Emancipatiebeleid: vrouwen moeten zich schuldig voelen

Vrouwen teren teveel op de zak van hun man, vindt de Nederlandse regering. Om het aantal financieel zelfredzame vrouwen te vergroten, zouden ze volgens minister Bussemaker af moeten van dat eeuwige schuldgevoel over hun gezin. ”Ze zouden zich eerder schuldig moeten voelen over het feit dat de overheid zoveel in ze heeft geïnvesteerd”, aldus de minister. Ja! Laten we dat doen! Vrouwen zichzelf schuldig laten voelen!

Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, maakte haar opmerkingen in dagblad Trouw, als startschot voorhaar nieuwe nota over emancipatie. We willen allereerst benadrukken dat ze wel degelijk zinnige problemen aankaart. Maar liefst 52% van de Nederlandse vrouwen is afhankelijk van een partner, familie of de overheid. Rooskleurige denkbeelden, stevig gestimuleerd door bladen als Libelle en Margriet, zorgen ervoor dat veel vrouwen niet willen of kunnen inzien hoeveel risico’s ze lopen. Hier ligt een bak werk, ook voor vrouwen zelf.

Daarnaast veerden we op bij de krachtdadige houding van de minister:

“Soms wordt het thema emancipatie als niet meer relevant beschouwd”, zegt Bussemaker. Maar, zo schrijft ze, als het geen onderwerp van gesprek meer is, dan verdwijnen idealen: zelfs wie is opgegroeid in een gezin waar een gelijke taakverdeling tussen man en vrouw als normaal werd beschouwd, past dat lang niet altijd zelf ook toe. [...] Bussemaker: “Emancipatie heeft voortdurend onderhoud nodig. Ik ben niet van de school van: het gaat heel goed, als we nu rustig afwachten komt het moment waarop alle vrouwen werken vanzelf. Ik ga niet wachten tot 2075, als misschien alle vrouwen werken.”

Precies! Emancipatie is een kwestie van frappé, frappé toujours. Zelfs hard bevochten overwinningen, zoals baas in eigen buik, kunnen bij het minste of geringste weer onder vuur komen te liggen. Bussemaker snapt dat en wil actie. Prima.

Maar. Nu  de punten die maken dat Bussemakers opinie nogal wat stof doet opwaaien. Sinds wanneer staat ‘emancipatie’ gelijk aan ‘betaald werk’? Sinds wanneer staat ‘vrouw’ gelijk aan ‘moeder met een gezin’? En hoe feministisch is het, om vrouwen op te zadelen met nog meer schuldgevoelens?

De Zesde Clan moet haar nota nog lezen. We horen de minister tot nu toe echter alleen praten over vrouwen en betaald werk.  Tweede maar: het lijkt allemaal te draaien om vrouwen met kinderen en een partner. Alsof dat de enige vrouwen zijn die behoefte hebben aan een stevig emancipatiebeleid. Wat doet de minister voor alleenstaanden? Of voor lesbische vrouwen? Voor vrouwen die om wat voor reden dan ook, bijvoorbeeld vanwege een chronische ziekte of handicaps, niet mee kunnen doen aan die riedel van betaald werken en economische zelfstandigheid? We horen er op dit moment niks over.

En tot slot: waarom moet de individuele vrouw zich schuldig voelen? Denkt Bussemaker dat die gevoelens vrouwen meer zelfvertrouwen geven of assertiever maken? Psychologisch gezien hebben schuldgevoelens juist vaak een verlammend effect op mensen. Iemand schuldgevoelens aanpraten staat daarom haaks op de geest van vrouwenemancipatie. Bovendien is inspelen op schuldgevoelens op de lange duur schadelijk voor de relatie. Zie ook: overheid ziet burger als aspirant-profiteur.

De nadruk op schuldgevoel van en bij vrouwen lijkt daarnaast nogal beperkt. Als de minister op de Calvinistische toer gaat, dan weten wij nog veel meer partijen die zich flink schuldig mogen voelen. Bedrijven die vrouwen ontslaan zodra ze het wagen zwanger te worden. De groep mannen die het wel makkelijk vindt, zo’n huisvrouw die opdraait voor de was en de poepluiers. De regering, die er al jaren voor zorgt dat individuele vrouwen het nakijken hebben bij de inkomenspolitiek, en traditionele rollenpatronen stimuleert door een combinatie van belastingen en bezuinigingen. Speelgoedwinkels, met hun roze en blauwe tweedeling in de schappen. Zo kunnen we nog wel even door gaan.

De veel te grote nadruk op individuele vrouwen geeft conservatieve haters bovendien alle ruimte om de structurele marginalisering van vrouwen te ontkennen, en hen aan te vallen. NRC huisseksist Steven de Jong bijvoorbeeld, die meteen roept dat vrouwen die thuis zitten met een diploma, de kosten van hun studie terug moeten betalen en een sollicitatieplicht moeten krijgen. Waarbij hij flink gebruik maakt van termen zoals ‘gediplomeerde poetsdames’, en een vijandbeeld schetst van vrouwen die alleen denken in termen van rechten, die werken zien als een leuke hobby, zich ‘er’ gemakkelijk vanaf willen maken, de luie loeders.

Dat zoveel vrouwen (economisch) kwetsbaar zijn, vormt het eindresultaat van een scheefgegroeide structuur. Je kunt de rekening van maatschappelijke ongelijkheid niet eenzijdig bij individuele vrouwen neerleggen. En nogmaals, je kunt emancipatie niet reduceren tot de financiële zelfredzaamheid van moeders.

Tot zover de eerste gedachten omtrent het beleid en de uitspraken van Bussemaker. Wordt vervolgd!

De Gereedschapskist: zeurende, klagende jammeraars

Huilfeministen. Slachtoffers. Aanstellers. ‘Je zeurt’. Veel te vaak krijgen feministen en andere weldenkende mensen deze verwijten naar hun hoofd geslingerd zodra ze kritische geluiden laten horen over verschijnselen in de maatschappij. De meest recente aflevering komt van Angela Carper, forensisch arts. Zij zet Volkskrantredacteur Joyce Brekelmans weg als huilfeministe, nadat Brekelmans zich afvroeg waarom mensen zo negatief reageren op feministische standpunten.

Arme, arme stakker. Waarom kan die vrouw haar kop niet houden?

De meest recente golf van ‘je zeurt’ verwijten ontstond nu radio 538 voor de vijfde keer de ‘meest neukbare moeder ‘verkiezing hield. Neee, geen verkiezing van de meest neukbare vader, die hebben we niet. Het uiterlijk van mannen doet er niet toe. Het gaat om vrouwen en vooral hoe aantrekkelijk mannen hen vinden. Vanwege die en nog vele andere redenen leidde de verkiezing tot kritiek:

MILF staat voor Mother I’d Like to Fuck, grofweg: een geil wijf dat minimaal één kind ter wereld heeft gebracht waar mannen graag mee zouden willen neuken. Want dat zijn wij vrouwen, wezens waar mannen hun pik in kunnen steken. Als je lekker bent ten minste. [...] Waar de fuck is het misgegaan? Wanneer zijn wij vrouwen gestopt met demonstreren tegen deze belachelijke verseksualisering van ons algehele zijn? Wanneer zijn we het leuk en ‘grappig’ gaan vinden om ‘neukbaar’ gevonden te worden?

Waarna een van de eerste commentatoren de auteur, Hasna el Maroudi, meteen verwijt dat ze zeurt om respect. Zo volautomatisch gaat dat. Kritiek? Zeurpiet!!

We kunnen nog vele, vele ‘je zeurt’ reacties verwachten. Want het vormt een geniaal wapen om kritische stemmen tot zwijgen te brengen. Het verwijt valt in de lange traditie van het toon-argument. De ander wuift weg wat je zegt, want je zegt het op de verkeerde toon. Te boos, te fel, te jankerig. Blijkbaar kiezen we in Nederland vaak voor de subcategorie ‘zeurend’, omdat we daar als groep het meest allergisch op reageren. Zo’n verwijt dient verschillende functies. Waaronder:

  • feministen zwart maken
  • vrouwen gelijkstellen aan zeurpieten
  • de inhoudelijke argumenten negeren
  • verandering tegenhouden / de status quo verdedigen
  • het klinkt netter dan ‘hou je kop’

Negatieve oordelen over het feminisme vallen in Nederland in vruchtbare aarde. Waarom moeten die strijdende vrouwen zo grof zijn?, heette het in de beginjaren van de tweede feministische golf. Daarvoor en daarna was het niet veel beter. El Maroudi geeft eerlijk toe dat dit negatieve imago een drempel opwerpt:

Lang heb ik me er tegen verzet. Ik wilde geen feminist zijn. Feministen zijn dik, dragen tuinpakken en zijn zuur. Ze gaan ervan uit dat vrouwen hopeloze gevallen zijn die zonder (georganiseerde) steun niets kunnen bereiken. Wanneer je vindt dat je onrecht is aangedaan vanwege je geslacht, kun je daar prima zelf iets aan doen. Je hebt een mond, trek hem open en los het probleem op. We leven in Nederland, niet in Saudi-Arabië, zo meende ik. Erg leuk bedacht van mezelf, maar ontzettend naïef. De meeste vrouwen dragen in Nederland weliswaar geen niqaab, maar de onderdrukking is een stuk geniepiger.

