Nieuwsronde

Elma Drayer schreef een scherp stuk over religie, vrouwenrechten, en stropop-redenaties. Zwarte vrouwen dreigen in de onzichtbaarheid te verdwijnen. Kenau de film roept gemengde gevoelens op (goh, verrassing…) Trollen weten Keniase vrouwen te vinden. En kinderen sekseneutraal proberen op te voeden is vooruitgang… Dat en meer in de internationale vrouwendageditie van deze nieuwsronde. Omdat het iedere dag internationale vrouwendag zou moeten zijn ;)

Veranderingen verlopen traag. Zeg, komt er nog wat van????

  • Elma Drayer volgde de afgelopen weken het debat over religie en vrouwenrechten. Ze doet in een grondige analyse ferme uitspraken: ,,Als het om religieus geïnspireerd racisme gaat, kortom, dan trokken wij een ferme streep. Zouden we bij religieus geïnspireerd seksisme ook eens moeten doen.” Inderdaad.
  • Seksisme is springlevend. Als vrouw moet je bijvoorbeeld blijven glimlachen en er vriendelijk uitzien, anders krijg je vragen op je afgevuurd over je hangende mondhoeken, onflatteuze foto’s en/of over je imago van ‘harde tante’. ‘t Lijkt minder erg dan de aloude heksenverbranding, maar omdat het op zo’n beleefde en impliciete manier gaat is het negatieve effect des te groter. De boodschap luidt namelijk: mondige vrouw, hou je kop, doe eerst eens iets aan je verschrikkelijke uiterlijk. Dat schiet niet op…
  • Kinderen genderneutraal proberen op te voeden is vooruitgang, betoogt bijzonder hoogleraar Lies Wesseling in Trouw. Geen indoctrinatie. Als je het al zo zou willen noemen, dan zijn blauwe en roze kleding en speelgoed minstens even indoctrinerend.
  • Vrouwen in Kashmir komen steeds vaker op voor hun rechten. Ze eisen hun deel van erfenissen op, of regelen dat ze een zelfstandig huishouden kunnen voeren, los van de schoonfamilie.
  • Academici uit België zetten een site op om ervaringen met seksisme in, op en rond universiteiten wereldkundig te maken. Iedereen kan, desgewenst anoniem, incidenten melden in het Engels, Frans, Duits en Nederlands. Op die manier maakt de site patronen zichtbaar. En dat geeft hopelijk redenen om in actie te komen.
  • Kenau de film roept gemengde gevoelens op. Onder andere omdat recensenten de special effects in de film vergelijken met Lord of the Rings, en Kenau dan niet overtuigend vinden. Eh, sorry, heren, de eerste LOTR film had een budget van circa 87 miljoen dollar. Kenau moest het met 6 miljoen euro doen. Da’s dus appels met peren vergelijken.
  • Vooruitgang voor vrouwen wereldwijd bereik je niet alleen door onderwijs en banen toegankelijk te maken, betogen twee medewerkers van VN Vrouwen. Zolang we met ons allen vinden dat vrouwen tegelijkertijd ook hoofdverantwoordelijke moeten blijven voor onbetaalde huishoudelijke -en zorgtaken, leidt dat alleen tot een twee of driedubbele belasting. Dat onbetaalde werk moet erkend worden, en daarna eerlijker worden verdeeld.
  • Net als in Nederland besteedt de V.S. vooral geld aan jongerenprogramma’s die eigenlijk jongensprogramma’s moeten heten, want meisjes zien niets van het geld. Vooral meiden met een gekleurde huid verdwijnen volledig uit beeld. Een mooi geschreven, genuanceerde analyse legt uit hoe dat zit. Aanbevolen!
  • Internettrollen opereren wereldwijd. Vrouwen in Kenia kunnen erover meepraten. Wie opkomt voor vrouwen en mee wil doen aan het publieke debat, kan rekenen op bedreigingen en scheldkannonades.
  • Tot slot: ook buiten 8 maart blijft het gaan om vooroordelen, stereotypen en sociaal afgedwongen rolpatronen. Mensen zouden er goed aan doen vaker stil te staan bij hun eigen opvattingen. Erken nou maar dat je seksistische vooroordelen hebt, want die hebben we allemaal. Het zit bij wijze van spreken in de lucht die je inademt, en zolang je net doet alsof dat niet zo is maak je het probleem alleen maar erger.

Verzet begint tussen de oortjes

Schokkende cijfers uit een Europees onderzoek naar geweld tegen vrouwen maken duidelijk dat de emancipatie nog lang niet voltooid is. Waarom worden we niet kwaad? Ook al zou op papier alles tip top in orde zijn, dan nog valt die papieren winst weg tegen een lawine aan fysieke en seksuele agressie. Zulk geweld beperkt meisjes en vrouwen in hun vrijheid en tast hun fysieke en geestelijke integriteit aan. Vandaar dat het thema geweld hoog op de agenda staat, onder andere tijdens een bijeenkomst op 9 maart, in Gent.

De organisatoren geven die dag een zine uit. De Zesde Clan leverde een bijdrage aan dit blad.  Emancipatie, brood nodig! Wie weet vallen de cijfers dan over een paar jaar minder grimmig uit. Ondertussen plaatsen we ‘ons’ stuk bij wijze van voorpublicatie graag op de Zesde Clan:

VERZET BEGINT TUSSEN DE OORTJES

Psychologische aspecten zijn van groot belang als het gaat om het tegengaan van geweld tegen vrouwen. Deze invalshoek kan gevoelig liggen. Het gevaar bestaat, dat mensen denken dat je alleen kijkt naar het individu: ”Als zij maar dit of dat had gedaan, zou haar niets overkomen zijn”. Teveel mensen geven op die manier het slachtoffer de schuld.

Dat is niet de bedoeling. Het gaat in dit stuk om de socialisatie van mensen, in het bijzonder meisjes, en de manier waarop collectieve overtuigingen verinnerlijkte normen en waarden versterken. Dat heeft directe gevolgen voor de houding van het individu, én de houding van de maatschappij, ten aanzien van geweld. Want wat doet het met je, als je leeft in een samenleving die meisjes als baby’s al roze rompertjes aantrekt met het commando ‘lief’ erop? Als je niet boos mag worden, hoe moet je dan van je afbijten in een vervelende situatie?

Vrouwen en zij die zichzelf als vrouw identificeren, botsen met name aan tegen twee essentiële stelsels van normen en waarden. Het Mars en Venusdenken, en het toenemende individualisme. Beide ideologieën maken het moeilijk om geweld serieus te nemen en te bestrijden, zowel op persoonlijk als op collectief niveau.

Mars en Venusdenken: zij is anders dan hij, en geheel toevallig betekent dit in de praktijk vooral dat zij minder is. Hij is de norm, zij de afwijking. Hij vertegenwoordigt het universeel menselijke, zij vertegenwoordigt alleen ‘de vrouw’. Hij is assertief, zij is agressief. Hij kan zijn seksuele driften met zijn mannenbrein nou eenmaal niet goed beheersen, dus is zij er met haar vrouwenbrein verantwoordelijk voor dat ze geen verkeerde signalen afgeeft.

Verandering eisen heeft geen zin. De rollenpatronen zitten sinds de oertijd verankerd in onze genen. Zo is het nou eenmaal. Logisch dat hij de plannen maakt en zij het eten (vrij naar Joanna Russ). Logisch dat hij jaagt, en dat zij hard nee moet zeggen, of anders….

Individualisme: wie begint over structurele discriminatie en/of systematisch geweld, zeurt. Dat bestaat toch niet meer? We zijn verantwoordelijk voor onszelf. Als je onderbetaald wordt, had je maar beter over je salaris moeten onderhandelen. Als je partner je slaat, loop je toch gewoon weg? Als je teveel alcohol drinkt, moet je niet raar opkijken als dat uitloopt op ruwe verrassingsseks. Had je maar beter op jezelf moeten passen.

Onder andere psychiater Nelleke Nicolai, die in Nederland pionierswerk verrichtte in de vrouwenhulpverlening, beschrijft hoe vrouwen dit soort boodschappen internaliseren en zichzelf gaan devalueren. Vrouwen raken er van overtuigd dat zij tekort schieten, schuldig zijn en problemen aan zichzelf te wijten hebben. Veel vrouwen doen er uiteindelijk het zwijgen toe. Ze proberen ieder voor zich te overleven in een samenleving die hen op de tweede plaats zet. Als iets fout gaat, ligt het aan zijzelf. Hadden ze maar beter op moeten letten.

Dat maakt vrouwen extra kwetsbaar, met name waar het gaat om de problematisering van geweld en agressie. Dat gebeurt op verschillende manieren. Ten eerste moeten veel vrouwen eerst hun socialisatie van lief meisje overwinnen, voordat ze gepast kunnen reageren op wangedrag van een ander. Ten tweede is geweld voor veel vrouwen een zeer reëel gegeven. Veel vrouwen en zij die zichzelf als vrouw identificeren, hebben al eens iets vervelends meegemaakt. Thuis, in een relatie, of op straat. Het risico is groot dat je bevriest, zodra je opnieuw in een bedreigende situatie terecht komt. Ten derde bombardeert de samenleving ons met boodschappen die agressie en geweld versluieren. Jongens zijn nou eenmaal jongens. Mannen kunnen nou eenmaal soms een kort lontje hebben. Vrouwen behoren hun uiterlijk belangrijk te vinden en seksueel beschikbaar te zijn. Dus waar hebben we het over?

