitten en eens nadenken over de seksistische en racistische patronen, die zichtbaar worden in hun personeelsbestand en in hun verklaringen. Misschien kunnen ze een kijkje nemen bij Google. Daar worstelen ze ook met een enorm gebrek aan diversiteit en een overweldigende meerderheid aan blanke mannen. Maar bij Google hebben ze wél gehoord van het fenomeen ‘onbewuste vooroordelen’, en doen ze op basis van wetenschappelijk onderzoek naar het effect van zulke vooroordelen wél gerichte pogingen om de bedrijfscultuur fundamenteel te veranderen.

In de tussentijd een advies aan allochtone mannen: je ziet wat er van komt als je je teveel aanpast aan de dominante (blanke mannelijke) werkcultuur. Let er dus op dat je vanuit je allochtoon-zijn genoeg andere belangrijke waarden, inzichten en kwaliteiten kunt toevoegen aan het bedrijfsproces. Anders ruilt KPN je over een paar jaar weer in voor  blanke vrouwen, in de hoop dat die domme gansjes hun lesje inmiddels hebben geleerd en wél een baarmoederlijke sensibiliteit toevoegen aan de top.

UPDATE: PvdA-kamerlid Keklik Yücel noemt de redenering van KPN ‘onzin’, signaleert de volstrekte afwezigheid van allochtone vrouwen, en constateert dat het besluit vooral iets zegt over het beeld dat bij KPN bestaat over vrouwen en allochtonen:

Op deze wijze zal het diversiteitsbeleid, bedoeld om discriminatie te bestrijden, niet opschieten, zegt het Kamerlid. ‘Ik had al een debat aangevraagd over meer vrouwen in de top. Daarbij ga ik ook de ontwikkelingen bij KPN betrekken.’

Spanje ziet af van anti-abortus wet

Spaanse vrouwen in de vruchtbare leeftijd kunnen opgelucht ademhalen. Zij behouden de mogelijkheid om een ongewenste zwangerschap legaal af te breken. Een wetsvoorstel van de conservatieve regeringspartij PP, om abortus in bijna alle gevallen te verbieden, is van de baan. De verantwoordelijke minister van Justitie trad af  en besloot maar meteen helemaal te stoppen met al zijn politieke activiteiten. Spanje maakte woelige tijden door sinds de PP aan de abortuswetgeving morrelde. Tijdens de dictatuur van generaal Franco was de situatie duidelijk: vrouwen moesten kinderen baren, punt. Geen sprake van abortus.

Dat veranderde na de val van de dictator en de komst van progressieve regeringen. Die zorgden ervoor dat vrouwen legaal een ongewenste zwangerschap af konden breken tot en met de veertiende week. Abortus bleef daarnaast een optie tot 22 weken, als er sprake was van ernstige medische ellende.

De nieuwe regering, die een paar jaar geleden aan de macht kwam, had andere opvattingen. Deze ploeg, onder leiding van de Partido Popular (PP), kwam onder invloed van anti abortus activisten met voorstellen om abortus te verbieden. Vrouwen zouden alleen in geval van verkrachting nog een abortus mogen krijgen, of als er levensgevaar dreigt voor vrouw of foetus. Twee artsen zouden allebei toestemming moeten geven. De facto maakt dit een einde aan het recht van vrouwen om baas te zijn over eigen lijf. Spanje zou terugkeren naar de situatie onder Franco.

Commentatoren wezen op de verregaande gevolgen van dit wetsvoorstel. Eigenlijk verbant Spanje abortus naar de illegaliteit, met een wetsvoorstel waar een land als Brazilië nog een puntje aan kan zuigen. Dit terwijl wetenschappelijk onderzocht vaststaat dat verbodsbepalingen niet tot minder abortussen leiden, maar wel tot meer onveilige procedures en meer dode en verminkte vrouwen. Die conclusies zijn overal zichtbaar in de praktijk.  Zie landen zoals Nicaragua en de V.S., waar strenge anti abortuswetten duizenden vrouwen in de problemen brengen.

De plannen om abortus bijna onmogelijk te maken, stuitten dan ook op veel kritiek en tegenstand. Amnesty International wees erop dat het wetsvoorstel de mensenrechten van vrouwen schendt. Spaanse vrouwen gingen massaal de straat op om te demonstreren. Artsen hielden pleidooien voor het behoud van abortus. En als een van de weinige media in Nederland volgde en bekritiseerde De Zesde Clan deze aanval op vrouwenrechten in Spanje.

Ondanks alle kritiek drukte de PP het voorstel door. Rond kerst 2013 hield de regeringscoalitie een geheime stemming. Met een krappe meerderheid kon het wetsvoorstel door naar de volgende fase in de besluitvorming. Minister van Justitie Gallardón stelde zelfs een datum vast: de PP-wet zou in mei aan het Spaanse Congres voorgelegd worden. Of nee, wacht, in juli. Of nee, wacht, ergens na de zomervakantie.

Ondertussen bleven de protesten doorgaan. Naar nu blijkt komt van uitstel afstel. Vrouwen behouden hun lichamelijke integriteit, hun mensenrechten en hun recht op zelfbeschikking. Ze kropen door het oog van de naald. Hopelijk wordt dit een gevalletje eind goed, al goed, en zullen komende regeringspartijen wel duizend keer nadenken voordat ze een nieuwe poging wagen om vrouwen te reduceren tot konijnen.

Amsterdam overweegt lokale boete tegen straatintimidatie

De Amsterdamse afdeling van de VVD wil vrouwen naroepen op straat beboeten met 250 euro. Dat meldt het Parool. De initiatiefnemers van een petitie tegen straatintimidatie, waaronder journaliste Renate van der Zee, krijgen hiermee een steuntje in de rug. Zij willen 40.000 handtekeningen ophalen, zodat straatintimidatie op de agenda komt van de landelijke politiek. Dat zou moeten leiden tot een wet om intimidatie in de openbare ruimte strafbaar te stellen. Teken de petitie! De teller staat inmiddels ruim boven de 12.000.

In afwachting van landelijke strafbaarstelling zou een lokale boete welkom zijn. De Amsterdamse politiek sprak volgens Het Parool twee jaar geleden ook al over de nare ervaringen die met name vrouwen opdoen als ze zich op straat wagen. Niemand kon meer achterhalen wat er in die tijd precies gebeurde met de kwestie. Het leidde in ieder geval niet tot maatregelen. Nu een petitie voor een landelijke strafbaarstelling de ronde doet, pakt de VVD-fractie de zaak weer op.