Omdat ‘het’ feminisme een slecht imago heeft, is het schieten voor open doel. Van zuur tuinpak naar jammerende huilfeministe is slechts een kleine stap. Het ‘je zeurt’ argument versterkt zodoende de bestaande vooroordelen en maakt feministen nog vervelender. Feministen, hou je kop!

Het zeurargument versterkt daarnaast ook de bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen. Het past in het stereotype beeld van de zeurende (huis)vrouw, de vijandige beeldvorming rondom dominante krengen die anderen het leven zuur maken met hun constante geklaag. Mannen houden niet van zeurvrouwen. Vrouwen, hou je kop!

Over mannen hoor je dit nauwelijks. Brekelmans maakt die dubbele moraal zichtbaar met haar observatie:

alleen bij mannen zijn ‘iets aan de kaak stellen’ en ‘zeiken’ twee verschillende dingen.

Het zeurverwijt versterkt niet alleen bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen, en feministen in het bijzonder, maar maakt het ook mogelijk om discussies de kop in te drukken. Laten we even kijken wat Carper doet. In een kort stukje tekst gebruikt ze veel termen met een negatieve lading. In de kop van het stuk: huilfeminisme. In de broodtekst: de discussie vervuilen met geklaag, slachtoffertoon, gejammer, huilfeministen, wie kritiek heeft zou ‘medevrouwen reduceren tot slachtoffers’, klaagzang, nog een keer de term huilfeminisme. En dat in vijf korte alinea’s.

De inhoud van de kritiek verdwijnt zodoende achter een wolk van negatieve, op de persoon gerichte waardeoordelen. Dit kan steun voor de kritische groep ondermijnen. Wie wil bij deze ‘huilfeministen’ horen? Wat een tenenkrommende jankerds. Critici, hou je kop!

Door de grote aandacht voor slachtoffers en jammerende klaagzangen, kan de auteur bovendien voorbijgaan aan de inhoudelijke argumenten. Met het zeurargument kun je negeren waar het echt over gaat. In een weerwoord probeert redacteur Joyce Brekelmans dan ook terug te gaan naar datgene waar de kritiek zich op richt:

niet het sexy imago van de genomineerde dames is het probleem, maar de hoeveelheid gal die naar boven komt zodra iemand ook maar waagt op te merken dat er sprake is van seksisme. De door jou zo gehate ‘slachtoffertoon’ heeft meer te maken met vooroordelen van de lezer dan met het punt dat wordt gemaakt. De ‘huilfeministen’ die jij beschrijft, zijn pure projectie. Wat ik zie, zijn enkele vrouwen die constateren dat gewoon braaf je bek houden, je werk doen en lief lachen niemand motiveert om de status quo te veranderen. Een betere tactiek is om zo nu en dan een zere scheen op te zoeken en een discussie op gang te brengen. Want een debat over vrouwenemancipatie ontstaat nu eenmaal niet vanzelf.

Daar heb je ‘m: de status quo veranderen. Feminisme als een beweging die fundamentele veranderingen wil bereiken. Eng, dooooodeng. Geen wonder dat zoveel mensen in het defensief schieten. Door boos te worden, of door feministen als zeurpieten neer te sabelen, of door de kritiek af te doen als gejengel van aanstellers die beter over iets echt belangrijks zouden moeten praten. Want dat is de vierde functie van deze strategie: verandering tegenhouden, danwel de status quo verdedigen. Kritische mensen zijn lastig en vervelend, en bovendien in de minderheid, dus ze moeten hun kop houden. Zeker als het van die enge feministen zijn.

Probleem: inhoudelijk standpunt X en dan volautomatisch de reactie HOU JE KOP staat zo primitief. Het roept beelden op van iemand die de vingers in de oren steekt. Kinderachtig. Dat is reden nummer vijf waarom mensen dit wapen hanteren. Met ‘je zeurt’ kun je de schijn ophouden dat je nog enigszins inhoudelijk reageert op standpunt X. Ook al doe je dat in werkelijkheid helemaal niet.

Er valt nog veel, heel veel te verbeteren in de situatie van vrouwen in Nederland. Vrouwen in het algemeen, feministen in het bijzonder, en hopelijk ook steeds meer mannen, hebben dat door en houden daar hun kop niet over. Ook al maak je ze uit voor zeurpiet. Gelukkig maar.

Romans krijgen chicklit behandeling

Wat gebeurt er als je een boek van een mannelijke auteur het kaftontwerp geeft waar schrijfsters meestal mee lastig worden gevallen? En omgekeerd? Maureen Johnson van de Huffington Post voerde een experiment uit, en kwam tot hilarische uitkomsten. Boek van een schrijver? Stoere lettertypes, donkere kleuren, abstracte thema’s. Boek van een schrijfster? Lichte kleuren, sierlijke letters, en veel mensen, al dan niet in een mythisch landschap of een zonnige bloemenweide.

Met die omkering vestigt Johnson de aandacht op de tweedeling in de literaire wereld. Wat een vrouw doet heeft veel minder status dan wat een man doet:

if you are a female author, you are much more likely to get the package that suggests the book is of a lower perceived quality. Because it’s “girly,” which is somehow inherently different and easier on the palate.

Enfin, rollenpatronen omkeren, eindeloos plezier voor de hele familie. Naar aanleiding van deze omgekeerde boekomslagen zochten redacteuren en lezers van The Guardian de ergste bestaande voorbeelden uit. Boeken van schrijfsters die de meest belachelijke, niet bij het verhaal passende uitvoering kregen. Enjoy!

Belgisch onderwijs respecteert het kind

België geeft het goede voorbeeld in onderwijsland. Eind vorig jaar ondertekenden de Vlaamse minister van Onderwijs en Gelijke Kansen, en talloze koepelorganisaties, een verklaring. Daarin staat dat de ondertekenaars onder andere willen bevorderen dat leerlingen en onderwijzers een genderbewustzijn ontwikkelen, zodat betrokkenen zien hoe traditionele verwachtingen over jongens en meisjes ongelijkheden in stand houden. Eind mei 2013 volgt een landelijke studiedag in Brussel, om deze en andere afspraken in de praktijk vorm te geven.

Het programma ziet er vernieuwend, inspirerend en optimistisch uit. Te beginnen met een introductie van het begrip gender, en de link met heteronormativiteit en homofobie. Niemand minder dan Dr. Elizabeth Meyer, van de California Polytechnic State Universiteit, zal deze openingslezing houden. De rest van de dag kunnen onderwijzers en schooldirecteuren zich buigen over allerlei actuele kwesties.

Ook de situatie van jongens in de klas komt aan bod. In Nederland krijgt dat vaak een verongelukt toontje – jongens doen het slechter dan meisjes, dus moet het onderwijs jongensvriendelijker worden gemaakt en moeten mannelijke docenten meer ruimte krijgen. Zo niet in Belgie. Daar neemt Wendelien Vantieghem van de universiteit Gent – Onderzoeksgroep CuDOS (60’) – allereerst de houding van jongens onder de loep. In het bijzonder

de impact van een “macho- mannelijke” anti-schoolcultuur op het studiegedrag- en de attitudes van jongeren. Verder beschouwen we de impact van de identiteitsontwikkeling tijdens de puberteit, met speciale aandacht voor de genderidenti- teit. Ten slotte gaan we wat dieper in op mogelijke aanknopingspunten voor scholen en beleid om met deze processen om te gaan.

Kijk! In Nederland beschikt de overheid ook over goed wetenschappelijk onderbouwd onderzoek waaruit blijkt dat de anti school houding van jongens een van de belangrijkste oorzaken van hun relatieve achterstand vormt. In de praktijk hoor je in de media echter alleen pedagogen die terugwillen naar de jaren vijftig, toen jongens nog jongens mochten zijn, mannen nog échte mannen waren, en vrouwen hun plek wisten. Wat fijn dat ze in België wel linker uitkijken om mee te gaan in dat soort conservatisme.

Kritisch analyseren wat er speelt rondom gender is belangrijk, omdat het schadelijk voor hun ontwikkeling is om kinderen in een strak rollenpatroon te proppen. Om die reden strijden ouders en deskundigen in Engeland bijvoorbeeld ook tegen seksistische marketing, onder andere via de beweging Laat Speelgoed Speelgoed zijn (LTBT):

“Ideas of gender are limiting to children,” says Lise Eliot, neuro- scientist and author of Pink Brain, Blue Brain: How Small Differences Grow Into Troublesome Gaps – And What We Can About It. Eliot supports the LTBT movement, explaining: “Children are very black and white in their attitudes. They perceive gender as opposites because we often present it very simplistically as such. This is not the case, though: we are not opposites. ”Psychologically and neurologically there are far more similarities than differences, particularly in children. By imposing these categories on children through the options we present them with, we limit their interests what they might become.”