Daarom moet de revolutie tussen de oortjes beginnen. Vrouwen moeten zich gelegitimeerd voelen om het beestje een naam geven, ook als de samenleving dat weigert. Vrouwen moeten de ruimte krijgen om boos te worden, zonder dat mensen ‘enge bitch’ roepen. Gezonde woede kan de verlamming doorbreken en kracht geven om grenzen te stellen, het eigen territorium te verdedigen en van zich af te slaan als dat nodig is. Vrouwen moeten de dader leren aanspreken op hun gedrag, in plaats van de schuld alleen bij zichzelf te zoeken.

We zijn er collectief verantwoordelijk voor dat we vrouwen, en zij die zich als vrouw manifesteren, de ruimte geven om dit te doen. Dat betekent dat we de groep gebruiken om het individualisme in te perken. Eén vrouw die een gebeurtenis definieert als geweld en intimidatie, kan terzijde geschoven worden als een zonderling. Maar als duizenden mensen hetzelfde zeggen, moet de samenleving die signalen serieus nemen.

Zeker bij geweld kan dat veel uitmaken. Als groep kunnen mensen namelijk dominante normen en waarden legitimeren, maar ook doorbreken. Zo wijst onderzoek uit dat het bestaan van een sterke vrouwenbeweging in een land hét verschil maakt bij de aanpak van geweld. Hoe sterker het feministische geluid, hoe eerder een land agressie problematiseert en maatregelen neemt.

Daarnaast kunnen we allemaal, als mens, bijdragen aan een wereld die veiliger is voor vrouwen en zij die zichzelf vrouw voelen. Zoals:

  • Mannen stimuleren dat zij hun seksegenoten aanspreken op hun gedrag. Aangezien mannen helaas grootleverancier van daders zijn, zou iedere weldenkende man een extra verantwoordelijkheid moeten voelen om geweld te voorkomen
  • Vrouwen op hun woord geloven als zij aangeven te maken te hebben gehad met geweld
  • Vrouwen ruimte geven om woede en verdriet te uiten, zonder meteen waardeoordelen te vellen
  • Geweld zichtbaar maken door incidenten te melden, de politie te bellen als je getuige bent van geweld, aangifte te doen
  • Je aansluiten bij een vrouwengroep en/of feministische acties en organisaties steunen
  • De minachting voor vrouwen bewust bijsturen door vrouwen welgemeende complimenten te geven, hen te vragen wat hun dromen zijn, waar ze behoefte aan hebben, en/of hun persoonlijke kennis en kunde bevestigen

Dit zijn kleinschalige, haalbare acties die we allemaal, vandaag, kunnen ondernemen om de macht van de groep ten goede te keren en de samenleving veiliger te maken. Laten we beginnen!

BRONNEN:

Emancipatiemonitor 2010 en 2012, o.a. de hoofdstukken over geweld. Rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Sociaal Cultureel Planbureau in Nederland, in opdracht van het ministerie van OCW.

Fels, Anna, ”Vrouwen en ambitie’, Uitgeverij Réunion, 2008

Fine, Cordela, ‘Waarom we allemaal van Mars komen”. Lannoo, 2011

Htun, Mala en Weldon, Laurel S. ”The Civic origin of Progressive Policy Change”, American Political Science Review, Volume 106, Issue 03, Augustus 2012, pp 548 – 569

Nicolai, Nelleke, ”Vrouwenhulpverlening en Psychiatrie”, Uitgeverij Babylon/De Geus, 1997

Rybaczuk, Rachel, “The Search for Self-Fulfillment: How Individualism Undermines Community Organizing” – master thesis, Universiteit van Massachushetts/Amherst, 2009

Vrouwenpartij doet gooi naar Europa

Nieuwe gegadigden voor de verkiezingen…. De Vrouwenpartij wil graag meedoen aan de Europese verkiezingen en publiceerde onlangs haar programma. Gelijke rechten, gelijke toegang tot voorzieningen en economische hervormingen, zoals de invoering van een basisinkomen, vormen belangrijke pijlers van dat programma.

Monique Sparla en Mar de Jong voeren de Vrouwenpartij sinds oktober vorig jaar aan. Sparla is voorzitter en Europees lijsttrekker, De Jong lijsttrekker voor Nederland. Op haar weblog legt Sparla uit waarom ze de partij oprichtte:

…vrouwen zouden gelijk behandeld moeten worden en in de praktijk blijkt dat anders uit te pakken. […] we willen dat deze zaken actueel op het politieke podium gaan komen.  En dat er dingen gaan gebeuren op NL en EU vlak voor alle vrouwen van elk studieniveau en religie en etniciteit, seksualiteit.

Sparla en De Jong hebben tot nu toe, publicitair gezien, weinig voet aan de grond gekregen. De reguliere media lieten de partij voornamelijk links liggen. De Vrouwenpartij moet het hebben van sites en organisaties met een min of minder feministische inslag, zoals Wo=Men of het powervrouwenblog. Of sites zoals  De Lange Mars en de site van de Vereniging Basisinkomen, die net als de Vrouwenpartij pleiten voor een basisinkomen voor iedereen.

Ondertussen kwiteert en communiceert Sparla zich suf om allerhande stereotiepe reacties bij te stellen. Ja, mannen zijn ook van harte welkom bij de Vrouwenpartij. Nee, de partij bestaat niet uit humorloze agressieve feministen met behaarde benen. Nee, gelijke rechten op papier betekent niet dat het in de praktijk nu opeens vlekkeloos gaat. Nee, de emancipatie is niet voltooid. Enzovoorts enzovoorts.

Tussendoor doet ze oproepen om de Vrouwenpartij te steunen. Want deelnemen aan verkiezingen kost geld. Zo eist de Nederlandse regering ruim 11.000 euro van nieuwe partijen. Die ‘waarborgsom kandidaatstelling‘  krijgen partijen alleen terug als ze driekwart van de kiesdrempel halen. Wie de partij financieel wil steunen om dit soort bedragen op te hoesten, kan dat hier doen.

Kwetsbare vrouwen zijn vogelvrij

Als je een meisje onder de 18 verkracht, of een vrouw met psychische problemen, of een verstandelijke beperking, weet je als dader bijna zeker dat je je straf ontloopt. Dat concludeert professor Betsy Stanko van de Engelse politie, na een analyse van  gemelde verkrachtingen. Er kunnen niet vaak genoeg bijeenkomsten tegen geweld tegen vrouwen georganiseerd worden, zoals zondag 9 maart in Gent , want we hebben nog een lange weg te gaan.

Stanko volgde de vervolging van verkrachtingszaken tien jaar. Daarnaast maakte ze een gedetailleerde analyse van 500 zaken die de Londense Metropolitan Police binnen kreeg in april en mei 2012. Het bleek dat veel meldingen niet leidden tot een officiële aangifte. Daarna ontwikkelden veel officiële aangiften zich niet tot een zaak, in de zin van opsporing, vervolging, en de gang naar de rechter.

Uit haar analyse bleek dat kwetsbaarheid bij het slachtoffer negatief werkte op de actiebereidheid van agenten. Als een slachtoffer de dader kende (dat in de meeste gevallen zo), of een geschiedenis van mentale problemen had, deed de politie meestal niets met de melding. Bij slachtoffers met een verstandelijke beperking daalde het percentage met 67%. In geval van alcoholgebruik daalde de kans dat de politie een zaak maakte van de melding met 45 %. Deze laatste bevinding is extra wrang, gezien geobserveerd gedrag van daders:

Tellingly, the study found that “initiators’ level of invasiveness was related to the intoxication of the targets, but not their own intoxication” — suggesting that drunk women are intentionally targeted by predators who are fully aware of what they’re doing.

Stanko wijst erop dat deze cijfers betekenen dat verkrachting in feite gedecriminaliseerd is. Daders gaan immers massaal vrijuit. Ze pleit voor een totale cultuuromslag bij de politie en in de samenleving. Het gaat daarbij niet om het zwart maken van de politie. Stanko onderzoekt verkrachting al jaren en ontdekte eerder, in 2006, een belangrijke reden waarom agenten verkrachtingszaken laten lopen. Compassie met het slachtoffer. Vriendelijkheid:

Betsy Stanko, an academic who has examined 700 case files in London, has found another reason why the police drop cases: kindness. Officers know that some kinds of victim stand little chance of being believed in court. They include people who had been drinking before the attack took place (one in three cases) and the mentally ill (one in five). In such cases, coppers often take what Ms Stanko terms “sympathetic withdrawal statements” and do not press the matter further.

Het systeem is zo verrot dat vervolging vaak meer schade toebrengt aan het slachtoffer, dan de dader. Uit medemenselijkheid willen politiemensen een slachtoffer zodoende behoeden voor nog meer ellende.

Of Nederlandse agenten zich ook zo opstellen is onduidelijk, maar verder is de situatie min of meer hetzelfde. Ook hier komen verkrachters massaal weg met hun daden. Het CBS becijferde dat van alle aangiftes slechts rond de veertig procent tot een zaak leidt. In 2005 leidde dat nog vervolgens in ruim dertien procent tot een veroordeling. In 2010 was dat percentage al gedaald naar 8%.