Elders hebben steden straatintimidatie al strafbaar gesteld. Zo deelt Brussel sinds 1 september 2012 een boete van 250 euro uit voor seksuele intimidatie in openbare ruimtes. De stad geeft daarmee een duidelijk signaal af: dit gedrag wordt niet getolereerd. Ook de Amerikaanse plaats Kansas City staat op het punt lokale wetten tegen straatintimidatie aan te nemen. Overtreders van de in te stellen regels kunnen een boete krijgen, of 180 dagen cel bij ernstige agressie.

In Nederland is het nog niet zo ver. Straatintimidatie ‘mag’. Mensen weten dit. Daders gaan ongestoord hun gang. Doelwitten van de intimidatie melden incidenten niet, want de politie kan er niks mee, omdat het niet strafbaar is. Zodoende weet niemand hoe vaak dit voorkomt en kunnen mensen blijven zeggen: ‘wat zeuren die vrouwen, het gaat nergens over’. Zodat er weinig urgentie gevoeld wordt de zaken aan te pakken. Kip, zie ei. Ei, zie kip.

Ondertussen woekert de agressie maar door:

Een tijdje geleden ging ik naar avondwinkel Sterk in de De Clerqstraat om crushed ice te halen. Toen ik daarna mijn fiets ging pakken, werd ik psychologisch aangerand door een clubje – om het maar op zijn ouderwets te zeggen – opgeschoten jongens. Allochtone jongens. ‘Eeeeh meisje, eeeh trutje. IJsbeertje, pssst ijsbeertje. HOER!’

Zulke uitwisselingen maken duidelijk dat het niet gaat om onschuldig flirten of meisjes een compliment geven. Het gaat om situaties waarbij mannen, meestal optredend in groepjes, machogedrag vertonen ten koste van een willekeurig voorbijlopende vrouw of meisje. En o wee als je ‘ongepast’ reageert, zulks ter beoordeling van de man. Dan kun je ‘m krijgen. Hoog tijd voor een Nederlandse variant van Hollaback.

Journalistiek stokt bij jeugd, emoties, naaktfoto’s en entertainment

In welke categorie publiceer je nieuws over een toespraak van een vrouw over vrouwenrechten, uitgesproken voor de Verenigde Naties? Nou, in de rubriek entertainment natuurlijk, besloten onder andere Nieuws.nl en Spitsnieuws. Daarnaast wist journalist Bas Baas duidelijk niet waar hij het zoeken moest. Want de vrouw in kwestie is actrice Emma Watson. Dan word je natuurlijk snel afgeleid door andere zaken. Zoals mogelijke naaktfoto’s, en Watson’s emoties.

Voor de tekst van de toespraak: hier de Nederlandse vertaling, hier de Engelse transcriptie.

De manier waarop landelijke media schrijven over Emma Watson, haar krachtige speech over vooroordelen jegens het feminisme, geweld tegen vrouwen, genderongelijkheid en de mogelijke rol van mannen bij het verbeteren van de situatie, spreekt boekdelen over het conservatieve (media)klimaat in ons land.

Neem Bas Baas. Hij schreef een bericht van zes alinea’s. Diverse landelijke kranten, waaronder De Volkskrant en Trouw, namen zijn stuk over. ,,De 24-jarige spreekt emotioneel tot de VN-ambassadeurs”, lezen we meteen in het begin. ”Haar stem is onvast, maar haar verhaal is daardoor niet minder duidelijk.” Even verderop: ,,De emotionele Watson legt het probleem uit.” Het is jong en het praat emotioneel!  Jeeetje! Waarna het gelukkig ondanks die emoties, onvaste stem, en 24-jarige jonge leeftijd gelukkig toch nog goed komt: ,,De jonge vrouw krijgt de bijval waarop ze hoopte.”

Phew, komt Watson daar even goed weg! Je zou bijna denken dat ze met al die emoties en haar onvaste stem en haar jeugdige leeftijd het einde van haar toespraak niet zou halen. Het ontbrak er nog maar aan dat Baas ook nog haar kleding, kapsel en/of make-up aanhaalde. Maar misschien wist hij al dat zijn artikel gelardeerd zou worden met twee foto’s. Alsof het om een haringparty van Bekende Nederlanders gaat: oooo kijk, Watson naast VN secretaris-generaal Ban-Ki-Moon! Oooo, kijk Watson eens zitten, als middelpunt, omringd door vijf mannen! (voor vrouwen moet je iets beter kijken, ten opzichte van Watson zitten ze in de tweede ring).

De koppen waar de diverse media voor kiezen, geven ook een mooi voorbeeldje van ‘framing‘: een verhaal zodanig kaderen dat het ene element heel zichtbaar wordt, en het andere element achter de gordijnen verdwijnt. Volkskrant en Trouw melden in de categorie Nieuws (hulde daarvoor) dat Watson mannelijke medestrijders tegen vrouwenhaat zoekt. Beide dagbladen nemen ook het Youtube filmpje van haar speech op in hun kolommen. Als ze bekomen zijn van haar emoties en 24-jarige leeftijd, kunnen lezers zodoende zelf luisteren naar de boodschap die ze uitsprak.

De altijd conservatieve redactie van Spits vindt het echter belangrijker om mythes over het feminisme nog eens lekker te bevestigen. Feministen haten mannen, dat ‘weten’ we allemaal, toch? Dus kiezen zij de kop ‘Emma Watson bij VN tegen mannenhaat’. Waarna Spits het artikel opent met:

Ze sprak zich daar uit tegen mannenhaat. Mannen moeten juist betrokken worden bij het streven naar gelijkheid van de seksen, zo zei ze tijdens de formele lancering van de HeForShe-campagne van de VN in New York.

Pas in de volgende alinea merk je dat de actrice juist vooroordelen tegen feminisme aan de kaak stelde:

In haar speech die hieronder is te zien zei ze: “Hoe meer ik over feminisme spreek, hoe meer ik me realiseer dat vechten voor vrouwenrechten te vaak als synoniem met mannen haten wordt gezien. Als ik iets zeker weet dan is het dat dit moet stoppen.”

Stoppen dus met feminisme gelijk stellen aan mannenhaat. Een zeer belangrijke nuance, die Spits in de eerste alinea volledig wegmoffelt.

De lezer krijgt daarna een paar zinnen over de inhoud van Watson’s toespraak en het feit dat ze sinds juli als VN-ambassadeur voor vrouwenrechten werkt. Daarna wordt het echter weer hoog tijd voor belangrijkere zaken, namelijk mogelijke naaktfoto’s van Watson:

Meerdere media melden dat Watson wel eens de volgende actrice kan zijn waarvan naaktfoto’s uitlekken. Er is een website verschenen met de dreigende naam Emma You Are Next. […] Opvallend genoeg is Emma Watson nooit eerder genoemd door de hackers, dus we sluiten zeker niet uit dat de site is opgezet door een paar grappenmakers.