Belgische onderwijzers en pedagogen letten om die reden op gender – namelijk om stereotypering te bestrijden en kinderen een kans te geven zelf te ontdekken wat ze leuk vinden om te doen, en over welke vaardigheden ze beschikken. Nederland, kijk asjeblieft eens wat onze zuiderburen doen. En volg hun goede voorbeeld. Het Nederlandse onderwijsklimaat zal er flink van opknappen. En misschien gaan jongens dan eindelijk weer wat positiever denken over leren en studeren, zonder dat je het onderwijs vrouwonvriendelijk hoeft te maken.

RED 2 speelt met genderrollen

RED was een absolute B-film, maar het was gezellige pulp met humor, een zekere stijl, en een omkering van, danwel parodie op belegen genderrollen. De film deinsde er bijvoorbeeld niet voor terug om stoere held Bruce Willis te tonen terwijl hij in bed een liefdesromannetje leest, terwijl Helen Mirren een uiterst professionele scherpschutter van MI6/de CIA mocht uitbeelden. Heerlijk! RED2 belooft die lijn voort te zetten:

Waarom voelt dit verfrissend? Omdat de eerste RED film, tussen alle explosies door, eigenlijk vooral om vriendschap en liefde draait. Jawel:

One of the things forgotten about this movie is the fact that half of the conversations had between the men are about women – and in romantic context (will she leave me? she shot me for love or else there would have been a bullet in my head), not a sexist one. Ultimately, the guns are irrelevant. The whole point of RED how important one’s loved ones are: romantic love (Parker/Willis, Mirren/Cox), Paternal love (Willis/Freeman, Willis/Borgnine, Urban/family), love between friends (RED team).

Plus: Hollywood geeft vrouwen over het algemeen weinig kansen om eens lekker loos te gaan op het witte doek in een grote productie met veel sterren en explosies:

This summer’s Man of Steel gives Superman his eighth feature film (tying him with Batman) but Wonder Woman is stuck at zero and at this point her best IMDB prospect is a gal-pal supporting role in the shaky-sounding Justice League movie.

Slechts hier en daar zijn er regisseurs die breder kunnen kijken en vrouwen een kans geven. RED sluit zich aan bij die progressieve stroming. De film speelt met het traditionele rollenpatroon. Deze trailer laat Mirren bijvoorbeeld dingen doen die normaal voorbehouden zijn aan, inderdaad, types als Bruce Willis in de Die Hard serie. In slow motion twee wapens trekken en afvuren, en dan ook nog eens in een te hard rijdende auto. En dat voor een vrouw van boven de dertig, ook nog. Kijk. Zoiets biedt Mirren een kans om te ontkomen aan typecasting. En collega acteur Willis moedigt dat van harte aan:

When asked how convincingly Ms. Mirren played a coldblooded killer, Mr. Willis said: “She was fantastic. If I had a studio, I would have Helen twice a year in some action movie holding a big gun.”

Want als de heldin dat wat vaker mag doen, heeft de held meer tijd om gevoelens te tonen en samen met zijn intelligente vriendin spannende missies te volbrengen. Win-win situatie, zou de Zesde Clan zeggen.

Moeten we alleen nog even zien hoe de verhoudingen komen te liggen in de driehoek Willis, zijn filmvriendin Mary Louise Parker, en Catherina Zeta-Jones. Wordt dat een vermoeiende clichésituatie waarin twee vrouwen gemeen vechten om dezelfde man, of weet het scenario van RED2 ook daar iets fatsoenlijks van te maken. We zullen het later dit jaar weten. Maar het feit dat Dean Parisot de film regisseert, geeft hoop, want hij was verantwoordelijk voor de liefdevolle Star Trek satire Galaxy Quest. Daarin had Sigourney Weaver een geweldige rol, inclusief kritiek op de beperkte mogelijkheden voor vrouwen in veel traditionele SF:

Gwen DeMarco: Fred, you had a part people loved. I mean, my TV Guide interview was six paragraphs about my BOOBS and how they fit into my suit. No one bothered to ask me what I do on the show.

Fred Kwan: You were… the umm, wait a minute, I’ll think of it…

Gwen DeMarco: I repeated the computer, Fred.

Kortom, De Zesde Clan kan niet wachten….

Nergens een vrouw te bekennen

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Daarom biedt een recent opgezette tumblr, 100 procent mannen, zoveel inzicht. Het Vaticaan kan zich nog beroepen op een heilig boek om vrouwen buiten te sluiten, maar moderne bedrijven zoals BP, of politieke instanties, kunnen geen beroep doen op die schaamlap. Waarom zijn daar dan geen vrouwen?

Inderdaad, 100 procent mannen….

Een vrouw bedacht honderd procent mannen. Technologiejournalist Lydia DePillis verveelde zich op een zondag, een tijdje geleden. Rondklikkend op internet viel haar opeens op dat er nogal wat gezaghebbende organisaties zijn, die op hun website trots hun topmensen presenteren. De bisschopssynode, de raad van bestuur, de burgemeesters van een stad. Rij na rij mannen staarden haar aan vanaf het scherm. Het maakte zo’n indruk op haar, dat ze een tumblr creëerde om deze eenheidsworst zichtbaar te maken.

DePillis plaatst foto’s en lijstjes. Ze voegt er nauwelijks commentaren aan toe. Dat hoeft ook niet, want de beelden spreken voor zich. Op die manier hoopt de journaliste dat haar initiatief effect krijgt:

 ”What I hope doesn’t come out of this is people just putting one lady on their board and on their schedule just to avoid being blogged or Tumbl-d about,” she said. But if people felt a little “embarrassed” by it, even, DePillis would consider that a success. [...] ”The ideal outcome is that organizations which are completely full of men will think about why that is and think about what they can do,” she added.

Dat lijkt te werken. Voordat mensen een probleem aanpakken moeten ze zich namelijk eerst bewust worden dat er een probleem is. De tumblr lijkt die bewustwording te bevorderen, want de zee van mannengezichten komt hier en daar hard aan. Een aantal van de op de tumblr tentoongestelde instanties nam inmiddels maatregelen om meer diversiteit te bereiken. Wie weet….

Volkskrant geeft belegen borrelpraat alle ruimte

Alarm! Het gaat mis in Nederlandse gezinnen, meldt een landelijk dagblad. Moeder zwaait veel te dominant de scepter! Zolang zij niet doorheeft dat vaders hard nodig zijn, blijven vaders ontmand achter!! Waardoor met name jongens ernstig in de problemen komen!! En dat is allemaal de schuld van de emancipatie en doorgeschoten vrouwendominantie! Lazen we dat niet al eerder in Trouw? En daarna in januari dit jaar bij het NRC? Waarom nu, in De Volkskrant, opnieuw deze riedel?

Vrouwen, agressief en dominant, behalve als ze troosten, zorgen en over emoties praten met hun kinderen. Ja ja….

Het is zo’n cliché verhaal dat De Zesde Clan het rijtje inmiddels volautomatisch kan opdreunen. Keer op keer bieden kranten kolommen aan voor als bewezen stellingen geponeerde beweringen. Deze keer krijgen Irene Zwaan en Glenn Helberg alle kansen om dit verhaal af te draaien. Het is opvallend met hoeveel stelligheid dit type conservatieve denker de emancipatie de schuld geeft:

Nederlanders vinden dat vaders moeten moederen, daar heeft de emancipatiebeweging voor gezorgd. En als vaders dat niet kunnen, zijn ze overbodig als opvoeder. Als een vader op zijn papadag het huishouden niet voor elkaar krijgt, wordt hem verweten dat hij een slechte vader is. Van vaders wordt verwacht dat ze net zo zorgen, troosten en praten met hun kinderen als moeders doen. Ruig en spannend spel wordt afgekeurd, omdat het te gevaarlijk is.

Wie zijn die Nederlanders die dat vinden? Onderbouwingen? Bronvermelding? Bewijzen? Niets van dit alles. Zo is het, stellen Zwaan en Helberg. Ze gaan vervolgens vrolijk verder met de volgende rij op de bingo kaart: de enige uitweg uit deze ellende is mannen weer gezag geven. Waarmee de aap uit de mouw komt: de opstellers van de meest recente aflevering in deze ‘terug naar de jaren vijftig’-campagne willen dat niemand meer de optie ‘vader onbekend’ in een geboorte acte kan aanvinken. Die optie moet verdwijnen, want ‘er is altijd een vader’, en die moet erkenning krijgen.

De Zesde Clan heeft eerder aandacht besteed aan deze redenatie . De overheid heeft de optie ‘vader onbekend’ niet voor niets opgenomen in de geboorteacte. Deze optie is bedoeld voor de noodgevallen, de probleemsituaties. De gevallen waarin vrouwen zwanger raken door verkrachting, of in een gammele relatie met een agressieve man. Om haarzelf en het kind te beschermen kan het juist een uitstekend idee zijn om de biologische vader buiten de deur te houden. Of die biologische vader is wel degelijk onbekend, en dan moet je een vrouw niet in allerlei beladen Calvinistische ‘beken dat je een hoer bent’ scenario’s willen dwingen.