De werkelijke aantallen verkrachtingen liggen overigens nog hoger, want keer op keer blijkt dat veel vrouwen geen aangifte doen. Vraag je vrouwen echter naar hun ervaringen, dan blijkt dat 45% sinds haar vijftiende een of meerdere keren slachtoffer werd van fysiek en/of seksueel geweld. Meisjes en vrouwen met een handicap zijn, ook in Nederland, extra kwetsbaar. Maar liefst 61% van de verstandelijk gehandicapte meisjes en vrouwen kreeg te maken met aanranding, verkrachting en andere vormen van seksuele agressie.

Zolang meisjes en vrouwen vogelvrij zijn, is de emancipatie niet voltooid. Mocht iemand de behoefte voelen om cynische opmerkingen te maken over het nut van internationale vrouwendag, dan heb je hier een van de vele antwoorden waarom we die dag hard nodig hebben.

UPDATE: in de V.S. liet een rechter een in principe man vrijuit gaan. De man werd verdacht van de verkrachting van een jonge vrouw met Downsyndroom. De rechter vond echter ”dat het slachtoffer zich niet als een slachtoffer gedroeg”, dus het zat wel goed allemaal. Hij wil dat de rechtszaak over wordt gedaan. Het is onzeker of de verstandelijk gehandicapte vrouw voor de tweede keer wil getuigen. De eerste keer was al zwaar voor haar, en ze wil eigenlijk niet in dezelfde ruimte zitten als die man.

Overgangsperikelen

Ophef in medialand. Ingeborg Beugel maakte een documentaire, Uitgebloe(i)d, over de overgang. Eerder zette ze het thema ook al op de agenda met een theaterstuk, de Hormonologen. Volgens haar negeren mensen het onderwerp, terwijl vele vrouwen last krijgen van overgangsklachten.

Beugel vindt dat het tijd wordt voor wat meer aandacht. Ruim 1,3 miljoen vrouwen zitten in de overgang, en kampen met een dubbel taboe:

het traditionele, nooit opgeloste taboe en het nieuwe, namelijk het doodvermoeiende huidige schoonheidsideaal van jong, strak, en – gaap, gaap – dat alles altijd vooral sexy moet zijn.

Kan er wat meer openheid en begrip komen over de overgang? Asjeblieft?

Die oproep had ze niet moeten doen. Net als in 2011 slijpen allerlei mensen hun messen. Youp van ‘t Hek was er als de kippen bij om persoon en film allebei tegelijkertijd in de pan te hakken. Elma Drayer riep ook al ‘tut tut’. Volgens haar is de overgang een taboe wat niet bestaat. Beugel trotseert de haat, signaleert het NRC, maar waar komt die haat vandaan, en waarom roept iedereen zo hard dat er niks bijzonders is aan de overgang, dus wat zeurt ze?

Er was een columniste van Joop.nl voor nodig om de ingezette lijn door te trekken naar de logische conclusie. Vrouwen verpesten alles:

 Ze zijn de omgekeerde Midas: alles wat ze aanraken verandert in cupcakes, glazuur en placenta, waar het eerst door mannen tot prachtig Olympisch goud was gedoopt. […] Volgens mij is er iets met Cruijff hoor, die heeft een lelijk cadeautje gekregen, daar was Jan Mulder boos over. Kunnen we het daar niet over hebben? Of die brulkikkercoach die kwaad wordt in talen die hij niet spreekt. Daar is net een boek over verschenen van een man die had gewild dat het zijn vader was. Dat zijn de keiharde topics! Geen theekransjes op mijn TV graag.

Meten met twee maten dus. Ook de groep waar het om gaat gebruikt internet als platform voor een tegengeluid. Zoals de Overgangstergirls. Die presenteren Beugel’s documentaire als een geheimtip. Een ontwapenende en persoonlijke film, niet te missen. Zullen we het daar dan maar op houden?

Kenau werft mensen voor haar leger

Wil je meisjes ondersteunen, zodat zij op kunnen groeien tot sterke vrouwen? Sluit je dan aan bij Kenau’s leger. Met deze campagne slaat Plan Nederland twee vliegen in één klap. Aansluiten bij de aanzwellende populariteit van de biografie en de verfilming van het verhaal van Kenau Simonsdochter Hasselaer, die de Spanjaarden klop gaf tijdens het beleg van Haarlem in de zestiende eeuw, én de situatie van meisjes verbeteren. Ook Nederlandse vrouwen kunnen baat hebben bij de rehabilitatie van Kenau.

Wereldwijd verkeren veel meisjes in een lastige positie. Culturele, sociale en religieuze factoren maken dat meisjes minder vrijheden hebben dan jongens, vaker niet naar school gaan, en blootstaan aan schendingen van het lichaam. Zoals bij de genitale verminking van meisjes.

Plan Nederland zamelt daarom al jaren geld in voor projecten die specifiek op meisjes gericht zijn. De vele activiteiten rondom Kenau bieden de organisatie dit jaar nieuwe mogelijkheden om mensen te betrekken bij de strijd om meisjes een beter leven te geven. De organisatie maakt daarbij onder andere gebruik van serious gaming, een methode om via computerspelletjes serieuze zaken aan te kaarten en bewustwording te creëren,

Dit alles gebeurt nu omdat Kenau, de heldin van de tachtigjarige oorlog, midden in de belangstelling staat. Historica Els Kloek schreef een dubbelbiografie over de Haarlemse zakenvrouw en haar tijdgenoot, Magdalena Moons. Beide vrouwen streden tegen de Spanjaarden en golden als heldinnen. Dat veranderde pas in de negentiende eeuw, een tijdperk waarin onze samenleving in versterkte mate geen geduld had met vrouwen die iets anders deden dan moeder en huisvrouw zijn. Kenau werd een scheldwoord voor een agressief manwijf, en Moons stond opeens te boek als een hoer.

Pas nu beginnen mensen door die vijandige mythes heen te prikken. Kloek ontdeed Kenau’s levensverhaal van het stof en de misverstanden, en herstelde de reputatie van Moons. Bovendien staat Kenau centraal in een film, die op 6 maart de Nederlandse bioscopen bereikt. Op 7 maart reikt Haarlem de Kenau Hasselaerpijs 2014 uit aan mensen en organisaties die zich verdienstelijk hebben gemaakt op het gebied van emancipatie. Vanaf 6 april kunnen mensen naar een opera over Kenau, en exposities bezoeken. Teveel om op te noemen.

Naast meisjes helpen en geld inzamelen is deze ontwikkeling nog vanwege een andere reden belangrijk. Woorden betekenen iets en drukken een wereldbeeld uit. Kenau geldt als een scheldwoord om ‘manwijven’ mee te diskwalificeren. Dat doet iets met vrouwen. Het perkt onze vrijheid in om te zijn wie we zijn. Het scheldwoord bekrachtigd namelijk een welbekende dubbele moraal. Hij is een krachtige leider, zij is bazig. Hij is assertief, zij is agressief. Hij krijgt ruimte, zij moet zich in allerlei bochten wringen omdat mensen haar anders niet meer aardig vinden. Hij blijft een individu, zij krijgt het etiket ‘Kenau’ opgeplakt als ze zich niet gedraagt zoals het hoort.

Voor gemarginaliseerde groepen, zoals vrouwen, kan het herdefiniëren van scheldwoorden een krachtig wapen zijn in de strijd om zulke conservatieve mores aan te pakken. Het scheldwoord verandert in dat geval in een geuzennaam, waar je kracht aan kunt ontlenen. Eerder gebeurde dit bijvoorbeeld met het scheldwoord slet. Toen een Canadese politieman openlijk zei dat vrouwen erom vragen verkracht te worden, als ze zich kleden als sletten, leverde dat een wereldwijde protestbeweging op. Vrouwen organiseerde slettenmarsen en gebruikten het scheldwoord om de verkrachtingscultuur aan te klagen:

Slet is sinds kort namelijk niet alleen een scheldwoord, maar ook een nieuwe geuzennaam voor vrouwen die er genoeg van hebben te worden afgerekend op hun uiterlijk. En daar ben ik er één van.
Na Toronto, Londen, Seoul en New Delhi gingen afgelopen zaterdag ook in Berlijn vrouwen de straat op voor de Slutwalk. Zo’n duizend zelfbenoemde sletten liepen mee in korte rokjes, kousen en sommigen zelfs naakt, om te protesteren tegen het wijdverbreide idee dat sexy geklede vrouwen “er zelf om vragen”.

De positieve aandacht voor Kenau helpt om een vijandig vrouwbeeld bij te schaven. Als campagnes rondom Kenau ook nog leiden tot meer financiële steun voor meisjes, is dat helemaal prachtig. Doneer en sluit je aan bij Kenau’s leger. Want Kenau, dat zijn we allemaal!