Geen wonder dat Spits het bericht opneemt in de categorie Entertainment. Nieuws.nl doet dat ook. Waarom niet de categorie ‘politiek’? Of ‘nieuws’/’buitenlands nieuws’? Me dunkt dat wereldwijd geweld tegen vrouwen en toespraken in de VN tot die categorie behoren. Maar nee, het gaat om vrouwen en een actrice, dus: Entertainment, aldus Spits. Entertainment /achterklap, in de zin van ‘roddel en achterklap’ besluit Nu.nl zelfs.

Bij de publiciteit rondom een analyse naar beeldvorming in het gebruik van foto’s van kranten, waren redacteurs er als de kippen bij om te verkondigen dat ze alleen de werkelijkheid weergeven. Dus sorry hoor, als vrouwen vooral in beeld komen als sexy huisvrouw en mannen als serieuze, sportende carrièretijger.  Zo zit de wereld nou eenmaal in elkaar.

De Zesde Clan maakte gehakt van die smoesjes, want de media kleuren en vormen de ‘werkelijkheid’ duidelijk op hun eigen manier. Dat deden ze in de berichtgeving over het stereotiepe beeldgebruik, en dat doen ze nu opnieuw, onder andere in de berichtgeving over Watson. De resultaten doen op geen enkele manier recht aan vrouwen, hun situatie, hun ambities en hun bijdragen aan de wereld.

In het geval van de problematiek die Watson aankaart is de verwrongen berichtgeving, veelal in de rubriek Entertainment, gezien de feiten over geweld tegen vrouwen helemaal een klap in het gezicht van ieder weldenkend mens.

Rest my case.

UPDATE: de Emma You Are Next site is inderdaad een grap. Een zeer dubieuze, problematische grap bovendien:

The Emma You Are Next site isn’t just a prank. It’s a symptom of a civil rights issue faced by all women who risk becoming the target of angry misogynistss each and every time they speak up about feminism online or in any other public forum. You can’t have a true free market of ideas if those of one gender can’t speak freely without worrying about their private lives — up to and including nude pictures — being exposed online.

De Gereedschapskist: testen op seksisme

Racisme? Vinden we met ons allen heel erg. Maar seksisme? Dat herkennen we niet snel. Het is toch een compliment als je zegt dat vrouwen goed zijn met kinderen? En wat is er mis met een zin als ‘de Koerden en hun vrouwen en kinderen’? Kortom, het is soms lastig om te achterhalen of iets seksistisch kan zijn of niet. Gelukkig zijn er manieren om voor jezelf te beoordelen of je te maken hebt met seksisme: de Group Replacement Test en de Six Degrees of Sexism Test. Wil jij weten hoe seksistisch VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer zich gedraagt? Deze testjes geven een idee.

De Boer.

De Group Replacement Test werkt als volgt. Je neemt een tekst. Je laat alles hetzelfde, alleen vervang je woorden als ‘haar’ en ‘vrouw’ voor woorden als ‘zijn’ en ‘man’. Of je vervangt ‘vrouw’ door ‘neger’ of ‘Jood’. Je leest de tekst nog een keer. Klinkt het opeens racistisch, of ontzettend naar? Dan is de kans groot dat de originele tekst seksistisch is. Zo wordt opeens pijnlijk duidelijk wat voor een seksistisch beeld mensen schilderen van vrouwen die medicijnen gaan studeren, als je net doet alsof het over zwarte mensen gaat:

”De jonge negers met paardenstaartjes en blauwe flesjes water in de zak van hun doktersjas trekken in groten getale groepsgewijs door het ziekenhuis. Ik vind het geen vooruitgang. Ze zijn vaak nogal overgevoelig. Belt zo’n neger je tijdens de dienst over haar toeren op, denk ik: doe een beetje relaxt. Zelden zit er een doortastend type tussen.”

Op dezelfde manier kun je uitspraken van VNO/NCW voorzitter Hans de Boer testen. De voorzitter van de werkgeversorganisatie zei onder andere dat het niet aan hem lag dat er zo weinig vrouwen in de top zitten: “Ik heb altijd mijn best gedaan wat vrouwen ertussen te frommelen”. Laten we eens spelen met die zinnen. ‘Ik heb altijd mijn best gedaan wat negers ertussen te frommelen’. ‘Ik heb mijn best gedaan wat mannen ertussen te frommelen’.

Enneh, als het gaat om het geringe aantal vrouwen in de top: zijn ze er eigenlijk wel?, vroeg de Boer zich af. En hebben ze wel ‘de juiste financieel-economische kennis en dat soort dingen’? Goeie vraag!  Zijn er wel voldoende Joden? Zijn er wel voldoende negers met de  juiste financieel-economisch kennis en dat soort dingen? Hoe klinken die opmerkingen van De Boer als je er zo naar kijkt? Raar? Dubieus? Wat zegt dat over zijn uitspraken over vrouwen? Misschien zijn die ook wel behoorlijk dubieus.

De ‘zes gradaties van seksisme’ test gaat wat verder. Aan de hand van bepaalde criteria analyseer je een tekst, video of anderssoortig bericht. Je let in je analyse op de volgende criteria:

1. Het gedrag van de leider/voorzitter 2. De demografische samenstelling van de organisatie (diversiteit) 3. De ervaringen van medewerkers binnen die organisatie 4. De practices & systems van de organisatie 5. Het product van de organisatie 6. De sociale impact van de organisatie. Oftewel de maatschappelijke effecten

Laten we de test eens toepassen op de uitlatingen van De Boer. Zijn gedrag is bot en ongenuanceerd – onder andere EenVandaag spreekt al van olifanten in porseleinkasten (1). De Boer vertegenwoordigt een  organisatie waarvan de top bestaat uit blanke mannen. De enige vrouw in de directie gaat over de communicatie. Hoe cliché. (2).

Ervaringen van medewerkers binnen de organisatie? Hmmmm, lastig…. Maar de praktijken van de organisatie (4) zijn wél weer zichtbaar voor de buitenwereld. De werkgevers zeggen af en toe sociaal wenselijke dingen over de aanpak van zwangerschapsdiscriminatie, maar hebben tot nu toe niets effectiefs gedaan om deze praktijk echt uit te bannen. Idem dito voor de loonkloof. In publicaties beschrijft VNO/NCW ouderschapsverlof vooral als een kostenpost, en de werkgevers spreken zich bij herhaling uit  tegen een vrouwenquotum. Ook als dat betekent dat ze daardoor een mannenquotum van circa 92 procent in stand houden. Kortom, de werkgeversorganisatie waarvan De Boer het gezicht is, komt niet over als een bastion van emancipatie.