De Zesde Clan vindt het opmerkelijk dat een discussie over een grotere rol van de vader, zo vaak uitloopt op een roep om vrijheden van vrouwen in te perken. Het is ook opvallend dat mannen zo’n passieve rol toebedeeld krijgen. Anderen, de moeders, moeten snappen dat zijn rol belangrijk is. Anderen moeten regelen dat vader zijn gezag terug krijgt. En hoezo mag je mannen op hun papadag niet aanspreken op huishoudelijke klussen? Die horen er gewoon bij. Of is het de bedoeling dat papa zich mag beperken tot de leuke opvoedkundige bezigheden met een hoge status? De huishoudelijke klussen moet mama blijkbaar doen, tijdens haar zes mamadagen.

Maar er valt meer aan te merken op de redenaties van Zwaan en Helberg. Dit verhaal bestaat bij de gratie van een heteroseksueel stel. Dat laat nogal wat mensen en gezinsvormen buiten beschouwing. Ook staat of valt deze denktrant bij een rigide genderkeurslijf. Er is geen ruimte voor diversiteit en flexibiliteit. Zo besteedt de VPRO gids uitgerekend deze week aandacht aan een 8-delig NTR programma, De Kunst van het Opvoeden. Het omroepblad interviewde naar aanleiding daarvan pedagoog Jo Hermanns. Die komt tot een veel toleranter inzicht:

Opvoeden doe je niet volgens een kookboek. De gouden regel bestaat niet [...] Kinderen kunnen zich ook aan meerdere mensen hechten, en aan andere mensen dan hun moeder, en vervolgens gewoon gelukkig worden. [...] Kinderen zijn gebaat bij goede ouders, of dat nu een vader en een moeder, twee vaders of twee moeders zijn.

Een inzicht waar ook Sarah Blaffer Hrdy toe kwam, in haar standaardwerk Moederschap. Zolang een stabiele groep van maximaal vijf personen voor de baby zorgt, komt het helemaal goed. Geen woord over ‘moeder moet zorgen’, of taakverdelingen, het gaat er alleen om dat de baby stabiliteit en liefde krijgt van een beperkt aantal mensen.

Bovendien is het nogal wat, moeders reduceren tot ‘zorgen, troosten en praten’. In haar wetenschappelijke werk komt Hrdy tot een heel ander plaatje. Ze constateert dat vrouwen wel degelijk hard kunnen zijn. Niks geen zacht en meegaand gedoe, en lekker praten over emoties. Zouden Zwaan en Helweg haar studies gelezen hebben? Zo ja, dan hadden ze dit huidige stuk in de Volkskrant nooit zo uit hun pen kunnen krijgen.

Zijn de Nederlandse dagbladen zo wanhopig om hun oplage cijfer omhoog te krikken, dat ze meehuilen met de hardst huilende wolven in het bos? Kom op mensen, dat Mars en Venus gedoe is populair, snel, aanhaken! Of past dit in de trend van de nieuwe huiselijkheid, waarbij feministen de schuld krijgen van slechte maaltijden en overgewicht, terwijl ondertussen vrouwen weer worden opgezadeld met de aloude keukendienst? Alleen nu zogenaamd als vrije keuze? (Mannen weten ondertussen wel beter: ”Cupcakes. Let op: niet zelf maken. Dat blijft vrouwenwerk.”)

De meest hoopvolle uitleg blijft wat de Zesde Clan betreft deze. Het is een achterhoedegevecht van wanhopige mensen die houvast zoeken, en die diep van binnen weten dat ze niet meer terug kunnen naar de jaren vijftig. Die periode is definitief voorbij. Mannen komen van aarde. Vrouwen komen van aarde. Wen er maar aan.

Christelijke organisatie krijgt poezelige make-over

ACL, de Australian Christian Lobby, houdt zich vooral bezig met de strijd tegen het homohuwelijk, vrouwen zwanger in de keuken houden, en voorkomen dat voorlichters mensen waarschuwen voor aids. Toen deze organisatie van website wisselde en de oude domeinnaam vrij kwam, roken drie feministes hun kans. Ze kochten de domeinnaam. Wie nu de oude site van de ACL wil bezoeken, komt terecht bij de organisatie Australian Cat Ladies. Deze ACL staat voor sociale gerechtigheid, gelijkheid, en de distributie van kattenplaatjes waar nodig.

Het initiatief komt van Hilary Bowman-Smart, Genevieve Stewart, en Jessica Alice. Ze stonden een keer op de bus te wachten en verveelden zich. Tijdens een gesprek om de tijd te doden, kwamen ze uit op de verhuizing van de ACL, en welke mogelijkheden dat bood. Waarom niet een fictieve organisatie oprichten, die onder de vlag van deze christelijke organisatie hele andere waarden wil bevorderen:

Ms Bowman-Smart said the trio wanted reproductive autonomy, comprehensive sexual education, and “a society that does not discriminate based on gender or insist that women adhere to some sort of twisted archaic moral code”. ”Also, (co-founder) Genevieve (Stewart) is a lesbian and one day would like to be married and free from the homophobia that is often defended by people such as the Australian Christian Lobby under the guise of religious expression.” Ms Bowman-Smart said the site was started as a joke but “maybe we could use it to do some good in the future”.

Humor, dus, maar met een serieuze ondertoon. En met katten! Die nemen uiteraard een centrale plaats in bij alles wat de ACL doet:

The ACL actively encourages family values such as love, consent, communication, regular nap times, and scratches under the chin/behind the ears. The ACL believes all love is equal, but the love between a lady and her cat(s) is more equal than others.

Natuurlijk bleven de acties van het trio niet zonder gevolgen. De ACL meldt dat iemand inmiddels domeinnaam australian cat ladies heeftaangekocht. Deze site linkt echter door naar nieuws over honden. Preciezer gezegd: plaatjes die verkondigen dat honden beter dan katten zijn. (Op Facebook is de noemer ‘australian cat ladies’ overigens wél gelinkt aan de kattensite.) Australische media zagen verder de humor van de actie wel in. De drie initiatiefneemsters kunnen rekenen op complimenten zoals ‘awesome’. Indrukwekkend, geweldig. Het Amerikaanse feministische online magazine Jezebel juicht de actie ook toe.

Iedereen kan zich opgeven als lid van ACL. De Zesde Clan kijkt inmiddels of het mogelijk is de ACL als ambassadeur in Nederland te vertegenwoordigen. Of dit zal lukken is even afwachten:

Please fill out the membership form below and once your membership has been approved through a mysterious process involving kibble and cat litter, we will send you a real certified membership certificate (we made it ourselves in MS Paint). Please note that you must then undergo an initiation ritual. You can do it yourself if necessary. It involves getting drunk* while wearing cat-themed clothing.

De Zesde Clan houdt u op de hoogte van de vorderingen van onze sollicitatie naar een positie als ambassadeur.

UPDATE: We zijn toegelaten! Vanaf nu mag de Zesde Clan zich officieel de Nederlandse ambassadrice van de Australian Cat Ladies noemen. Miauw!

Recensenten laten romans van vrouwen links liggen

De literaire wereld in Nederland loopt internationaal in de pas. Net als in andere landen komen de boekenbijlages van kranten en tijdschriften niet verder dan gemiddeld een kwart recensies over boeken van schrijfsters. Dat maakte feministisch tijdschrift Opzij bekend. Opnieuw liggen er harde bewijzen op tafel voor een cultuur die zich vooral (75%) richt op het werk van mannen, en vrouwen minachtend behandeld onder het motto lekker ding kan schrijven.

Ron Charles van The Washington Post laat in een satire precies zien hoe schrijfsters gemarginaliseerd worden. Aanbevolen!

In een eerste reactie op het onderzoek van Opzij komt schrijfster Pauline Slot in Trouw met de opmerking  dat de telling groter nieuws was geweest, als niet Opzij, maar HP/De Tijd of Quote dit onderzoek had verricht. Zij leggen meer gewicht in de schaal, blijkbaar. Om er meteen aan toe te voegen:

de stelselmatige achterstelling van vrouwelijke auteurs wordt in de media, van rechts tot links, niet als probleem gezien. Of hoogstens als het persoonlijke probleem van slachtofferige schrijfsters die toch niet in aanmerking komen voor prijzen. Bovendien verkopen die vrouwen al als een dolle door een bevallige foto achterop hun boek.

Dus, wie anders dan een feministisch blad had dit karwei op zich willen nemen? Kranten als het NRC en de Volkskrant vormen een onderdeel van het probleem. Die hebben er geen belang bij om hun eigen falen in harde cijfers uit te drukken. De Zesde Clan heeft zelf op kleinere schaal aandacht besteed aan de achterstelling van vrouwen, onder andere in de boekenrubriek van de VPRO gids en bij de Detective en Thriller gids van Vrij Nederland. Beide redacties namen niet de moeite zelfs maar een ontvangstbevestiging terug te mailen. Zo open en welwillend stonden ze voor goed onderbouwde kritiek op hun recensiebeleid. Dus goed dat Opzij breder onderzoek deed en meer, algemenere cijfers geeft.