Spanje wil abortus verbieden

Ophef in Spanje. De kans is groot dat de huidige ultrarechtse regering abortus gaat verbieden. Alleen het Spaanse parlement moet nog stemmen, en aangezien dat gremium in handen is van conservatieve partijen, lijkt het een gelopen race. Spaanse vrouwen vrezen nu dat ze opnieuw de illegaliteit in moeten, of naar buurlanden moeten reizen om baas in eigen buik te blijven. Wat hen betreft doet Spanje een stap terug.

In de Francotijd liet Spanje haar vrouwelijke inwoners creperen. Pas nadat de militairen het veld ruimden en de democratie een kans kreeg, ontstond er ruimte voor een betere zorg voor vrouwen. Zodoende nam een progressieve regering in 1985 wetten aan die vrouwen baas in eigen buik laten zijn. Tot en met veertien weken kunnen vrouwen een ongewenste zwangerschap afbreken.

Helaas keerde het tij de afgelopen jaren. Twee belangrijke factoren gaven vrouwvijandige krachten een kans. Ten eerste de politieke verhoudingen. Het land wordt tegenwoordig geleid door Mariano Rajoy en zijn conservatieve partij, de PP. De PP heeft op rechts concurrentie gekregen van Vox, een ultraconservatieve groep die vergeleken wordt met de Tea Party stroming binnen de Republikeinse partij van de V.S. In een poging stemmen en kandidaten te behouden, maakte de PP een opvallende ruk naar rechts.

Een tweede factor is dat de economische crisis erin hakt. Veel Spanjaarden zijn bang en onzeker. Ze stemmen nu conservatiever dan vroeger. Wat dat betreft won een roep om duidelijkheid het van  een kritische analyse wat de diverse partijen in petto hadden voor vrouwen.

In dat nieuwe politieke landschap kregen anti-abortus krachten nieuwe kansen. De regering introduceerde een nieuwe abortuswet vlak voor kerstmis, in de hoop dat mensen het niet zouden merken temidden van de feestdrukte. Begin februari 2014 kon de wet opnieuw een stapje verder komen, na een geheime stemming. Zoals gezegd moet nu alleen het parlement nog stemmen, maar aangezien rechtse partijen daar de baas zijn, lijken Spaanse vrouwen gedoemd om terug te vallen naar de status van een omhulsel. Net zoals Amerikaanse politici openlijk zeggen.

Veel Spanjaarden zijn inmiddels wakker geschrokken. Sinds begin 2014 vinden bijna iedere week protestacties en demonstraties plaats. Spaanse artsen veegden op medische en wetenschappelijke gronden de vloer aan met het wetsvoorstel. Een enquete onder de Spaanse bevolking wees uit, dat zelfs 68% van de PP-stemmers vindt dat vrouwen zelf moeten kunnen beslissen wat ze met hun lichaam doen. Daarnaast komt in het van oudsher katholieke land een kloof naar voren.  Terwijl de R.K.-hiërarchie de anti-abortuswet goedkeurt, vindt 88% van de ‘gewone’ Spaanse katholieken dat abortus mogelijk moet blijven.

Zoals zo vaak geven politieke verhoudingen en blinde ideologie waarschijnlijk de doorslag. Met rechtvaardigheid, menselijkheid en medische wetenschap heeft het allemaal niks te maken. En vrouwen worden de dupe. Dat is waarom Spanjaarden doorvechten tot het einde:

Piñero, spokesperson for the Freedom Train, describes the emotional journey: “Crowds of people were supporting us at every stop, opening the path for us. When we arrived in Madrid, and we saw so many people, we thought ‘this is the tangible proof that we’ve had enough’, women should have the right to choose.”

Google geeft blanke mannen alle ruimte

De Nederlandse versie van Google geopend vandaag? Dan zag je een ‘doodle‘: een creatieve, grappige manier om ‘Google’ te spellen, vaak met interactieve elementen. Vandaag in de vorm van stripfiguur Guust Flater. Leuk, onschuldig vermaak. Inderdaad. Maar onze samenleving is helaas doordrenkt van seksisme, en die leuke Google Doodles vormen geen uitzondering. In 62 procent van de gevallen gaan ze over een al dan niet fictieve blanke man.

Doodles, de harde feiten.

De organisatie SPARK ging tellen en kwam uit op 445 doodles die specifiek gericht waren op een historisch of fictief persoon. Daarvan waren er 368 gericht op mannen en slechts 77 op vrouwen. Dat betekent dat beroemde en fictieve vrouwen, ongeacht huidskleur, niet verder kwamen dan 17% van het aantal doodles. Mannen namen de andere 83% in beslag – in meerderheid blank.

Toen SPARK alleen de mondiaal gepubliceerde doodles telde, dus de exemplaren die iedereen wereldwijd ziet, waar hij of zij de zoekmachine ook opstart, verslechterde die verhouding nog verder. Deze meest invloed- en statusrijke doodles betroffen in 91% mannen. Wereldwijd verdwenen vrouwen dus nog verder in de marge.

In de krant The Independent gaf een woordvoerster van de feministische beweging duidelijk aan waarom het belangrijk is hier aandacht aan te geven. Google doodles lijken luchtig vermaak, maar ondertussen bevestigen ze wie we belangrijk vinden en eren, en wie niet. Voor de zoveelste keer blijkt dan dat we als wereld vooral blanke mannen waarderen. Het aloude patroon duikt op, waarbij mensen met een getinte huidskleur en vooral ook mensen met een vagina niet meetellen en daar vooral niet over moeten zeuren, want zo zit de wereld nou eenmaal in elkaar. 

Anno 2014 kun je echter niet met goed fatsoen volhouden dat alleen (blanke) mannen er toe doen. SPARK heeft een petitie op internet gezet om van Google te eisen dat ze beter letten op diversiteit, en stoppen met de marginalisering van vrouwen en mannen met een getinte huidskleur:

We’re asking Google to draw our histories, our achievements, our strength, our heroes, our fighters and foremothers. You can’t keep ignoring us. We’re here, and we’ve always been here.

UPDATE: Google heeft inmiddels laten weten dat het bedrijf het probleem begrijpt en de inhoud van doodles aanpast. De organisatie belooft een 50-50 verhouding voor dit jaar. Dat geeft hoop.

UPDATE II: SPARK wil Google best helpen met het waarmaken van die belofte. Ze publiceren inmiddels een tmblr vol suggesties. Een doodle voor de Mexicaanse schrijfster en diplomate Rosario Castellanos! Zangeres Josephine Baker! Mensenrechten activiste Ella Baker! Meer suggesties zullen volgen. Keuze genoeg…

Monuments Men verwijdert vrouwen uit geschiedenis

Laat het aan Hollywood over om vrouwen te negeren. Niet alleen krijgen actrices slechts eenderde van de rollen, ook in de verhalen die verteld worden komen ze nauwelijks aan bod. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij The Monuments Men, een film die op dit moment in Nederlandse bioscopen draait. Deze op historische feiten gebaseerde rolprent schrijft vrouwen uit de geschiedenis.

Clooney’s beeld van het verleden: een zaak voor blanke mannen.

The Monuments Men speelt zich af tijdens en na de tweede wereldoorlog. Eigenlijk gaat het om de Monuments, Fine Arts and Archives Section – een naam die op geen enkele manier vrouwen buiten sluit. De V.S. namen het initiatief om dit team op te richten, met als doel kunstwerken te beschermen en door de Nazi’s geroofde kunst terug te vinden. Uiteindelijk namen 300 mensen uit dertien verschillende landen deel aan deze missie. Onder hen ook vrouwen.

Niet dat je dat zou weten als je de film ziet. George Clooney verzamelde zijn maatjes om zich heen en concentreert zich op de acties van een groep mannen. De New York Times vond het terecht nodig het beeld uit de film te corrigeren. De krant wijst op personen zoals Ardelia Ripley Hall, Rose Valland, Anne Olivier Popham Bell, vrouwen die dezelfde dappere daden verrichten als de mannen die Clooney en zijn maten portretteren. Alleen actrice Cate Blanchett komt kort in beeld als Rose Valland, een lid van het Franse verzet. Voor de rest lijkt het alsof alleen mannen ooit iets noemenswaardige deden.

Website Women & Hollywood zoekt de verklaring voor het negeren van vrouwen in de houding van George Clooney, en wijst op de sociale gevolgen van zijn gedrag:

It’s not surprising that Clooney, a powerful industry player who’s prone to juvenile pranks and likes to star in movies with all of his best buds, would create such a testesterone-choked film. But he does contribute to the ongoing erasure of women from the screen – “the fictitious villages and jungles and kingdoms and interplanetary civilizations [in the movies] nearly bereft of female population” that Geena Davis recently described as Hollywood’s norm. Except this time, Clooney’s blotting out real women from our shared history.

Het ergste is dat dit keer op keer gebeurt. In films zoals Argo, over een gijzelingsdrama in het Iran van de jaren zeventig. Vrouwen waren in werkelijkheid wel degelijk betrokken bij het geheel, maar ze zijn nagenoeg afwezig in de artistieke verbeelding van de geschiedenis. Argo draait om blanke Amerikaanse mannen en lijdt behalve onder seksisme ook aan racistische stereotypen.