Over 5 en 6 kunnen we duidelijk zijn: VNO/NCW heeft behoorlijk wat macht, kan met een megafoon schreeuwen vanaf het platform van landelijke media, en produceert akkoorden waar vooral werkgevers blij van worden. Voeg dat bij een maatschappelijke context waarin bedrijven vrouwelijke talenten negeren en vrouwen loopbaanadvies geven van het type glimlach, draag hakjes en spreek mannen niet tegen, en het is helder: je hebt het over een situatie die voldoet aan vijf van de zes gradaties uit de seksismetest. Seksisme ten top dus.

En niet alleen dat. Juist vanwege de groep die hij vertegenwoordigt, en de maatschappelijke invloed die hij heeft, zijn de seksistische uitspraken van De Boer erg schadelijk:

De Boer […] baggert hiermee weer eens het eeuwenoude cliché op dat vrouwen inherent ongeschikt zouden zijn als leidinggevende. Als dat stereotype inderdaad bon ton is onder werkgevers dan kunnen vrouwen nog zo gekwalificeerd zijn, maar gaan we die 30% nooit halen. Erger nog,door dit soort dingen hardop te roepen in een landelijk dagblad legitimeert De Boer andere werkgevers die het toch al dachten. Immers, als de voorzitter van VNO-NCW het kan zeggen zonder teruggefloten te worden, waarom zij dan niet?

Probeer het zelf! Neem maar eens een interview uit de krant, een filmpje op Youtube, en analyseer wat je ziet en hoort. Grote kans dat je dan alerter wordt op seksisme, het eerder signaleert, en je jezelf sneller af kunt vragen: klopt het wel wat hier gebeurt? Dan had onder andere de SGP, met haar neger – eh vrouwenstandpunt, veel minder sympathie ontvangen en onder druk veel eerder bakzeil moeten halen toen de hoogste rechter vrouwendiscriminatie verbood.

UPDATE: Hulde voor VWO scholiere Lotteke Boogert, die de werkgevers in duidelijke bewoordingen aanklaagt: ‘Hans de Boer van VNO-NCW miskent vrouwelijk potentieel’. 

Nederland moet huiselijk geweld beter aanpakken

Nederland heeft nog veel te verbeteren als het gaat om de aanpak van huiselijk geweld. Ons land ondertekende het Verdrag van Istanbul. Dat akkoord eist een gendersensitieve aanpak. Een recente genderscan toont echter aan dat Nederland gender juist steeds vaker negeert. Daarnaast voelt de politiek weinig urgentie om huiselijk geweld aan te pakken. Terwijl dit een absolute topprioriteit zou moeten zijn. Vrouwen hebben niets aan een gelijk loon voor gelijk werk als ze in hun graf liggen.

Er staan letterlijk levens op het spel. Vrouwen (en kinderen) sterven of raken ernstig gewond vanwege mannelijke agressie. De Nederlandse trend is stijgend, met 19 dode vrouwen in 2009, 20 in 2010, 25 in 2011 en 31 in 2012. Als vrouwen met botbreuken in het ziekenhuis belanden, is bij 1 op de vijftig huiselijk geweld de oorzaak – een reden waarom gezondheidsonderzoekers pleiten voor een betere uitvraag naar de oorzaak van verwondingen.

Ook in andere landen ziet het er niet goed uit. Neem Spanje, waar de regering cijfers rondom huiselijk geweld zo nauwkeurig mogelijk bij houdt. Dat land telde in 2013 66 vermoorde vrouwen, met 18 zaken nog in onderzoek. Maar ook hier verdenkt de politie een mannelijke dader, in een context van huiselijk geweld. Daarnaast registeerde de overheid 34.376 slachtoffers van huiselijk geweld, waarvan 31.612 de vrouwelijke sekse hadden.

Kortom, huiselijk geweld is een genderprobleem. Het geweld verloopt via duidelijk herkenbare patronen, waarbij mannen in overgrote meerderheid de daders zijn, en vrouwen in overgrote meerderheid de slachtoffers. Vrouwenhaat en agressieve uitingen van mannelijke dominantie vormen de brandstof en zorgen ervoor dat het keer op keer mis gaat. Als je de rol van gender negeert, mis je de kern van huiselijk geweld en kun je nooit goed beoordelen wat je moet doen.

Dat gender negeren problemen veroorzaakt, brengt een recente genderscan naar de aanpak van huiselijk geweld genadeloos aan het licht. Onder andere hulpverleners zijn gaan geloven in de mythe van de voltooide emancipatie. Man en vrouw zijn gelijk en gelijkwaardig, dus als het dan nog mis gaat, is dat irritant. Maar over gender beginnen is nog irritanter, want dat is passé.

Als gender (en seksisme, en mannelijke dominantie) taboe worden, moet je iets anders verzinnen. Hulpverleners wijken uit naar een egalitair droomland, waar iedereen in vrijheid handelt. Vervolgens achten ze de kans groot dat man en vrouw beiden schuldig zijn. Daarbij duiken stenotypen uit de jaren vijftig op, zoals:

Het stereotype van wederzijds geweld, van de vrouw die zeurt en ‘zuigt’ en van de man die uit frustratie gaat slaan, waarbij de rollen van dader en slachtoffer vervagen. Wij hebben het vermoeden dat dit ook wordt gebruikt voor situaties waarin wel degelijk sprake is van machtsverschillen tussen man en vrouw en van geweld over en weer dat niet gelijksoortig is. Uitvoerders zelf dit beeld kritisch laten beschouwen, bleek in de focusgroepen niet altijd mogelijk.

Goede naleving van het Verdrag van Istanbul zou zulke verdraaiingen onmogelijk moeten maken. Het akkoord, in de ogen van Blijf van mijn Lijf huizen een mijlpaal, verplicht overheden rekening te houden met gender. De tekst is veelomvattend:

gendersensitief beleid betekent dat de aanpak niet enkel op het geweld betrekking moet hebben, maar ook dat er oog moet zijn voor de bredere context waarin geweld wordt gebruikt en de mogelijke ongelijkheden en achterstanden van vrouwen. Beleid moet uitdrukkelijk worden gericht op het bevorderen van gelijkheid tussen vrouwen en mannen en op de versterking van de positie van vrouwen. […] Dit brengt vergaande verplichtingen met zich mee, ook voor Nederland, zowel op lokaal als op regionaal niveau.

Nederland heeft het werk voor het oprapen. Ondertussen staan letterlijk mensenlevens op het spel. Tijd voor gevoelens van urgentie, mensen. En bij de weg: de emancipatie is nog lang niet af, dus zet die mythe maar bij het groot vuil.

Politiek vindt vrouwenprobleempjes onbelangrijk

Wat een interessant mens, sociologe Niraï Melis van Stichting Burger Onderzoek. Melis kwam onlangs nog in het nieuws met een analyse van beeldmateriaal in Nederlandse kranten (buitengewoon stereotiepe foto’s). Maar ze voert meer interessante onderzoeken uit. Zo bleken Nederlandse EU-partijen de situatie in de landbouw bijna 12 keer zo belangrijk te vinden dan seksueel geweld tegen vrouwen. Sterker nog: tussen 2009 en 2014 verdwenen vrouwen bijna geheel uit hun verkiezingsprogramma’s.