Zoals gezegd is Nederland geen uniek geval. Integendeel. De organisatie VIDA houdt bijvoorbeeld al enkele jaren bij hoe het zit met de sekseverhoudingen in het bespreken van romans in het Engelse taalgebied. Uit die telling blijkt steeds dat gezaghebbende literaire tijdschriften en de boekenbijlagen van kranten als de New York Times zich voornamelijk concentreren op blanke mannelijke schrijvers. Ook hier krijgt werk van vrouwen niet meer dan een kwart van de recensies.

Bij genrefictie blijft dit probleem fier overeind. Neem het genre fantasy en science fiction. Medewerkers van website Strange Horizons hielden anderhalf jaar lang bij welke mensen M/V science fiction en fantasy romans schreven, en wat daarvan terecht kwam in de publiciteit. Het goede nieuws: ongeveer evenveel mannen als vrouwen schrijven boeken in deze genres. Het slechts nieuws: de schrijfsters krijgen hooguit een kwart van de recensies. Tijdschriften laten hun werk massaal links liggen, en concentreren hun berichtgeving en kritieken op de mannen.

Bij dit alles vindt De Zesde Clan het veelbetekenend dat het percentage overal rond de 25 procent blijft steken. Vrouwen komen opvallend vaak niet over de magische grens van dertig procent heen. Dertig procent is volgens sociale wetenschappers de drempel. Vanaf dat moment heeft de minderheidsgroep voldoende omvang en kracht om de cultuur te veranderen. Op dat moment wordt het eng voor de dominante groep. Zij verliezen het alleenrecht om te bepalen wie of wat kwaliteit heeft, en wie of wat niet. Vanaf dertig procent moeten ze rekening houden met andere belangen. Heel vervelend.

De dominante groep heeft er alle belang bij om de ander van die kritische massa af te houden, en een kritische discussie over de harde feiten te voorkomen. The Mary Sue besteedde aandacht aan de telling op het gebied van sf en fantasy, en wacht op de eerste seksistische reactie:

So, basically, there are tons of female sci-fi authors out there, but they’re not getting nearly the same coverage as their male counterparts. (Go on, tell me that this particular gender equality is a result of women just not wanting to be reviewed or of women inherently being less review-worthy. Someone’s going to say it. I’m just waiting to see who.)

Ook de commentator van Dagblad Trouw verwacht dooddoeners:

Pogingen om dit tot onderwerp van debat te maken stuiten op verbazend felle weerstand. Meest gehoorde discussiestop: ‘Wij letten alleen op kwaliteit, en de mannen waren dit keer nu eenmaal beter.’ Maar pak de rekenmachine erbij en er openbaart zich een schokkend systematische achterstelling. Literair tijdschrift Tzum heeft naar aanleiding van de Opzij-telling beterschap beloofd. Dat is mooi. Maar waarom hadden ze het zelf niet in de gaten? En wie volgt?

Discussie is hard nodig. De cijfers spreken voor zich. Schrijfsters verdienen beter. Inderdaad, wie volgt met het nemen van stappen ter verbetering?

Hollywood houdt leeftijdskloof in stand

Acteurs die hoofdrollen in Hollywoodfilms spelen, worden steeds ouder, maar hun liefje houdt ongeveer dezelfde leeftijd. De kloof tussen iemand als Liam Neeson (61) en zijn tegenspeelster, loopt zodoende op tot meer dan dertig jaar. Vulture laat in prachtige grafieken duidelijk zien hoe man en vrouw zich verhouden. De enige uitzondering is Tom Hanks. Bij deze acteur mogen vrouwen wel, net als hem, ouder worden, zodat er meestal slechts een relatief klein leeftijdsverschil van circa acht jaar over blijft.

De leeftijdskloof tussen Denzel Washington en zijn tegenspeelsters.

Niet alleen zijn de grafieken grappig, ze tonen ook veelzeggende trends. Zo veranderen de leeftijden van Neeson’s vrouwelijke medehoofdrolspelers abrupt nadat hij een hit scoorde met de film Taken:

…ever since Taken reestablished his box-office virility, the age of his love interests has dropped precipitously: More than two and a half decades separated Neeson from his screen-wife January Jones in Unknown, and in Paul Haggis’s next film, Third Person, the 61-year-old Neeson will bed 29-year-old Olivia Wilde.

Tom Cruise begon zijn loopbaan juist door samen op het witte doek te verschijnen met oudere vrouwen. Dat veranderde echter:

…time and time again, an older woman would seduce the sexually inexperienced Cruise onscreen. It’s no wonder women used to love him! In the nineties, though, Cruise began squiring the five-years-younger Nicole Kidman, and he’s remained the older man in all of his romantic encounters since. From Vanilla Sky on, the closest Cruise will let a woman get to his age is ten years.

Waarom is dit van belang? Nou, analyseert webmagazine Jezebel haarscherp, omdat het de gewoonte voedt om mannen te zien als tijdloos, als personen die interessanter worden naarmate hun leeftijd vordert, terwijl we als samenleving vrouwen afschrijven na hun dertigste. Tenzij ze Helen Mirren heet. Hollywood en andere uitingen van populaire cultuur zijn bij dit fenomeen betrokken:

…we place expiration dates on female actors—and, by extension, female humans—that we do not extend to male actors. It’s a problem that manifests in pop culture and is fed by pop culture in a massive, unrelenting feedback loop: We internalize what we see on television (old men with young women; younger = better), and then we pursue that ideal in our own lives, and then we hunger for media that validates our choices and feeds our desires. Around and around. And media isn’t just fantasy—plenty of evidence suggests that the images we consume can profoundly affect our perceptions of the world. Images can change our brains. So would it be so difficult for mainstream films to cast women over 35 in leading romantic roles, and change a few brains for the better?

Onderbuik van Nederland hoont Van Miltenburg weg

De Telegraaf is er als de kippen bij om de poorten open te zetten voor kritiek op Van Miltenburg. De kamervoorzitter kwam in de problemen toen het CDA haar er in een debat van beschuldigde dat ze de discussie op een oneerlijke manier stuurde. Ze reageerde kort en schorste daarna de vergadering voor vijf minuten. De kop dat ze ‘ongeschikt als kamervoorzitter‘ zou zijn, zorgt ervoor dat de discussie meteen al een gekleurde aftrap krijgt.

Eerder had het NRC, ook een conservatief bolwerk, haar gedrag in een kop al een kamervoorzitter onwaardig genoemd. En HP/De Tijd riep ‘stop er toch mee’. De stemming zit er goed in. In dat klimaat is het niet zo vreemd dat er naast min of meer ter zake doende kritiek, ook allerlei seksistische geluiden klinken. Die hatelijke ondertoon zit ‘m onder andere in reacties van onderstaand type:

Van Miltenburg heeft een hoog koeieneergehalte en als ze dan terechtgewezen wordt gaat ze jankerig pruilen. Niet geschikt dus.

in een situatie als deze is het de vraag of de voorzitter van de kamer wel genoeg overwicht heeft. Op de aanval die er gegeven werd had deze krachtig en cordaat het kamerlid van rubliek dienen te geven.

Het is een schat van een vrouw maar ik denk dat het voorzitterschap te hoog voor haar gegrepen is. Er zijn nog genoeg andere mooie baantjes voor haar in de politiek te doen die minder emotionele druk geven voor haar…..!

laat deze huisvrouw maar gewoon doen waar ze goed in is en lijstduwer worden van de partij

Het moest perse weer een vrouw worden, een vrouw die belerend toespreekt, personen en partijen op de vingers wil tikken en een vrouw die niet neutraal blikt in haar handelen. Buma heeft gelijk met zijn bewering dat zij het debat stuurt en daarbij duidelijk aantoont NIET neutraal te kunnen handelen.

weglopen als je iets te horen krijgt wat je niet bevalt,doe je werk mevrouw en vat niet alles persoonlijk op

Mevrouw is aardig; dat zijn gelukkig zoveel mensen. Ze is compleet ongeschikt als kamer voorzitter en moet snel de eer aan zichzelf houden. Stoppen dus ! De zoveelste binnen de VVD die op basis van “aardig zijn” beloond moest worden met een mooie functie.

Dit soort opmerkingen krijgen vrouwen in leidersrollen verdacht vaak naar hun hoofd geslingerd. We komen het bekende rijtje tegen: te aardig. Te emotioneel. Geen overwicht. Vat zaken te snel te persoonlijk op. Pruilen. Janken. Gebruikt de verkeerde toon, in dit geval onder andere belerend en koeionerend. Weglopen (nogmaals: Van Miltenburg schorste de vergadering kort, kwam terug en zette de vergadering daarna weer voort).

Het seksisme is zowel expliciet als impliciet. Neem de kwalificatie huisvrouw. Ooit een mannelijke politicus weggezet horen worden als huisman? Ook het verwijt dat het per se een vrouw moest worden (met impliciet het vervolg ‘en zie wat er van komt’) is behoorlijk hatelijk. Zo’n opmerking doet geen recht aan de openbare, democratische verkiezingsprocedure voor de functie van kamervoorzitter.