Maar het gebeurt ook in de realiteit. In die zin sluiten verbeelding en patronen uit het dagelijks leven naadloos op elkaar aan. We zouden helemaal niets weten over dertiende-eeuwse koninginnen van het Mongoolse volk als het aan de kroniekschrijvers had gelegen. En in het Victoriaanse Engeland bewaarden adellijke families de correspondentie van mannen, maar de brieven van vrouwen vernietigden ze, signaleerde Amanda Foreman in haar biografie over de Duchess van Devonshire. In Nederland doen historica Els Kloek en collega’s verwoede pogingen om de vrouwengeschiedenis van ons land terug in het collectieve geheugen te brengen.

Iemand als George Clooney zou zijn verantwoordelijkheid moeten nemen. Hij heeft een groot platform en kan veel invloed uitoefenen op de filmproducties waar hij bij betrokken is. Hij zou vrouwen als volwaardige mensen deel kunnen laten nemen aan een film als The Monuments Men. Dat hij dat niet doet, is een gemiste kans en versterkt patronen waar we als samenleving vanaf zouden moeten willen.

 

Japanse archeologen graven paleis koningin op

Japan? Veel mensen denken dan direct aan stoere samurai en strenge keizers, maar ook koninginnen konden grote macht uitoefenen. Die vrouwengeschiedenis van het eiland krijgt nieuwe glans  met de opgraving van de resten van het paleis van koningin Himiko. Waarschijnlijk woonde ook haar opvolgster, koningin Toyo, in dit gebouw. De resten dateren uit de derde en vierde eeuw n.C.

De Hashihaka graftombe dateert ook uit de derde/vierde eeuw, en zou zomaar de laatste rustplaats van Himiko kunnen zijn….

De archeologen deden hun vondst in de buurt van Nara, de oude hoofdstad van Japan. Himiko is de eerste Japanse heerser waarvan we de naam weten. Chinese kronieken schreven over haar en gaven details over haar regeringsperiode in de streek Yamatai. Bovendien zette Himiko de toon voor vrouwen die na haar kwamen.

Pas toen Japan als staat consolideerde en rond de achtste eeuw over ging naar een hiërarchisch systeem, begon de autoriteit van vrouwen af te brokkelen. Ze kregen steeds minder ruimte. Tegen de tijd dat Japanners hun eigen kronieken opstelden, waren koninginnen al een vreemde eend in de bijt geworden:

…in order to establish and authenticate the antiquity of imperial rule, both The Records of Ancient Matters and The Chronicles of Japan present an unbroken line of rule, beginning with the enthronementof Jinmu in about the seventh century B.C.E. Himiko, who lived in the third century, did not fit into the structure of hereditary male rule consecrated in the two texts and therefore was omitted from these official histories.

Himiko verdween eeuwenlang in de vergetelheid. Pas na de tweede wereldoorlog begon Japan de eigen geschiedenis opnieuw met een open blik te onderzoeken. Plotseling doken allerlei vrouwelijke heersers op. Zoals Himiko, maar ook Saimei, die in de zesde eeuw de orde bewaarde tijdens een ernstige droogte, en troepen aanvoerde om strijd te leveren.

Archeologen zijn het er tegenwoordig over eens dat ongeveer evenveel mannelijke als vrouwelijke heersers het tussen de derde en zevende eeuw voor het zeggen hadden. Dat blijkt onder andere uit prominente graven met koninklijke allure, uit die periode. De graven bevatten ongeveer even vaak de resten van een man, als van een vrouw. Met één belangrijk verschil: de oudste koningsgraven bevatten het lichaam van vrouwen.

Nieuwsronde: achtergrond-editie

Wat langere, analytische stukken in de nieuwsronde van deze week. Want bij de waan van de dag is het goed om af en toe stil te staan bij trends, onderliggende thema’s, en achtergronden bij het nieuws. Enjoy…

- De Engelse kwaliteitskrant The Guardian publiceerde een serie over vrouwelijke politici. Wat maken ze mee in de democratische arena? Kun je patronen ontdekken of heeft iedere vrouw andere ervaringen? Al snel bleek uit de rondgang dat de vrouwen een overtuiging delen. Namelijk dat ontwikkelingen langzaam maar zeker de goede kant op gaan. Dat geeft hoop en motiveert hen om verder te werken aan een betere wereld. Die hoop en motivatie hebben ze hard nodig, want dit deelden de politici ook:

Around the globe, female politicians struggle with preconceived ideas of how women should speak and behave; they struggle, too, to reconcile motherhood with long, unpredictable hours and a career that rarely allows for maternity leave. […] Depressingly often, too, female politicians report ugly and highly sexualised abuse from men who seek to intimidate them out of power.

- Trouw publiceerde een essay over vrouwenbesnijdenis, en de verbanden met islam en gewoonterecht. Een prima achtergrond om discussies over deze verminkende ingreep bij meisjes beter te begrijpen. Wat vinden vrouwen er zelf van? Hier en daar tref je hun ervaringen aan op internet, meestal in de context van de strijd tegen besnijdenis. Want ja, die praktijk komt ook voor in Nederland. Het is geen ver-van-mijn-bed verhaal…

- Logisch dat vrouwen blijven steken in allerlei ondergeschikte baantjes. Ze kunnen het niet, beschikken niet over de juiste kwaliteiten, en hebben het talent niet om iets te bereiken in de wetenschap, de kunsten of de politiek. Zelfs voor zoiets vrouwelijks als koken deugen ze niet. Sorry, dames, laat eerst maar eens zien dat je een goede echtgenote en moeder bent, voordat je allerlei andere ambities najaagt…

- De Belgische politici Evie Embrechts en Ida Dequeecker kennen de debatten over vrouwen die geheel zelf, vrijwillig kiezen voor een anderhalf verdienersmodel, waarbij alle flexibiliteit en compromissen van haar moeten komen. Ze wijzen erop dat deze discussie niet gevoerd kan worden zonder na te denken over je uitgangspositie. Hou je rekening met structuren, of geloof je in een gelijk speelveld waarbij iedereen dezelfde keuzevrijheid heeft? Embrechts en Dequeecker analyseren de kwestie en geven wat handvaten om zulke debatten zuiverder te voeren.

- De organisaties achter twee grote science fiction en fantasy-prijzen, de Arthur C. Clarke Award en BSFA Awards, zien eindelijk in dat ze niet langer geloofwaardig zijn als ze bijna alleen blanke mannelijke genomineerden presenteren. Dit jaar pakken ze het anders aan. Hun bewustwording past binnen een context van toenemende alertheid op genderdiscriminatie. Vooruitgang! Bovendien hebben dit soort debatten een bredere impact dan ‘alleen een sf-aangelegenheid’. De discussie past bij iedere beweging naar meer diversiteit op welk terrein dan ook, omdat vaak dezelfde patronen optreden:

it has not escaped notice that those who protest against “pimpage” are mainly straight cis able-bodied white men, while those trying to get heard are often not in that group. In any field traditionally dominated by one particular cultural group, the arrival of people from another culture will be seen as an invasion, even if their numbers are quite small. This can quickly lead to an angry backlash.

-Baas in eigen buik blijven wordt steeds moeilijker in de Verenigde Staten. Magazine Mother Jones zette op een rij wie zich bezig houden met anti-abortus wetgeving, welke voorstellen het halen en welke niet, en wat vrouwen kunnen verwachten in 2014. Met infographics en talloze interessante weetjes. Zoals: politici die de reproductieve rechten van vrouwen in willen perken, komen met een overweldigende meerderheid uit de Republikeinse (conservatieve) hoek. En ja, het zijn bijna allemaal mannen….

- Regelmatig lees je stereotiepe verhalen over mannen, vrouwen en relaties. Wie wordt het meest beledigd door dat soort artikelen? Mannen of vrouwen? Slate Magazine telde het aantal beledigingen in een artikel over vrouwen die tijdens hun studie snel een man aan de haak moeten slaan, anders wordt het nooit meer wat met ze. Met hilarische uitkomsten.

Studie bewijst opnieuw loonkloof vanwege genderdiscriminatie

Wetenschappelijk onderzoek levert keer op keer harde bewijzen dat genderdiscriminatie een essentieel onderdeel is van de loonkloof. De nieuwste aflevering uit de serie ‘bewijs het nog maar een keer’ komt uit België. Professor Frederik Anseel van de Universiteit van Gent concludeert dat stereotiepe opvattingen over ‘de’ man en ‘de’ vrouw het salaris van vrouwen negatief beïnvloeden. Genderdiscriminatie zorgt ervoor dat hoogopgeleide vrouwen tot 155 euro per maand minder verdienen dan mannen.

Op een loopbaan van pak ‘m beet een jaar of veertig loopt dat aardig op. En: hoe hoger de functie, hoe groter het gat. Zo becijferden Amerikaanse onderzoekers dat vrouwelijke artsen tijdens hun carrière 360.000 dollar mislopen op basis van hun sekse:

 “Here in Michigan, that buys a house,” said lead study author Reshma Jagsi, MD, DPhil. “Anywhere, it sends a kid to college.”

Dat er iets scheef zit weet iedereen die eerlijk kan zijn over discriminatie. De duidelijkste voorbeelden leveren transgenders. Hun perspectief is uniek omdat zij dezelfde mens zijn, alleen hun voor anderen zichtbare geslacht veranderde. Prompt verdient een ‘nieuwe vrouw’ minder. (Het omgekeerde is ook leuk: vrouwen die in een man veranderen, en dan van collega’s te horen krijgen dat hun werk veel beter is dan dat van mevrouw X – niet wetende dat ze het over dezelfde persoon hebben.)