Melis analyseerde onlangs de Europese verkiezingsprogramma’s uit 2009 en 2014, van de landelijke partijen die in de EU actief zijn. Terwijl de kranten begin 2014 vol stonden met berichten over wijd verspreid geweld tegen vrouwen, richtten de partijen zich vooral op de landbouw en de bankencrisis. Prioriteiten!

Melis onderzocht de verkiezingsprogramma’s aan de hand van taalgebruik. Wie in het partijprogramma het woord ‘vrouw’ 1 keer noemt, ‘banken’ 22 keer en ‘landbouw’ 24 keer, geeft namelijk prioriteiten aan. Banken en landbouwers zijn belangrijk, die noem je. Vrouwen? Meh, daar heb je het niet over.

Niet alleen geeft woorden tellen inzicht in de status van een onderwerp, de tellingen leveren daarnaast patronen en trends op. Vrouwen en hun probleempjes, zoals minder salaris en meer klappen krijgen, komen niet vaak voor bij de Nederlandse EU-patrijen. En de trend is dalend, zag Melis. De aandacht voor ‘vrouwenonderwerpen’ halveerde tussen 2009 en 2014.

Bij discriminatie verdwijnen vrouwen zelfs uit beeld. In 2009 sloeg het woord ‘discriminatie’ meestal op de systematische achterstelling van vrouwen en allochtonen. In 2014 spreken de partijen voornamelijk van discriminatie tegen etnische minderheden, transgenders en homoseksuelen. Discriminatie tegen vrouwen wordt vrijwel niet meer beschreven. En huiselijk geweld wordt slechts één (1) keer genoemd in een partijprogramma.

Het ziet er niet naar uit dat de politiek snel urgentie gaat voelen bij het aanpakken van situaties die de helft van de bevolking ernstig benadelen. Melis maakte een optelsommetje en kwam tot deze conclusie:

53,8% van de zetels wordt bekleed door een partij die geen aandacht besteed aan discriminatie, geweld tegen vrouwen of gelijke beloning. ( 65,4% als het aantal zetels wordt berekend naar de huidige peilingen voor de 2e Kamer)

Daarbij komen nog de 7,7% zetels, zowel in de EU als omgerekend naar de Nederlandse machtsverhoudingen, van partijen die actief een ouderwets rollenpatroon voorstaan. U weet wel, de partijen die er voor zorgen dat Hij de plannen blijft maken, en Zij het eten (vrij naar Joanna Russ).

Als partijen weer eens lippendienst bewijzen aan vrouwendiscriminatie – goh, hoe komt het toch dat vrouwen geen topposities bemachtigen – mag je dat als kiezer met zeer gepast wantrouwen aanhoren. Want als het puntje bij paaltje komt, boeien die vrouwenprobleempjes de meeste politieke partijen voor geen meter. En doen ze niks.

Nederland wordt wakker

Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen. Nederland wordt wakker en beseft dat vrouwen massaal de dupe worden van de combinatie van toenemende zorgplichten en massa-ontslagen in de zorg en het welzijnswerk. Die twee trends ondermijnen de positie van vrouwen en draaien de emancipatie vijftig jaar terug, aldus diverse vrouwenorganisaties. Ze slaan alarm. Net als in Engeland, waar de politiek Nederland voorging op deze heilloze weg en waar vrouwen de negatieve gevolgen van de bezuinigingen al pijnlijk voelen.

Protesten in Engeland. Straks ook in Nederland?

De Nederlandse Vrouwenraad heeft alarm geslagen en wil dat er iets gedaan wordt om te voorkomen dat vrouwen hun moeizaam geboekte vooruitgang weer moeten inleveren. Vrouwen maken meer en vaker gebruik van sociale voorzieningen dan mannen, onder andere omdat vrouwen intensievere zorgtaken op zich nemen. Daarnaast verliezen vrouwen hun inkomens vanwege bezuinigingen in sectoren waar zij in de meerderheid zijn.

Niet alleen de Vrouwenraad schat in dat vrouwen met minder ondersteuning en lagere inkomens meer onbetaalde zorgtaken moeten verrichten. Ook kenniscentrum Atria roert zich en houdt op 25 september een bijeenkomst over de kansen en valkuilen van de participatiemaatschappij. Net als de vrouwenraad ziet Atria vrouwen in de knel komen:

De kans bestaat dat de toenemende vraag naar onbetaalde zorg vooral bij vrouwen wordt neergelegd. Hoe voorkomen we dat zij daardoor zwaarder belast worden, minder gaan werken en moeilijker economisch zelfstandig kunnen blijven?

Die zorgen borrelen niet uit het niets op. Engeland begon al eerder te bezuinigen en te ontslaan. Vakbonden en vrouwenorganisaties roerden zich en voerden genderanalyses uit. Ze signaleerden dat vrouwen sowieso al in een achterstandspositie verkeren – armoede heeft een vrouwelijk gezicht, en ook Engeland kent een loonkloof, zwangerschapsdiscriminatie, en geweld tegen vrouwen. Analyses van de nieuwe regeringsmaatregelen wezen uit dat bezuinigingen vrouwen het hardste treffen. Daarnaast komen twee trends steeds terug: toenemende zorgtaken in combinatie met grotere risico’s op werkloosheid.

Ook in Nederland beginnen die ontwikkelingen al zichtbaar te worden. Net als in Engeland zijn vrouwen als groep slechter af dan mannen. Net als in Engeland begint ook bij ons zichtbaar te worden dat de overheid de effecten van bezuinigingen afwentelt op vrouwen. Vorig jaar promoveerde bijvoorbeeld socioloog Niels Schenk bij de Erasmus Universiteit op onderzoek naar de gevolgen van de terugtredende overheid. Hij concludeerde dat zorgtaken onevenredig vaak bij vrouwen terecht komen:

Vrouwen nemen de zorgtaken op zich als hun man hulp nodig heeft en geen beroep kan doen op de overheid. Andersom doen mannen dat niet of nauwelijks. De terugtredende overheid draagt haar taken dus vooral over op vrouwen

Als het gaat om werkloosheid, hakken de massa-ontslagen in de zorg en de welzijnssector er flink in. In maart dit jaar meldde de Rabobank dat het baanverlies verschuift van mannen naar vrouwen. Bij vrouwen daalde de arbeidsparticipatie met 29.000, terwijl de participatie bij mannen juist steeg met 3.000. Het gaat hier niet om toeval. Organisaties zoals vakbond FNV koppelen de huidige massa-ontslagen direct aan het overheidsbeleid.