Impliciet seksisme ligt lastiger, want het is subtieler en dus moeilijker hard te maken voor mensen die vantevoren al bedacht hebben dat er niks aan de hand is. Maar geloof ons, een beetje kritische vrouw herkent seksisme als ze het hoort of ziet. Laten we PvdA-voorman Diederik Samson eens nemen. Die reageerde recent ook nogal emotioneel toen iemand hem verweet koehandel te bedrijven met illegalen. Toch noemt niemand hem onbekwaam en er volgden ook geen oproepen om op te houden, omdat hij emotioneel zou zijn of ‘het’ zich te persoonlijk aantrekt.

Ook woorden als ‘schat van een vrouw maar ik denk dat het voorzitterschap te hoog voor haar gegrepen is’, zijn tenenkrommend neerbuigend. Het klinkt positief, maar eigenlijk wordt Van Miltenburg hier met een paternalistisch kneepje in haar wang naar huis gestuurd. Zoet maar meisje, ga jij maar thuis verder pruilen en janken. Dan stop je tenminste met anderen koeioneren.

Van Miltenburg zelf maakt zich helaas kwetsbaar voor die seksistische ondertoon, door in het openbaar te verklaren:

Van Miltenburg zei achteraf dat ze zeer geraakt was door de opmerking van Buma. ‘Ik was geraakt in mijn integriteit. Dan ga je bij mij grenzen over. En ik heb wat heel veel vrouwen hebben als er wat gebeurt. Dan ga ik helaas huilen. Andere gaan gooien met dingen maar ik ging huilen.’

Zo’n opmerking is gevaarlijk in een wereld die met twee maten meet. Op zich is huilen ok. Het overkwam Diederik Samson. Hans Wiegel. Jan Pronk. Enneüs Heerma. Maar toen Karin Adelmund een keer vol schoot, voelde ze zich meteen opgelaten:

Ze putte er kracht uit, maar had ook gêne dat het haar overkwam. ,,Wat jammer dat ik het ben en niet een man. Laat nou toch eens een man janken”, had ze op dat moment bedacht, zo vertelde ze later in een interview.

Want een huilende man is krachtig. Maar een huilende politica? Zwak. Adelmund maakte haar opmerking niet voor niets. Ze had, vanwege haar linkse vakbondsachtergrond, kennis van het feminisme en was zodoende alert op dit soort mechanismen. Tegenwoordig menen we echter dat seksisme niet meer bestaat en dat gender er niet toe doet. Daardoor kunnen mensen onderschatten hoezeer seksisme ondergronds door broeit en discussies kleurt, op een manier die schadelijk is voor vrouwen.

Misschien moet Van Miltenburg er eens een goede feministische machtsanalyse bij halen. Dan kan ze de machocultuur van de politiek beter doorgronden, en zichzelf wat makkelijker een houding geven. Nog beter: misschien krijgen we op een gegeven moment eindelijk een politieke cultuur waarin vrouwen wat ruimte krijgen. We zijn er met ons allen verdacht snel bij om een vrouw in een verantwoordelijke, openbare functie te diskwalificeren op een manier die mannen niet tegenkomen. Verwijten van het type ‘een te aardige, te emotionele huisvrouw’ geven echt te denken.

Eerste vrouwelijke hoofdredacteur New York Times krijgt er meteen van langs

De New York Times is dé gezaghebbende krant van de V.S. En deze krant heeft voor het eerst in haar ruim honderdjarige geschiedenis een vrouwelijke ‘executive editor’, een soort uitvoerend hoofdredacteur. Ze heet Jill Abramson. En ja hoor, volgens een verhaal van Dylan Byers in de rubriek ‘Politico’, ingegeven door voornamelijk anonieme bronnen, zou ze gemeen zijn. Een onmogelijk mens waar niet mee te werken valt. Alle angstige cliché’s over vrouwelijke leiders komen voor in het paniekerige verhaal.

Jill Abramson. Waarschijnlijk verdenken sommige mensen haar er ook van dat ze stiekem een heks is.

Alleen het verwijt dat ze beren zou aantrekken met haar menstruatiebloed ontbreekt nog, merken commentatoren op. Voor de rest deugt er niks aan haar. Abrahams’ stem is nasaal, en ze klinkt schril. Grutjes! Ze zou zich neerbuigend gedragen, afstandelijk en kil zijn, niet betrokken overkomen, geëmotioneerd reageren (om niks natuurlijk), niet zorgzaam zijn, en bevelen uitdelen op een nare manier. Een leidinggevende die bevelen uitdeelt, in een hectische krantenomgeving vol deadlines, grutjes deel twee!

The Guardian gebruikt de techniek van sekse omdraaien om duidelijk te maken hoe belachelijk en seksistisch het stuk is. Lees:

If one redacts ‘Jill’ from Politico’s piece and replaces it with ‘Jack’, the absurdity and sexism becomes all the more obvious: ”It’s frustrating because he is such a smart person. When Jack is on his game, he is one of the smartest people I’ve ever met,” one staffer said. “But he’s not a naturally charismatic person – he’s not approachable.” You see? When was the last time the approachability of a male editor made for copy?

Zoals Salon op een rijtje zet, en zoals wetenschappelijke onderzoeken haarfijn analyseren, is er een dubbele moraal werkzaam. Het stuk in de rubriek Politico past in een traditie van vrouwen tegenhouden op weg naar de top, en vormt een prima illustratie van het aloude spitsroeden lopen. Als een vrouw te professioneel overkomt, vinden mensen haar niet aardig. Dan zetten ze hun hakken in het zand en kan dat onaardige wijf haar werk niet meer doen, want ze verliest de steun van haar omgeving. Maar als mensen haar aardig vinden, vinden ze haar weer niet professioneel. Dan doet ze haar werk ook niet goed. Zoals kenniscentrum Catalyst samenvat: damned if you do, doomed if you don’t.

Mannen daarentegen kunnen allerlei nare, moeilijke persoonlijkheden hebben, maar mensen kijken er doorheen. Zolang hij zijn werk als leidinggevende maar goed doet is er niks aan de hand. Een man kan zelfs zijn vuist door een muur heen slaan uit frustratie, en een jaar later kijken mensen nostalgisch terug op die uitbarsting. O ja, dat was toen die keer, ja, wat een toffe vent was dat. Moet je als vrouw eens proberen. Dan willen mensen je meteen in een dwangbuis af laten voeren.

Die spagaat levert enorme obstakels voor vrouwen op. Het schaadt hun mogelijkheden om topfuncties te vervullen. Eén keer te streng klinken, of te assertief over haar salaris onderhandelen, en ze wordt genadeloos afgerekend door haar omgeving:

As many readers have observed, Dylan Byers’ takedown piece manages to condemn the Times’ first ever female editor for everything except her job performance.

En laat ze nou prima resultaten boeken. De New York Times won vier Pullitzer prijzen, kent sinds kort eindelijk weer eens een stijgende oplage, en kreeg alom lof voor de uitstekende manier waarop de krant de tragedie in Boston volgde.

Enfin, voor meer bijtende commentaren op het baggerwerk van Byers, zie de verzameling van het  . Tot nu toe de leukste reacties die De Zesde Clan zag:

“Jill Abramson is IMPOSSIBLE, guys. Sometimes she opens her mouth and says things and makes decisions. WHO DOES SHE THINK SHE IS???”

But she has ladyparts! RT @dandrezner: BREAKING: boss acts like a boss.

Of course the Abramson regime has descended into Raines-like levels of calamity. The four Pulitzers must have been the last straw.

Inderdaad. Soms is een artikel zo verschrikkelijk dat je er maar beter grapjes over kunt maken.

Nieuwsronde

Een Amerikaans college is de verkrachtingscultuur op de campus zat en stapt naar de rechter. Hoe hoger de functie aan de Universiteit Utrecht, des te kleiner de kans dat op die post een vrouw zit. Zimbabwe krijgt een vrouwvriendelijke grondwet. En iedereen kan nu bingo spelen met commentaren op nieuws over vrouwen. Onder de veelgehoorde termen onder andere ‘bitch’ en ‘je moet eens een goede beurt krijgen’. Dat en meer in deze nieuwsronde.

Wikipedia wil onder andere schrijfsters uit de lijst van Amerikaanse auteurs verwijderen en onderbrengen in een subcategorie. Pardon?

De lezing van…. TEDx

TEDx is een organisatie die mensen met vernieuwende ideeën een podium geeft. De berg lezingen heeft inmiddels een duizelingwekkende omvang bereikt. Documentatiecentrum Rosa was zo vriendelijk om een selectie te maken van lezingen die feministische onderwerpen behandelen. Vrouwen en leiderschap, hoe vrouwenemancipatie te bevorderen en tegelijkertijd tradities in ere te houden, feminisme heruitvinden, reproductieve rechten, allerlei kwesties komen aan bod. Hier vind je het overzicht, met toespraken van zakenvrouw Sheryl Sandberg, kunstenares Shirin Neshat, schrijfster Isabel Allende, weldoenster Melinda Gates, activiste Kavita Ramdas en vele anderen. Voor een Nederlandse invalshoek, zie ook TEDx Amsterdam. Veel kijk- en luisterplezier!

Lijst van omstreden boeken telt meer mannen. En snot.