De uitkomst spoort ook met de resultaten van eerdere studies ver vrouwen, werk en salaris. Een greep uit de vele onderzoeken: 

Anseel constateert ook dat niemand aan die onbewuste en bewuste vooroordelen en stereotypering ontsnapt. We staan allemaal bloot aan dezelfde invloeden en sociale signalen. Zowel mannen als vrouwen bieden zodoende een hoger startsalaris aan een fictieve mannelijke kandidaat, dan aan de fictieve vrouwelijke kandidaat, ook als de cv’s verder identiek zijn.

Ooo ok, kan dan een argument luiden – vrouwen moeten in zo’n situatie gewoon scherper onderhandelen. Hogere salarissen vragen. Het zijn toch geen watjes? ‘Hup, naar de onderhandelingstafel jij’. Dit lijkt logisch, maar opnieuw wijst onderzoek uit dat vrouwen terughoudend zijn, omdat ze daar een goede reden voor hebben. De omgeving rekent vrouwen harder af op assertief gedrag. Ze kan wel stevig onderhandelen, maar daarna zien collega’s haar vaker als een harde tante, waar ze liever niet mee willen samenwerken.

Vrouwen krijgen zodoende te maken met een sociale sanctie, die mannen niet tegenkomen. Alleen als organisaties expliciet aangeven, dat ze verwachten dat mannen én vrouwen onderhandelen, laten vrouwen hun terughoudendheid varen. Sterker nog, ze gaan in dat specifieke geval vaker de ‘strijd’ aan dan mannelijke collega’s.

Dat we anno 2014 nog steeds kampen met een loonkloof is beschamend. Dat mensen, ondanks een overvloed aan solide uitgevoerde studies, nog steeds ontkennen dat we een probleem hebben, is nog erger. We kunnen niet alles aan het College voor de Rechten van de Mens overlaten. Het wordt tijd dat we de mythes opzij schuiven, de feiten erkennen, en dat de Arbeidsinspectie werk maakt van deze vorm van discriminatie. Zo niet, dan moet de overheid ingrijpen. Gelijk loon voor gelijk werk!

Filosofie Magazine ziet vrouwen staan

De uitgeverij van Filosofie Magazine heeft vast en zeker besloten de komst van  tijdschrift Opzij te vieren met een ode aan de denkende vrouw. Het maart nummer van het magazine is namelijk gewijd aan vrouwen in de filosofie. De publicatie van deze special krijgt extra glans dankzij een evenement in De Rode Hoed in Amsterdam. Op 3 maart 2014 organiseren Opzij en Filosofie Magazine daar een avond rondom het thema ‘Zij denkt, dus zij bestaat’.

Filosofie Magazine ging onder andere te rade bij de Nederlandse tak van SWIP. Enkele prominente leden van deze vakvereniging voor vrouwen in de filosofie kregen ruimte in het maart-nummer - iets waar de organisatie met recht trots op is. Maandag 3 maart krijgt het thema vrouwen in de filosofie ook ruimte in De Rode Hoed. Simone van Saarloos, Maureen Sie en Ilse Bulhof buigen zich die avond over kwesties als:

Waarom blijft het aantal vrouwen in de wetenschap zo ver achter? Zijn er structurele belemmeringen of is het een kwestie van tijd tot vrouwen evenredig vertegenwoordigd zijn? […] De neurowetenschappelijke verklaring voor de man/vrouw verschillen wint terrein, maar klopt die eigenlijk wel? En wat betekent dat voor de strijd van man/vrouw vooroordelen en voor de positie van vrouwen? Een avond over moderne vooroordelen, brein-denken, over de rol van biologie in het maatschappelijke debat en beeldfragmenten van Simone de Beauvoir en Hannah Arendt.

Komt dat zien ;) en lees Filosofie Magazine!

Bingokaart voor conferenties die vrouwen vergeten

Oeps, tsja, een congres en toevallig zijn alle sprekers man. Spreker? Man! Logisch toch? En de vrouwen dan? O, nou, we hadden twee vrouwen uitgenodigd maar eentje wilde niet, dus wat moet je dan? Tsja, er houden zich nou eenmaal weinig vrouwen bezig met dit soort kwesties. Vrouwelijke sprekers? Bestaan die dan? Enzovoorts. Je zou er moedeloos van worden. Maar vrees niet, je kunt zulke drogredenen, smoesjes en luiheid nu aangrijpen voor een gezellig potje bingo. Het vakje ‘Free’ zou je kunnen reserveren voor de organisaties die niet eens de moeite nemen hun keuze voor mannen uit te leggen. Enjoy:

Female-Conference-Speaker-Bingo-e1348511495522

Vrouwelijke schansspringers veroveren Olympische Spelen

Hoera! Na negentig jaar en talloze acties, inclusief rechtszaken, mogen vrouwen eindelijk bij Olympische Spelen op ski’s van een schans afglijden en sprongen maken. Onder andere website Jezebel viert feest. Weer een glazen plafond gesneuveld. Weer een ongelijkheid opgeheven. Toch is het een bitterzoete overwinning. Want het IOC geeft vrouwen nog steeds niet dezelfde behandeling als mannen als het om schansspringen gaat.

Carina Vogt, eerste Olympische kampioene op het onderdeel schansspringen.

Vrouwen die schansspringen? Dat kon niet goed zijn voor hun gezondheid, meenden mannelijke artsen en andere autoriteiten jarenlang. Niemand maakte zich zorgen om de knieën en testikels van mannen. Maar vrouwen? Hun baarmoeder zou uit hun lijf vallen. Bovendien zou schansspringen haaks staan op de bestemming van de vrouw, te weten kinderen baren en het huishouden doen.

Met dit soort vooroordelen lukte het decennia lang om vrouwen uit te sluiten van wedstrijden op de hoogste niveaus. Nadat fabels over schade aan baarmoeders definitief niet meer konden (zó 1998, dat argument!) gooide het IOC het op een gebrek aan niveau van de atletes. Een cirkelredenering van jewelste. Je marginaliseert een bepaalde tak van sport, de sport lijdt daaronder, en vervolgens benut je die schade om te klagen dat de sport niet aan de eisen voldoet.

Canadese schansspringsters pikten het niet dat ze in 2010, op basis van dit soort smoezen, nog steeds uitgesloten werden van de Olympische winterspelen. Nota bene in eigen land (Vancouver). Ze spanden een rechtszaak aan. De rechter erkende dat het IOC zich schuldig maakte aan genderdiscriminatie. De internationale organisatie hoeft zich echter niet te houden aan de Canadese wetgeving, dus pech, dames.

Niet aflatende druk en kritische berichtgeving in de media zorgden ervoor dat het IOC van standpunt begon te veranderen. In 2011 kwam het hoge woord eruit: vrouwen mochten eindelijk de competitie aangaan op Olympisch niveau. Hoera! Dinsdag 11 februari 2014 schreef de Duitse Carina Vogt zodoende sportgeschiedenis door als eerste vrouw goud te veroveren op dit onderdeel van de Olympische Spelen.

De sport heeft echter nog steeds te kampen met discriminatie. Mannen mogen deelnemen op drie onderdelen. Kleine schans, grote schans, en een team-competitie. Vrouwen mogen alleen deelnemen op de kleine schans. Mannen mogen 50 atleten afvaardigen. Vrouwen mogen slechts 30 atletes afvaardigen. Grote namen, die met een groep van vijftig verzekerd zouden zijn van een welverdiende plek, vallen nu buiten de boot en kunnen alsnog niet deelnemen.

Jezebel sabelt dit onderscheid neer:

 the continued restrictions, based on ski jumping’s self-reinforcing myths, show that the women still have to fight to reach real parity with the men. That ongoing inequality causes other problems, too: Less recognition, both by formal organizations and by the public, means less money, which means fewer resources and less training  which means fewer athletes being developed to the kind of level necessary to expand the sport.   […] everything has the air of a sop, as if IOC were patting the girls on the head and saying: “Yes, OK, we’ll give you this one concession. Now shut up and let the men do their thing.”

Dat maakt de Spelen van 2014 een bitterzoete overwinning. De strijd is nog lang niet gestreden…. Maar het begin is er.   En dat is zeker weten een groot feest waard.

Mythes veranderen als de samenleving verandert, en omgekeerd: een Oresteia voor 2014

Niets is voor de eeuwigheid onveranderlijk in steen uitgehouwen. Dat laat het Noord Nederlands Toneel (NNT) zien in een geheel vernieuwde versie van de Griekse klassieker De Oresteia. Regisseur Gerardjan Rijnders weigerde het verhaal te laten eindigen met de bevestiging van een orde waarin mannen en mannelijke normen zegevieren. Hij geeft vrouwen het laatste woord.

Het oorspronkelijke drama vertelt in drie afleveringen het verhaal van een koning, die zijn dochter offert ten behoeve van een oorlog / een gunstige wind voor zijn vloot. Zijn vrouw, Klytaimnestra, wacht jaren op zijn terugkeer, zodat ze samen met haar nieuwe geliefde wraak kan nemen. Dat lukt. Ze vermoordt haar echtgenoot, tevens moordenaar van haar dochter. Een andere dochter, Elektra, wil daarna op haar beurt wraak. Onder haar invloed vermoordt haar broer Orestes Klytaimnestra. Furiën achtervolgen Orestes: zij willen wraak voor de moord op de moeder.