Kortom, Atria en de Nederlandse Vrouwenraad hebben groot gelijk. De overheid zou er goed aan doen hun zorgen serieus te nemen en een genderscan uit te voeren op beleidsvoornemens. Dan zou wel eens kunnen blijken dat het regeringsbeleid vrouwen direct en indirect discrimineert. Net als in Engeland.

Lego geeft, Lego neemt

De Nederlandse Ellen Kooijman slaagde erin om Lego te bewegen tot het produceren van een set met vrouwelijke wetenschappers. De set was in twee weken uitverkocht. Waarna Lego doodleuk aankondigde dat dit het was. Punt. De set komt niet vast in het assortiment. Wat??? Teken de petitie en zorg ervoor dat kinderen, in het bijzonder meiden, naast het roze gekleurde Lego Friends óók op avontuur kunnen als vrouwen in de wetenschap.

Lego kwam de afgelopen jaren in het nieuws omdat steeds meer weldenkende mensen de stereotiepe productlijnen  van het bedrijf compleet zat waren. Het ironische is dat het bedrijf juist begon met een genderneutrale aanpak, waarbij alles draaide om creativiteit. Pas eind jaren tachtig veranderde de onderneming van koers en zette in op jongens. Het resultaat? Vele, vele sets rondom piraten, de ruimtevaart, ridders en andere vormen van jongensavonturen. Meisjes kwamen óf niet voor in het verhaal, óf verdwenen in een roze ghetto vol schoonheidssalons.

Het verzet nam echter steeds meer toe. Zelfs 7-jarige meisjes begonnen brieven te schrijven om Lego duidelijk te maken dat ze seksistisch bezig zijn. Dan weet je als onderneming dat je een vet probleem hebt. Ook wetenschapster Ellen Kooijman werd het zat. Ze zette een campagne op om Lego te bewegen tot het produceren van een set met vrouwelijke figuurtjes van wetenschappers. Inclusief dinosaurus en een laboratoriumuitrusting.

De actie van Kooijman en consorten kreeg zoveel steun dat het project voldeed aan Lego’s eisen om de set in productie te nemen. Succes! Enorme verkoopcijfers! Enthousiaste ouders en kinderen! Een Lego Academics Twitteraccount over de avonturen van de wetenschapsters! Winst! Uitroepteken! Je zou zeggen: Lego haalt het geld met bakken binnen, maakt de set breed beschikbaar en geeft de wetenschapsters een prominente plek op de planken van winkels.

Maar nee. Net als Hollywood gelooft Lego niet in vrouwen en de kracht van de vrouwelijke portemonnee. Het bedrijf besloot het te laten bij een zeer tijdelijke beschikbaarheid van minder dan twee maanden, en punt, uit. Geen sets meer. Het was nou eenmaal een limited edition. Op is op. Sorry mensen, zo is het nou eenmaal.

Zo is het nou eenmaal? Alsof Lego het over een natuurwet heeft. Lego kan echter op ieder gewenst moment besluiten nieuwe producten te lanceren of eerdere modellen opnieuw uit te geven. Waarom zit het opeens muurvast bij vrouwelijke wetenschappers? Denkt Lego soms dat meisjes niks met wetenschap hebben? Waarom doet het bedrijf zo moeilijk over de continuering van een bewezen succesnummer?

 

Vandaar de petitie om de set opnieuw te produceren en breed aan te bieden in speelgoedwinkels. (Heb je de petitie al ondertekend? Doen hoor! ) Kooijman hoopt dat Lego dan van de gelegenheid gebruik maakt de set nóg beter te maken:

“I strongly discourage wearing make-up in the lab, because it may cause contamination of the samples,” she writes. “I’m surprised they didn’t give her protective gloves though, like the previously released scientist figure had. In my personal version I will definitely change that, because safety comes first!”

Vrouw maakt kunst van haat

Amy Davis Roth durft vrouw te zijn en publiekelijk een mening te hebben, dus net als veel andere vrouwen overspoelen wildvreemden haar met hatelijke boodschappen. Wat te doen? Welnu, Roth is kunstenares, en de haar toegebeten verwensingen vormen fantastisch materiaal om kunstwerken te maken. Haar installatie heet A Woman’s Room online en toont een kantooromgeving, opgetrokken uit haatboodschappen. Te zien tot 13 oktober 2014, in het Center for Inquiry in Los Angeles.

Iedere vrouw reageert anders op de bedreigingen met dood en verkrachting, die routinematig in digitale postbussen rollen zodra ze een mening uit. De feministische journaliste Amanda Marcotte besloot bepaalde functies van Twitter af te sluiten voor eigen gebruik, om zichzelf te beschermen tegen de haat. Andere vrouwen trekken zich volledig terug. Ze stoppen bijvoorbeeld met bloggen.

Iedere keer dat een vrouw zoiets toegeeft reageren internettrollen met vreugde: ,,de dominostenen vallen. We zijn aan het winnen. Het is super!” (vrije vertaling van De Zesde Clan.) Dat maakt het lastig om niet naar de vrouwen te kijken die afhaken, en met het vingertje naar hen te wijzen – waarom laat je de trollen winnen? Blijf! Laat je niet wegjagen!

Vrouwen hebben echter het recht om goed voor zichzelf te zorgen en grenzen te stellen. Bovendien is het belachelijk dat vrouwen een metersdikke huid moeten ontwikkelen om deel te nemen aan iets waar de gemiddelde man zonder problemen vrijuit zijn gang kan gaan. Amy Davis Roth heeft daarom grote kritiek op dit anti vrouwen klimaat en wil stelling nemen tegen deze toestanden:

People say to “ignore it” or “grow a thicker skin” or to “just walk away” when online harassment is brought up. But that advice ignores the fact that women have every right to earn a living and to peacefully exist online without being threatened. This is not about  mere critique as the harassers like to frame it, this is about bullying, intimidation and the stripping away of privacy. It is also about silencing and the idea that women are not allowed to have their own space, their own opinions or even the right to their own bodyparticularly when online.

Als antwoord op deze zooi besloot Roth dat te doen waar ze goed in is. Kunst maken. Om invoelbaar te maken wat er gebeurt als je stelselmatig het doelwit bent van persoonlijke, seksuele intimidatie, of zelfs georganiseerde aanvallen. Ze printte de boodschappen uit en verwerkte ze in bloemen, huiskamerplanten, een huisdier op een poef, kantoorartikelen en andere spullen in een huiselijke omgeving.

Op die manier verbindt ze digitale haat met het dagelijkse leven, hier, nu. Zoals Roth zelf verklaart:

My art exhibit is meant to put you, the viewer, in their shoes if only for a moment. See what it is like to be obsessively judged based on “fuck-ability”, “rape-ability”,  as an object, or alternatively as what seems to be a target in a socially accepted (or otherwise ignored) game of online stalking, harassment and silencing techniques. […] I created this installation to educate the public that the harassment and attacks are a serious problem, online life is real, and we as a society need to address these issues.