Amerikaanse bibliotheken, verenigd in de American Library Association (ALA), krijgen nogal eens te maken met mensen die willen waken over het morele welzijn van de natie. Dus als een boek volgens hen een te schokkende inhoud heeft, zoals twee mannelijke pinguïns die samen een kuiken groot brengen, grijpen ze in en klagen bij de bibliotheek. ALA laat ieder jaar weten welke titels op de meeste weerstand stuiten. Voor het eerst sinds jaren telt deze lijst ongeveer evenveel mannelijke auteurs als vrouwelijke.

De Hunger Games bevat volgens sommige lezers satanistische, occulte agressie. Jawel! Dat moet verboden worden!

Bijzonder, want voorheen telde de lijst voornamelijk boeken van vrouwen en minderheden, vaak in combinatie met elkaar, in de vorm van een allochtone schrijfster. Ook boeken met een homoseksuele of lesbische ondertoon kunnen standaard rekenen op verontwaardiging. Wie voldoet aan de norm, oftewel een blanke mannelijke auteur, krijgt nauwelijks klachten. Zo telde de lijst van 2011 slechts 1 blanke mannelijke auteur:

The book publishing industry has been criticized in the past few years for skewing, both in its publishing model and its reviewing model, towards a white male establishment, and in the face of that, this year’s list of challenged books is particularly striking, with only one white male writer on it. [...] Is there something about the subjects that women and people of color feel are important to talk about (like sex, race, poverty, biology, and their actual effects on adolescent life), and the way that they talk about them, that makes America in general nervous? The evidence is before us.

Mensen met een breder denkraam breken zich soms het hoofd over het waarom van klachten. Zo drong de Hunger Games trilogie al snel na publicatie door tot de top van de lijst verboden boeken. Waarom, o waarom? Ok, het verhaal speelt zich af in oorlogstijd dus mensen vechten, maar occultisme en satanistische agressie? Wow. Dat is….. een bijzondere interpretatie. Bovendien komt de hoofdpersoon in actie om haar jongere zus te beschermen en de familie te behoeden voor onheil. Dus hoe zo anti-familie?

In 2012 lijkt de houding van Amerikanen een beetje te zijn verschoven. Want voor het eerst in tijden komen evenveel mannelijke als vrouwelijk auteurs voor op de lijst. En wat mensen zorgen baart is niet zozeer seks, als wel… tsja, wat? Snot?

“Fifty Shades of Grey” may be full of kinky sex, but bondage couldn’t overcome boogers to outrank “Captain Underpants” [...]  Dav Pilkey’s series of childrens’ books about a mean-spirited principal who unknowingly turns into a tighty-whitie-clad superhero was No. 1. Apparently parents are more worried about their kids reading about “Captain Underpants and the Big, Bad Battle of the Bionic Booger Boy, Part 1: The Night of the Nasty Nostril Nuggets,” as opposed to Anastasia Steele’s BDSM relationship with Christian Grey.

Okeeee…. Website The Mary Sue geeft Amerikanen een tip. Om een tegenwicht te bieden aan zeloten die boeken willen verbannen, zou iedereen de titels uit de lijst moeten reserveren. Dan ziet iedereen dat mensen in vrijheid willen lezen. Goed plan. Op naar de snotjes van Kapitein Onderbroek!

Dood vrouw in Iers ziekenhuis was ongelukje

De dood van een zwangere vrouw in een Iers ziekenhuis was een ongelukje. Wel had de medische zorg beter gekund. Tot die conclusie komt een commissie van juristen, die de zaak van Savita Halappanavar onderzocht. De vrouw kreeg vorig jaar ernstige problemen rondom haar zwangerschap, maar artsen weigerde een abortus zolang de foetus nog tekenen van leven vertoonde. Ierland is immers een katholiek land, en abortus mag om die cultuur-religieuze reden niet. De 31-jarige vrouw stierf uiteindelijk aan een bloedvergiftiging die samen hing met haar miskraam.

De onnodige dood van de 31-jarige vrouw leidde tot protesten en stille marsen.

Dat is dus een ongelukje. De jury oordeelde wel dat Halappanavar slechte medische zorg ontving. Daarom komt de commissie met aanbevelingen. Die komen vooral neer op betere communicatie en registratie: medisch personeel moet meer informatie met elkaar delen, en ziekenhuizen moeten beter vastleggen wat er gebeurt rondom (gegevens over) bloedvergiftigingen. De commissie wil ook dat er een protocol komt met duidelijke richtlijnen voor het afbreken van een zwangerschap als het leven van de vrouw in gevaar is. Artsen hoeven dan minder bang te zijn voor strafzaken achteraf.

De weduwnaar van Halappanavar laat het er niet bij zitten:

Outside the courtroom, Mr. Halappanavar said legal action would continue to try to hold particular staff members responsible for his wife’s death. He said the hospital’s inaction for several days while his wife’s health deteriorated during a drawn-out, painful miscarriage meant she might as well have stayed at home. “They could have intervened right from Day 1 because they knew the fetus was inviable, so why wait?” he said, adding that the testimony had pinned down systemwide failures but no personal responsibility.

Andere commentatoren wijzen erop dat dit individuele geval niet op zichzelf staat. Keer op keer merk je dat er schrijnende wantoestanden ontstaan als vrouwen geen baas in eigen buik kunnen zijn. Zo speelt op dit moment een soortgelijke situatie in Ecuador. Ook hier geldt een totaal verbod op abortus. Een 22-jarige vrouw heeft zelf medische aandoeningen, en is zwanger van een niet levensvatbare foetus. Als zij deze zwangerschap uit moet zitten bestaat er een groot risico dat ze zal sterven aan complicaties bij de bevalling, maar ze krijgt geen hulp zolang een gerechtshof geen uitspraak doet of een medisch noodzakelijke abortus doorgang kan vinden. Artsen staan op dit moment werkloos toe te kijken hoe haar conditie achteruit gaat.

Als een land een vorm van zwangerschapsafbreking al toestaat, springen er meteen fanatiekelingen op om dat recht acuut weer in te perken. Die mensen opereren niet in een isolement. Onder andere Engeland merkt dat radicale organisaties uit de V.S. hun agressieve anti-abortusmethoden naar andere landen exporteren, met alle gevolgen van dien:

The anti-abortion lobby hate adult women, I think; give them their way, and they will have more dead women, more thwarted women in poverty and trapped. Forced motherhood is a kind of slavery, because motherhood and autonomy can never coexist. Restrictions on abortion killed Savita Halappanavar; they almost certainly killed Karnamaya Mongar too. We should remember it.

Nieuwe paus valt nonnen af

Oude paus, nieuwe paus, voor  de Leadership Conference of Women Religious, een overkoepelende organisatie waar tachtig procent van de Amerikaanse nonnen onder valt, maakt het geen verschil. De vorige paus stelde een Spaanse inquisitie in omdat hij vond dat de nonnen de kerkdoctrine schonden en zich bezig hielden met enge radicaal feministische initiatieven. De nieuwe paus, Francis, zet die lijn voort. Hij gaat verder met de reorganisatie van de LCWR, en stelde drie mannen aan om de statuten van deze organisatie te herschrijven en toezicht te houden op alle activiteiten van de zusters.

Hervorming van de Curie, een einde maken aan seksueel misbruik door pedopriesters, lekker belangrijk allemaal. Nee, als eerste bekrachtigt de nieuwe paus de beschuldigingen tegen de LCWR:

…the Holy See accused the group of undermining “issues of crucial importance to the life of Church and society, such as the Church’s Biblical view of family life and human sexuality” and promoting a “radical feminist themes incompatible with the Catholic faith.” With Francis’ blessing, the Vatican will continue its “program of reform,” which includes the appointment of three male bishops to manage the rewriting of the nuns’ conference statutes, review its community-based programs and otherwise ensure the group “properly” follows Catholic teaching.

Radicaal feministische nonnen! Toe maar. Wat heeft de LCWR misdaan om dit vreselijke etiket opgeplakt te krijgen? Nou, armen helpen, bijvoorbeeld, en stelling nemen tegen iedere vorm van onderdrukking in de samenleving. Concreet betekent dit dat nonnen allerlei sociale projecten opzetten en in woord en daad proberen om gemarginaliseerde groepen te ondersteunen. Vorig jaar ontving de organisatie nog een prijs voor haar werk, De Herbert Haag Prize:

The Catholic-based Herbert Haag Foundation honored LCWR “for their candid stance in this crisis, for their persistent loyalty to the Christian message and for the spiritual energy with which they carry the conflict,” according to a recent press release. The award honors “people and institutions that engage themselves in the spirit of the apostle Paul for freedom in the church and in doing so give witness to the world,” the press release said.

Het Vaticaan vindt het echter belangrijker dat vrouwen afblijven van voorbehoedsmiddelen en ongewenste zwangerschappen tegen hun wil uitzitten. Amerikaanse nonnen geven hier geen prioriteit aan. Dus is de LCWR opeens radicaal feministisch.

Nonnen en progressieve katholieken reageerden teleurgesteld op de handelswijze van de nieuwe paus. Ze hadden hoop gekregen, omdat Francis zich in eerste instantie voordeed als een nederige man, met een mildere inborst. Nee dus. Onder andere een commentator van webmagazine Slate is echter niet verbaasd. De nieuwe paus hangt dezelfde conservatieve denkbeelden aan als zijn voorganger. (Iets waar dit weblog meteen na zijn aantreden ook al op wees). Voor Francis staat de LCWR aan de verkeerde kant van de streep. Onder zijn leiding wapent het Vaticaan zich nog steeds tegen deze Amerikaanse nonnen. Treurig….