Uiteindelijk zorgt de godin Athene voor het herstel van de orde. Die orde geeft echter voorrang aan mannen. Hun opvattingen over rechtvaardigheid krijgen voorrang boven wat vrouwen rechtvaardig vinden. Moord op een moeder is minder erg dan moord op een vader. Orestes is wel schuldig, maar wordt niet gestraft. De boze furiën, die Klytaimnestra wilden wreken, trekken zich gehoorzaam terug. Het stuk geeft zo op symbolische wijze weer hoe een mannelijk rechtssysteem wordt gevestigd.

Anno 2014 gaat dat steeds meer wringen. Daarom voegde Rijnders een vierde deel toe aan de originele trilogie. In zijn versie van de Oresteia maken vrouwen niet lijdzaam plaats voor een door mannen gedomineerde orde. Het stuk is dan wel vernoemd naar Orestes, maar Rijnders legt de nadruk op de persoon van Klytaimnestra. Zoals het NNT meldt:

In de bewerking van Rijnders voeren ‘de kinderen van de nacht’ oppositie tegen een wereld in ontbinding. Het zijn de anarchisten, de kunstenaars en vrouwen zoals de Pussy Riots, de Madonna’s, de Sinead O’Connors die ons scherp houden, die vragen blijven stellen over de wereld waarin we leven.

Waar anderen fluisteren, daar verheft Klytaimnestra haar stem en protesteert tegen de gang van zaken:

Deze manier van omgaan met klassieke mythen is zeer belangrijk. Vrouwen hadden eeuwenlang geen stem. De helft van de wereldbevolking kreeg de status van de griezelige Ander, de inferieure, gemankeerde man, het wezen dat alleen enig bestaansrecht had zolang ze maagd bleef of als een gehoorzame moeder haar man diende en het huishouden deed. Bewerkingen zoals die van Rijnders maken duidelijk dat er ook andere zienswijzen bestaan. Dat je kritische vragen kunt stellen. En dat mythes een product zijn van menselijke culturen. Ze kunnen veranderen, en daarmee verander je de cultuur. Of omgekeerd: de samenleving verandert, en daardoor kun je ook de mythe veranderen.

De Oresteia gaat in premiere op 23 februari, in Groningen. Daarna gaat het NNT op tournee langs steden zoals Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht en Eindhoven. Gaat dat zien….

Alles wat je wilde weten over het Woody Allen schandaal, maar niet durfde te vragen

De controverse rondom Woody Allen gevolgd? De waan van de dag en de hype regeren. Gelukkig zijn er ook mensen die behoefte hebben aan achtergronden, analyse en verdieping. Magazine Salon zette de beste stukken op een rij. Waarbij de Zesde Clan er eentje in het bijzonder uit wil lichten: een grondige analyse van de Westerse verkrachtingscultuur, en hoe die mentaliteit opspeelt zodra een vrouw een beroemde man in het openbaar beschuldigt van misbruik, verkrachting of andere vormen van seksuele intimidatie en geweld.

Acteur en regisseur Woody Allen raakte in opspraak.

Aaron Bady zet in een paar zinnen uiteen hoe de westerse cultuur machtige mannen beschermt en vrouwen het nakijken geeft, nog voordat een zaak voor de rechter is gekomen:

This is a basic principle: until it is proven otherwise, beyond a reasonable doubt, it’s important to extend the presumption of innocence to Dylan Farrow, and presume that she is not guilty of the crime of lying about what Woody Allen did to her. If you are saying things like “We can’t really know what happened” and extra-specially pleading on behalf of the extra-special Woody AllenHi, The Daily Beast!, then you are saying that his innocence is more presumptive than hers. You are saying that he is on trial, not her: he deserves judicial safeguards in the court of public opinion, but she does not.

Veel mensen en media verliezen dit basale principe uit het oog en gaan volautomatisch over tot het vrijpleiten van de beroemde man in kwestie, en het zwartmaken van de vrouw. Dat gebeurde bij ex-IMF baas Dominique Strauss-Kahn. Dat gebeurt iedere keer als een Amerikaanse football-speler in opspraak raakt. Je ziet het nu bij Woody Allen, die sympathieke acteur en regisseur die zulke mooie films maakt en alles ontkent.

De Zesde Clan zegt verder niks voor of tegen Woody Allen. Dit weblog sluit zich echter aan bij het standpunt dat we bij deze individuele kwesties niet om de algemene context heen kunnen:

We don’t have charges or convictions, but we do have a cultural context that must inform how we should hear these stories. Listening to victims when they come forward and taking their allegations seriously isn’t calling for an angry mob to storm the gates of NBC — it’s a necessary corrective. A nod toward balance.

Dat bijsturen is hard nodig, gezien de systematische manier waarop de westerse cultuur mannen met status zoveel mogelijk beschermt, en vrouwen wegzet als liegbeesten,die vanwege wraak of om het geld verhalen over seksueel geweld zouden verzinnen. In dit patroon delven vrouwen bij voorbaat al het onderspit: ze zijn schuldig, tenzij.

We zouden vrouwen die zich uitspreken over seksueel geweld, dezelfde bescherming moeten geven als de machtige mannen wiens reputatie zo hartstochtelijk beschermd wordt. Want dit is het maatschappelijke gevolg als je vrouwen bij voorbaat schuldig acht:

Roman Polanski raped a 13 year old, plead guilty to “unlawful sexual intercourse” and, when he realized that he was facing jail time, fled the country. He continued to make movies, continued to receive the financial backing and participation of major studios and A-list movie stars, married a woman 33 years his junior, and had two children. He has suffered basically zero consequences because of what he did.

En mannen, ook de minder beroemde, weten dit en doen er wereldwijd hun voordeel mee.

Nederlandse moeder loopt stuk op sociale druk

Met name vrouwen die net een kind kregen, leggen zich neer bij een traditionele rolverdeling. Daarbij blijft zij hoofdverantwoordelijke voor huishouden en gezin, terwijl ze vaak ook betaald werk buitenshuis verricht. Vrouwen ervaren extra stress en lopen in dit model een groot risico op armoede. Sociale druk speelt een zeer grote rol bij het ontstaan van deze situatie. Dat bleek eerder al uit de meest recente Emancipatiemonitor, en dat blijkt nu opnieuw uit een proefschrift van Justine Ruitenberg. Waarom? En hoe doorbreek je de status quo?

Probeer in dit vijandige klimaat maar eens de ‘juiste weg’ te vinden…

Het inschikken, redderen en regelen moet in het gangbare anderhalf verdieners model van vrouwen komen. Zij  protesteren daar nauwelijks tegen. Verschillende factoren lijken van belang voor die moedeloosheid. Ruitenberg ontdekte dat de individualisering en het Mars en Venusdenken gemeengoed zijn geworden. Beide ideologieën fungeren als rechtvaardiging van de status quo:

Toch klagen de geïnterviewde moeders nauwelijks over deze ongelijkheden, maar rechtvaardigen deze vanuit karakterverschillen of de ‘natuurlijke’ verschillen tussen mannen en vrouwen. Ongelijkheden tussen mannen en vrouwen worden niet meer gezien als iets gemeenschappelijks dat vrouwen bindt, maar als privékwesties.

Daarnaast botsen vrouwen aan tegen de houding van mensen die voor hen belangrijk zijn. Wat werkgevers en partners doen, heeft namelijk gevolgen voor vrouwen. Vrouwen verliezen hun positie op de arbeidsmarkt vanwege de discriminatie van zwangere vrouwen door werkgevers. De partner perkt keuzes nog verder in. Die houdt, als het puntje bij paaltje komt, vast aan zijn (fulltime) werkweek en weigert echt gezamenlijk verantwoordelijk te zijn voor kind en keuken. Hij helpt hooguit mee, waarbij hij zich vaak beperkt tot de leuke dingen. Wel kind van school ophalen en boodschappen doen, niet de wc pot schrobben.

Een vierde factor is het Libelle ideaalbeeld van het gelukkige gezin. Boze vrouwen zijn eng. Ruzies zijn vervelend, helemaal als je er niks mee opschiet. Moeten erkennen dat je partner geen reden voelt om te veranderen, is ook pijnlijk. In het kader van conflictvermijding en de lieve zorgzame vrouw zijn, kiezen vrouwen uiteindelijk eieren voor hun geld. Waarna ze last hebben van een ongeïnteresseerde man, en extra stress ervaren vanwege het moeten combineren van werk en gezin.

Tot slot hebben we de wortel en de stok. Van oudsher dé twee manieren om een sociale norm te handhaven. Wat de nadelen ook zijn, de anderhalf verdienersmoeder moet genoegen nemen met haar plek. Ze krijgt daarvoor een wortel voorgehouden, in de vorm van complimenten en bevestiging. Als samenleving zeggen we ‘goed zo’ tegen vrouwen die zich schikken. Dat levert een vorm van beloning op, in de zin van sociale goedkeuring, een gunstige inkomenspolitiek, en andere maatschappelijke steun.