Impliciet seksisme nekt artikel over rolbevestigende foto’s

De Zesde Clan schoot oprecht in de lach bij het lezen van een artikel in dagblad Trouw. Een verslaggever sprak met sociologe Niraï Melis over de resultaten van haar onderzoek naar foto’s in kranten. Dat beeldmateriaal bevestigt vooral ouderwetse rolpatronen, toonde ze  aan. Waarop de journalist van Trouw in zijn berichtgeving precies laat zien waar het mis gaat. Te beginnen met zijn opmerking ,,De cijfers zullen een gruwel zijn voor feministen”.

Melis maakt keihard duidelijk dat mannen veel vaker zichtbaar zijn in de media dan vrouwen. Mannen staan in 65% van de gevallen op de foto. In 70% van de gevallen als flitsende carrièreman, tegen 7% van de vrouwen. Als er al een vrouw in beeld komt, laat de foto een huiselijke omgeving zien. Bijna alle vrouwen lachen of kijken sexy, terwijl de heren ernstig in de lens staren. Mannen komen in beeld als sporter, vrouwen als knap model. Enzovoorts.

De Trouw-verslaggever, Joost van Velzen, sprak met Melis en legde een deel van die uitwisseling vast in zijn stuk. Na wat inleidende open vragen gooit hij er stellingen tegenaan van het type: ”Kranten moeten de werkelijkheid tonen. En die is dat mannen vaker topposities bekleden en dus vaker het nieuws bepalen.” Aldus Van Velzen.

Dat is meer dan alleen een interviewtechniek. Van Velzen haakt aan bij een van de essentiële doelen van journalistiek: objectief verslag geven. Daarbij sluit hij echter tegelijkertijd aan bij een veel gebruikte redenering om de onzichtbaarheid van vrouwen goed te praten. Neem geschiedenisboeken. Daarin wemelde het van de mannen, want die deden alle belangrijke dingen terwijl vrouwen het huishouden deden. Sorry, dames, zo was het nou eenmaal.

Er waren kritische historici voor nodig om deze ”werkelijkheid” bij te stellen en het aandeel van vrouwen aan het licht te brengen. In Nederland verricht onder andere Els Kloek belangrijk werk op dit terrein. In de V.S. was Gerda Lerner een pionier op dit gebied. Laat je vrouwen wél meetellen, dan heeft dat ingrijpende gevolgen voor het algemeen geaccepteerde beeld van de werkelijkheid. Dan blijkt bijvoorbeeld dat je de geschiedenis in hele andere periodes in zou moeten delen. Ook kom je er dan achter hoe vaak vrouwen actief uit de geschiedenis werden geschreven. Tot op de dag van vandaag schrijven journalisten rustig dat mannen internet uitvonden, of dat een Brit voor het eerst in 77 jaar Wimbledon won.

Het enige positieve van die riedel over de werkelijkheid tonen, is dat Melis Van Velzen kan confronteren met feiten:

Volgens mij is 47 procent van de werkende bevolking vrouw. Dat zie ik in kranten niet terug.[…] Mijn voorlopige conclusie is dat vrouwen er in kranten hier minder goed vanaf komen dan in veel andere Europese dagbladen. […] het aantal vrouwen dat in Nederland bijvoorbeeld ‘nadenkend’ op de foto staat is 0,4 procent, terwijl dat in Europese kranten 6 procent is.

Van Velzen bekent nog meer kleur met zijn opmerking dat zulke cijfers feministen een gruwel zullen zijn. Waarom een gruwel? Waarom voelen feministen dat, en blijkbaar geen enkele andere groep in de samenleving? (Even een persoonlijke noot: Als feministen bij ieder voorbeeld van seksisme ‘o gruwel’ zouden roepen, zouden we geen leven meer hebben, want dan kunnen we de hele dag wel weeklagen. Feministen lopen eerder het risico dat ze afstompen. Vandaar dat in de lach schieten – een cynisch lachje, dat dan weer wel…)

Wat de journalist hier impliciet doet, is een bekend vijandbeeld oproepen. Feministen, dat weten we allemaal, zijn een irritante minderheid, bestaande uit onredelijke types met dogmatische overtuigingen die ze te pas en te onpas opdringen aan normale mensen. Het woord ‘gruwel’ heeft bovendien Bijbelse connotaties. Iets is De Here God een gruwel. Waarna het zwavel regent en steden verwoest worden. Dat versterkt de negatieve indruk. Die feministen denken zeker dat ze God zijn, en iedereen hun wil kunnen opleggen, desnoods met geweld. Eng, heeeeel eng!

Van Velzen’s taalgebruik is gekleurd, en met zijn impliciete seksisme geeft hij ‘de werkelijkheid’ een draai. Daarin staat hij niet alleen. Veel mensen nemen klakkeloos de conservatieve Nederlandse mentaliteit over. Het is het water waarin we zwemmen, met belegen rolpatronen die overal als vanzelfsprekend aanwezig zijn. Wie niet oplet, neemt klakkeloos allerlei aannames en mythen over, om ze vervolgens door de herhaling te versterken.

Journalisten zouden zichzelf, juist vanwege de uitgangspunten van hun vak, kritisch onder de loep moeten nemen. Wat maakt dat ze kiezen voor een foto van een man op kantoor en een vrouw thuis?  Welk nieuws missen ze door vrouwen in woord en beeld te marginaliseren en buiten beschouwing te laten?  Door welke lens kijk je en welke effecten heeft dat? Wiens werkelijkheid geef je weer? Waarom? Op basis van wat? Kan het ook anders?

Dat zijn vragen die niet alleen feministen aangaan, met huidige uitkomsten die niet alleen feministen ”een gruwel” zouden moeten zijn. Dat zijn kwesties waar  juist verslaggevers, fotografen en eindredacteuren zich mee bezig zouden moeten houden. Dan had Van Velzen vast een ander artikel geschreven.

UPDATE: Ook een door de eigen redactie gemaakte infographic maakt duidelijk dat Trouw een nogal specifiek beeld van dé werkelijkheid heeft. Bij een artikel over de zorg draagt hij een groenig-witte jas. Hij staat wijdbeens, met papier en pen in een borstzakje. Hij maakt zich breed – hij mag dat - en straalt uit: ‘hier ben ik’. Zij daarentegen staat met een handje op haar heup bevallig op hakken en is gekleed in een blauw soort pyjama. Als je haastig kijkt zou je denken dat zij de patiënt is, maar wellicht is ze een schoonmaker of zo? En dat terwijl het personeelsbestand in de zorg voor het overgrote deel uit vrouwen bestaat….