Bongo stopt man en vrouw in keurslijf

Nee maar, Bongo voert cadeaubonnen voor hem en haar. Mocht je het nog niet weten, dan bij deze. Bongo voor hem heeft een groenig/blauwige uitvoering, terwijl Bongo voor haar natuurlijk roze is. Rara wat zou de inhoud zijn? De Zesde Clan deed een gok. Voor hem: actie, avontuur, en mannelijke dingen zoals sigaren roken. Voor haar: uiterlijk en nog eens uiterlijk, en er zou vast ook wel iets van een high tea in zitten of zo. Want iedereen weet dat thee iets voor de vrouwtjes is.

Eenmaal gecheckt bleken wij doorgewinterde feministen er niet ver naast te zitten. Bongo voor hem toont de volgende omschrijving:

Alle activiteiten die je erin terugvindt zijn speciaal gekozen voor echte mannen. Of het nu gaat om kicks op wielen zoals quadrijden, je eigen bier brouwen of een voorstelling met stand -upcomedy… Het wordt een dagje mannen onder elkaar.

En wat doen mannen onder elkaar volgens de cadeaubonnenproducent? Whisky proeven. Golfen. Surfen. Segway rijden in Gouda. Drummen, graffiti spuiten, klimmen, schietspelletjes spelen. Of het tijdschrift Quest lezen. Sigaren ontbreken in het rijtje.

Dan de kaart voor haar:

Vrouwen verdienen het om zich af en toe in de watten te laten leggen. Met deze Bongo kun je, alleen of met één of met meerdere vriendinnen, er even tussenuit. Of je nu zin hebt in een shoppingmarathon, hunkert naar de zoete zonde van een high tea of liever heerlijk wegdroomt in een wellnesscentrum, deze Bongo bezorgt je een heerlijk dagje voor jezelf…

Kijk, daar heb je de thee al. Zo voorspelbaar zijn de rollenpatronen. Inclusief de link met zonde, want een high tea komt vergezeld van gebakjes. In gebakjes zitten teveel calorieën, van teveel calorieën word je dik, en dat kan natuurlijk niet. Bij mannen geen spoor van beladenheid, die kunnen eten wat ze willen.

Verder mag de vrouw vooral veel ondergaan. Ze mag zich laten masseren, laten fotograferen, in de make-up laten zetten, en badartikelen uitzoeken. Want ja, het uiterlijk…. Andere activiteiten: paardrijden, je rond laten varen in een fluisterboot, en shoppen. Natuuuuurlijk, shoppen! Hoe kon de Zesde Clan die vergeten. Vrouwen shoppen. Bij de tijdschriften mag ze de Glamour lezen, of een tijdschrift voor moeders. Niet de Quest, dat is veel te wetenschappelijk en iedereen weet dat dames hun hersenen liever niet vermoeien met ingewikkelde dingen.

Is alles verloren? Nou nee, als je goed zoekt gloort er hier en daar een sprankje hoop. Hij en zij zouden elkaar tegen kunnen komen in een sauna, of bij het rijden op een Vespa. Beiden mogen ook wijn proeven, zij het op verschillende locaties. Gelukkig, hebben ze toch nog wat gemeen met elkaar.

Lieve Bongo, als jullie echt origineel willen zijn, maak dan een cadeaubon voor mensen, en laat die gendercliché’s zitten. Dat komt een stuk frisser en moderner over dan dit belegen gedoe. De jaren vijftig zijn echt voorbij!

Alle romantische komedies in anderhalve minuut

Leve internet! Bekijk alle romantische komedies in anderhalve minuut. Spaart je de kosten van een berg bioscoopkaartjes uit:

Reacties stromen binnen bij klokkenluiderssite

Een vrouwelijke wetenschapper die bij een buffet aangezien wordt voor een hotelbediende. Na een referaat alleen een complimentje krijgen over de kleur lippenstift (over de inhoud van de lezing praat niemand). Rare toestanden rondom zwangerschappen. De reacties stromen binnen bij seksediscriminatie aan de universiteit, een klokkenluiderssite van het Clara Wichmann instituut. Vrouwen kunnen hier hun ervaringen van seksisme in de academische wereld anoniem melden.

Seksediscriminatie begint al vroeg.

The Everyday Sexism project - inmiddels ook toegankelijk voor reacties vanuit Nederland – toont aan dat het van het allergrootste belang is ervaringen van seksediscriminatie te verzamelen. Mensen hebben namelijk de neiging incidenten te beschouwen als op zichzelf staande gebeurtenissen. Honderd incidenten verder zie je echter dat het gaat om patronen, een systematische manier om vrouwen te marginaliseren. Die cultuur van seksisme overstijgt grenzen, nationaliteiten en milieus:

A seven-year-old disabled girl and a 74-year-old wheelchair user recorded almost identical experiences of shouted jibes about “female drivers”. A video-shop cashier, a midwife and a marketing consultant suffered indistinguishable experiences of sexual assault by senior male colleagues. [...]  Every time the project was featured in the foreign press, I would receive emails from women in those countries asking if they could start a version of the project there because it was desperately needed. [...] We hope to make a great collective resource where we’ll be able to compare trends from different countries. In some ways we already can.

De site ‘seksediscriminatie aan de universiteit’ vervult eenzelfde functie. Deze site beperkt zich weliswaar tot het academische milieu, maar de ervaringen passen naadloos in de bekende patronen. Zo kun je als Nederlandse vrouw in het algemeen beter niet zwanger worden, want je komt geheid in de problemen met je werk. Aan universiteiten blijkt dat niet anders: ,,Ik kreeg ook veel vragen van mannelijke hoogleraren tijdens mijn zwangerschap zoals “Hoe ga je het nu doen?”, en of ik niet in deeltijd ging werken. Het stigma is, “Oh dus je bent zwanger, dus je bent vanaf nu niet langer ambitieus…”

Een andere vrouw merkte dat het niet uitmaakte wat ze deed, hoeveel aantoonbare ervaring ze ook had, steeds opnieuw kreeg ze afwijzingen na sollicitaties omdat commissies twijfelden aan haar bestuurlijke kwaliteiten. Diezelfde commissies namen rustig minder gekwalificeerde mannen aan, omdat ze daar wel vertrouwen in hadden. Uiteindelijk vond deze vrouw alsnog een baan in een omgeving waar mensen haar kennis en kunde op waarde schatten:

Inmiddels heb ik elders een betrekking gevonden, waar ik leiding zal geven aan 25 wetenschappelijke onderzoekers. In die organisatie wordt terecht geen twijfel geuit betreffende mijn bestuurlijke kwaliteiten. Maar ik ervaar het nog steeds als zeer krenkend dat de afwijzing gebaseerd is op zo’n ondeugdelijke argumentatie. Hier was een kans geweest om een goede vrouw op een toppositie te benoemen; hier was een kans geweest om iets aan de absurd scheve genderverhoudingen bij de opleiding te doen (12 hoogleraren, van wie slechts een halve positie voor een vrouw). En dat terwijl de universiteit in kwestie een inspanningsverplichting is aangegaan om meer vrouwen in topposities te benoemen. Blijkbaar wordt dit zo slecht opgepikt door de faculteit dat een dergelijke slordige en ondeugdelijke procedure nog steeds doorgang kan vinden.

Blijkbaar hebben dit soort faculteiten en sollicitatiecommissies het proefschrift van Marieke van den Brink niet gelezen. Laat staan  dat ze iets gedaan hebben met haar aanbevelingen om sollicitatieprocedures eerlijker te laten verlopen. Geen wonder dat instituten die wél van goede wil zijn, hun geduld beginnen te verliezen. Zo overweegt het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven benoemingen van mannen te blokkeren, als faculteiten vrouwen blijven negeren.

En dan zijn er nog de vele alledaagse voorvallen waarbij mensen uit je omgeving duidelijk maken dat je je op de verkeerde plek bevindt. Dat je bijdrage niet belangrijk is. Dat je iets doet wat niet hoort. Diepe, diepe zucht. Maar door dit soort incidenten te delen, kom je er opeens achter dat je niet de enige bent. Dat iedere vrouw dit soort reacties meemaakt. Kortom, het ligt niet aan jezelf, het ligt aan een omgeving die zich geen raad weet met een geleerde vrouw.

Zelf een voorval melden? De klokkenluiderssite hoort het graag. Je kunt je ervaring mailen naar info@seksediscriminatieaandeuniversiteit.nl. Voor het melden van seksisme buiten de muren van universiteiten kun je terecht op de site van journaliste Asha ten Broeke, seksisme in en om het huis. Met onder andere supermarkt Dirk. De Dirk deelt gratis koningsmantels uit. Mannen krijgen er een als ze bier kopen, vrouwen krijgen ‘m cadeau bij de luiers. En dat in 2013….

Volg

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 31 other followers