De stok:  afkeer. Waag het niet om single te blijven. Vrijgezelle vrouwen mankeren iets, zijn egoïstisch of te veeleisend. Je telt niet mee als vrijgezel. Waag het ook niet om een alleenstaande moeder te worden. Dan heb je gefaald en zijn allerlei maatschappelijke problemen, zoals ontspoorde kinderen, jouw schuld. Waag het niet om zelfstandig te willen leven. Dan ben je een powerfeministe, een bitch die ‘gewone’ vrouwen lastig valt met dwingende dogma’s. Laat die arme vrouwen met rust, naar wijf! Als vrouwen hun natuurlijke aard willen volgen, moet je ze niet tegen houden. Vrouwen willen nou eenmaal niet, en hebben geen ambitie. Toch? Toch?

In alle gevallen loopt het slecht met je af. De alleenstaande vrouw sterft eenzaam in haar armoedige appartementje en wordt daarna opgegeten door haar vijf katten. De alleenstaande moeder bederft de samenleving, dus je mag vrijuit op haar schieten (verbaal). En de carrièrebitch zit aan het einde van een lange werkdag, door iedereen gehaat, huilend op de bank. Had ze maar een lief gezin gehad, in plaats van een carrière, dan was ze vast en zeker veel gelukkiger geweest.

Hoe doorbreek je die moedeloze, ‘het is nou eenmaal zo en zo is het nou eenmaal’ houding? Zowel de Emancipatiemonitor, als het proefschrift van Ruitenberg, leveren enkele interessante inkijkjes op. Het blijkt dat eigen ervaringen en voorbeelden uit de directe omgeving behulpzaam zijn bij het kunnen breken met de dwingende sociale normen.

Bij eigen ervaring gaat het om bewustwording en het zien van de schaduwzijde van het beeld van de gelukkige deeltijdmoeder. Zo geven vrouwen na ontslag, ziekte en/of scheiding vaak aan, dat zij achteraf gezien andere financiële keuzes zouden hebben gemaakt. Want na de scheiding lopen vrouwen veel meer risico dan mannen om te vervallen in armoede.

Daarnaast blijken voorbeelden uit de directe omgeving van groot belang. Met name de boodschappen die je in je jeugd mee kreeg. De Emancipatiemonitor schrijft daarover bijvoorbeeld:

Mensen die wel hebben meegekregen dat het belangrijk is dat ook mannen zorgen en huishouden, willen of hebben dit vaker in hun eigen leven gerealiseerd.

Ook steun van de omgeving, met name de moeder, weegt zwaar:

Zo blijkt onder meer dat moeders die veel uren blijven werken vanuit de wens om economisch zelfstandig te zijn (30 procent van de moeders), daartoe vaak expliciet of impliciet gestimuleerd zijn door een krachtige moeder, of juist door een moeder die klaagde over het huisvrouwenbestaan. Evenals de rol van de werkgever. Moeders die zich duidelijk gesteund voelen in hun carrière door ouders, leraren, partners en bazen, streven vaker een gelijke rolverdeling met hun partner na en willen meer uren werken.

Wat vrouwen nodig hebben zijn goede voorbeelden, goede ervaringen, en steun om daadwerkelijk vrije keuzes te kunnen maken. Zolang overheid, partners en werkgevers het laten afweten, kun je niet van individuele vrouwen verwachten dat zij zichzelf bij hun schoenveters uit het moeras trekken. Helemaal niet als een meerderheid vindt dat de vrouw daarmee in strijd met haar eigen natuur handelt en verandert in een eng wijf.

Tot slot valt de Zesde Clan op dat de rol van collectieve actie onderbelicht blijft. Zowel bij de Emancipatiemonitor, als in het proefschrift van Ruitenberg. Dat viel blijkbaar buiten het onderwerp van beide studies. Keer op keer blijkt echter dat het geïndividualiseerde Mars en Venusdenken, de ‘als het niet lukt is het je eigen schuld’ mentaliteit, ondermijnd kunnen worden door krachten te bundelen. Structureel onrecht kun je het beste collectief aanvechten.

We hebben een veelkleurige feministische beweging nodig, die vrouwen verenigt en steunt bij het opkomen voor je rechten. Voor iedere vrouw zal die steun er anders uit zien, maar wat ons verenigt zijn de maatschappelijke onderwaardering voor vrouwen en het vrouwelijke, en de manieren waarop seksistische patronen ons klem zetten. Op grond daarvan kunnen we elkaar helpen bij bewustwording en concrete stappen zetten om de situatie te verbeteren. Dat werkt. En biedt in sociaal psychologisch opzicht tegenwicht aan de constante kritiek op vrouwen.

Zesde Clan praat mee op AT5

De Amsterdamse televisiezender AT5 let op diversiteit. Zodoende kon De Zesde Clan meediscussiëren bij het programma ‘De Stelling van Amsterdam‘. Samen met een mannelijke presentator en twee mannelijke gasten (vandaar dat diversiteit zo broodnodig was!) boog De Zesde Clan zich over het vraagstuk ‘ als de paus komt, dan ga ik kijken’. De redactie wist dat zij van dit weblog een kritische reactie kon verwachten. Vanuit progressieve vrouwen gezien biedt de Paus namelijk niks. De toon klinkt wat vriendelijker, maar vrouwen mogen nog steeds geen baas in eigen buik zijn, geen priester worden en niet meedoen in de hiërarchie. Onder het mom van welwillend seksisme duwt de kerkelijke organisatie vrouwen in een beperkt, stereotiep keurslijf. Brrrrr! Bekijk hier het hele filmpje.

Vrouwelijk verleden komt tot leven dankzij archeologische vondsten

Op twee verschillende plekken in Italië ontdekten archeologen resten van tempels van godinnen onder de fundamenten van katholieke kerken. In Rome vonden ze, onder de Sant’Omobono kerk, de resten aan van een aan Fortuna gewijde tempel. In Milaan bleek de kathedraal een tempel gewijd aan Minerva te verbergen. Tot slot ontdekte een papyroloog twee nieuwe gedichten van de dichteres Sappho.

Resten van een oude papyrusrol onthullen twee nieuwe gedichten van Sappho.

Archeologen brengen een verborgen, vrouwelijke geschiedenis aan het licht. In Milaan staan ze nog aan het begin van de werkzaamheden. In Rome zijn ze al wat verder. Daar groeven archeologen de resten op van wat waarschijnlijk de oudste tempel van de stad was. In die tijd, de zevende eeuw voor Christus, stroomde de Tiber vlak langs de locatie van de tempel en de huidige Sant’Omobono kerk. De rivier vormde op die plek een natuurlijke haven. De tempel van Fortuna was zodoende het eerste belangrijke gebouw dat zeelieden zagen als ze aan wal gingen.

De locatie is geen toeval. Archeologen hebben vaker gezien dat tempels gewijd aan Fortuna een specifieke functie hadden. Op symbolische wijze heette de godin vreemdelingen welkom. Ze zag ook toe  op een eerlijk verloop van de handel.

Nog meer goed nieuws uit de zevende eeuw voor Christus: in die tijd werkte de dichteres Sappho aan haar indrukwekkende oeuvre. Veel van haar werken gingen in de loop der eeuwen verloren. Onlangs ontdekte een deskundige echter twee nieuwe gedichten.

De eigenaar van een papyrusrol consulteerde Dirk Obbink van de universiteit van Oxford. Hij ontdekte dat de teksten kopieën zijn van gedichten van Sappho. Het eerste gedicht handelt over de zeereis van een man, waarschijnlijk een broer van Sappho. Het tweede gedicht is gericht aan de godin Aphrodite. De papyrusrol dateert van de tweede of derde eeuw na Christus, en werd waarschijnlijk vervaardigt in de Egyptische stad Oxyrynchus. Daar woonde in die tijd een grote groep Grieken.

De Oxyrynchus-rollen zijn op meer manieren van belang. Ze leveren niet alleen nieuwe gedichten van Sappho op, maar werpen ook licht op een periode waarin godinnen door veel mensen aanbeden werden. Onder andere Sophia, symbool van wijsheid, nam een belangrijke plek in. De rol van godinnen verdween pas naar de achtergrond toen het Christendom zich ontwikkelde tot een geïnstitutionaliseerde religie. Op dat moment kreeg een mannelijk godsbeeld de overhand:

Up until 1400BC, citadel settlements are stable. Goddesses – notably in charge of fertility and learning – have a crucial role to play. But as civilisation gets greedy and society more militaristic, these wise women are edged to the sidelines in favour of a thundering, male warrior god. Just the kind of chap to lead raids on neighbouring citadels – a historical fact we witness in the brutalised archaeology and stockpiles of traumatised human remains

Wat archeologische onderzoeken zoals deze ons leren, is dat het goddelijke een vrouwelijke gedaante had en dat iedereen dat normaal vond. Aan godinnen gewijde tempels namen een belangrijke plek in. En bijna drieduizend jaar geleden schreven vrouwen al zulke indrukwekkende gedichten, dat hun werk tot op de dag van vandaag harten sneller doet kloppen. Leve de archeologie, die ons onze geschiedenis terug geeft!

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 45 andere volgers