Fenomeen ‘vrouwen in de koelkast’ tiert welig

Eeeeeeeen ja hoor, daar treft weer een vrouwelijk personage een gruwelijk lot, zodat de mannelijke held Emoties met hoofdletter E kan uiten. Het fenomeen heet Women in Refrigerators, oftewel Vrouwen in Koelkasten. Gail Simone bedacht de term na het lezen van een comic waarin superheld The Green Lantern letterlijk zijn vriendin, eh, hoe heet ze ook weer, dingetje, dood in de ijskast aantreft. Dit vrouwvijandige cliché staat opnieuw in de belangstelling vanwege een niets ontziende supercut van verhalen die dode en verminkte vrouwen gebruiken om de man meer diepgang te geven

De mannelijke schurk martelt een vrouw dood en laat haar lijk achter voor de mannelijke hoofdpersoon, zodat die weer genoeg stof heeft voor zeshonderd nieuwe verhaallijnen.

Het is net als dat spelletje waarbij je alle blauwe auto’s op de snelweg telt. Ze reden al die tijd rond, maar pas als je specifiek kijkt zie je ze opeens overal. Zo ook met het fenomeen ‘de vrouwen in de koelkast‘. Ze waren er allang, maar de supercut maakt volgens journalist Katie Rife pijnlijk duidelijk hoe vaak auteurs, regisseurs en tekenaars vrouwen gebruiken als voorwerpen die de mannelijke personages dienen.

Net als met andere stereotiepe verhaaltechnieken staan strips niet op zichzelf. Ze passen bij een wereld die vrouwen reduceert tot voetnoten in het verhaal van mannen, veelal blanke mannen. Die praktijk uit de realiteit dringt door tot kunstzinnige en creatieve uitingen, zoals strips. Maar ook films, en tegenwoordig benoemen zelfs boekenrecensenten het fenomeen.

Zo valt op dat Lev Grossman in zijn Magiërs-trilogie volop gebruik maakt van dit cliché. Dat doet afbreuk aan zijn verhalen, want voor een hippe, zelfbewuste versie van het fantasygenre valt Grossman opeens wel heel erg terug op ouderwetse stereotypen. Daarnaast geeft het ook een dubieuze boodschap af, stelt recensent Sady Doyle:

It’s not just that it’s an epic Hero’s Quest narrative centered entirely around a white, straight guy. It’s the absence of a female lead who can make it through even one entire installment of the trilogy without being killed, raped or otherwise horrifically traumatized to fuel that guy’s arc. […] Taken as a trend, it indicates that women are disposable, and that men’s emotions are more important than women’s bodies and lives.

De supercut laat duidelijk zien hoe de mannelijke held verder kan, terwijl de vrouwelijke personages in het stof bijten. En hoe. De opsomming van vrouwen in koelkasten doet een brede greep uit allerlei films, maar slaat er noodgedwongen vele over. Neem de meest recente Thor film. Rene Russo speelt Frigga, Thor’s moeder en Odin’s echtgenote. Voor haar geen bijzondere krachten of een schijndood of wat dan ook. Nee, iemand steekt haar met gemak neer en punt. Op naar de emotionele uitvaart waar alle mannelijke helden, Odin voorop, hun emoties kunnen tonen en met hernieuwde grimmigheid verder vechten. Tenenkrommend.

Anderen noemen de eerste drie Star Wars films als afschrikwekkend voorbeeld. Anakin’s moeder en Anakin’s partner sterven beiden een eenzame dood, zodat de Held genoeg redenen heeft om over te lopen naar de Duistere zijde en Darth Vader te worden. Kots. Uiteraard bekritiseren feministen dit fenomeen niet zonder ook met suggesties voor oplossingen te komen (want woede is eng, woedende feministen zijn nog enger, dus woede, hou je aan de regels!). Zoals:

Don’t erase/obliterate female characters to give their male counterparts depth — just give men depth in the first place. And so, I propose a radical suggestion: let’s give female characters more to do than cause the male protagonist boners and/ or tears. My guess is that fewer of them will be raped/tortured/murdered as a result.

Lijkt De Zesde Clan een hele goeie…. Waarbij we graag aanvullen: in het leven van alledag zou het ook fijn zijn als vrouwen gezien worden als mensen die er toe doen.

Wet van Sullerot zweeft boven rechtersdiscussie

De wet van Sullerot stelt dat hoe meer vrouwen ergens werkzaam zijn, hoe lager de status van en beloning voor de desbetreffende activiteit. Niemand zegt het expliciet, maar deze wet lijkt te zweven boven het voornemen van de Haagse rechtbank om een voorkeursbeleid voor mannen in te stellen. Deze rechtbank telt inmiddels ‘veel’ vrouwelijke rechters. Dat zou een negatief effect kunnen hebben op de beeldvorming over een onpartijdige rechtspraak. Het Clara Wichmannfonds heeft in een brief uitleg gevraagd aan de rechtbank.

Het Clara Wichmann instituut is bezorgd vanwege deze interne discussie. Ten eerste mogen organisaties geen voorkeursbeleid voor mannen voeren – zij gelden niet als een structureel achtergestelde groep. Ten tweede stelt het Clara Wichmann instituut terecht dat nu de indruk kan ontstaan, dat vrouwelijke rechters niet zouden voldoen, danwel niet de steun van hun werkgever genieten. Want als je je zorgen maakt om het imago van onpartijdige rechtspraak, en hardop zegt dat je meer mannen wilt, wek je impliciet de indruk dat vrouwelijke rechters problematisch zijn. Blijkbaar wek je met vrouwen opeens de schijn van partijdigheid, of  doen vrouwelijke rechters hun werk op een andere manier minder goed.

De Haagse rechtbank heeft inmiddels in een reactie laten weten dat ze echt alleen maar nadachten over een voorkeursbeleid voor mannen. Ze zijn niet van plan de wet te overtreden door structureel de voorkeur te geven aan mannelijke sollicitanten. Nee, ze willen alleen een personeelsbeleid voeren waarbij ze komen tot een situatie die een afspiegeling vormt van de samenleving.

Opvallend dat ‘afspiegeling van de samenleving’ opeens zo belangrijk wordt voor de rechtbank. Toevallig nét op het moment dat vrouwen het voortouw nemen. Niemand had het in die eeuwen van mannelijke rechters en mannelijke privileges over de kwaliteit en/of de (on)partijdigheid van de rechtspraak. Niemand had problemen met het feit dat het mannenberoep rechter totaal geen afspiegeling bood van de samenleving.

Beter laat dan nooit, kun je zeggen. Maar het blijft wrang dat vrouwen nu opeens als problematisch gelden. De rechtspraak zou juist blij moeten zijn met de instroom van capabele, ambitieuze vrouwen die bewezen correct recht spreken.

 

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 54 andere volgers