Seksueel geweld houdt vrouwen uit de wetenschap

Maar liefst 64% van vrouwelijke studenten en wetenschappers geeft desgevraagd aan dat zij tijdens veldwerk te maken kregen met seksuele intimidatie. Een op de vijf kreeg te maken met aanranding/verkrachting. Dat blijkt uit de eerste officiële wetenschappelijke studie die ooit is verricht over deze problematiek. Deze seksuele intimidatie werpt drempels op voor vrouwen die actief willen worden in de wetenschap. Een maand geleden bleek uit ander onderzoek dat een seksistisch klimaat vrouwen uit onderzoekslaboratoria hield.

Machts- en genderverhoudingen spelen een grote rol bij deze seksuele agressie. Als het gaat om veldwerk blijkt dat duidelijk uit de cijfers. Mannen hebben vooral last van hun medestudenten (peers). Bij vrouwen is de agressor in de meeste gevallen een (mannelijke) supervisor. Die vallen ondergeschikte vrouwelijke studenten, postdocs en net afgestudeerden lastig. Mannelijke studenten en pas afgestudeerden komen die vorm van agressie nauwelijks tegen.

Voor vrouwen is het lastig om de agressie bespreekbaar te maken. Willen ze vooruitkomen in hun studie of werk, dan moeten ze op goede voet blijven staan met hun beoordelaar en/of leidinggevende. Dat een hoger geplaatste man hen lastig valt, leverde grote problemen op. Onder andere omdat er nauwelijks manieren zijn om op een voor henzelf veilige manier melding te doen:

“Our main findings — that women trainees were disproportionately targeted for abuse and felt they had few avenues to report or resolve these problems — suggest that at least some field sites are not safe, nor inclusive,” said the study’s lead researcher, Kate Clancy, a University of Illinois anthropology professor, who led the new analysis, in a press release. “We worry this is at least one mechanism driving women from science.”

Eerder bleek al dat seksuele intimidatie drempels opwerpt voor vrouwen die aan het werk willen gaan bij wetenschappelijke laboratoria. De onderzoekslaboratoria met de hoogste status nemen de minste vrouwelijke studenten aan. Het zijn ware mannenbolwerken. Dat heeft grote gevolgen voor de wetenschappelijke loopbaan van vrouwen:

If the male professor had won a prestigious award, he was even less likely to take women into his lab. The study found that male postdocs were 90 percent more likely than women to have an adviser with a Nobel laureate. This feeds into a cycle: Because female trainees are boxed out of elite labs, it’s less likely that they’ll be considered for top academic jobs, where they could start their own labs and, hopefully, reverse the trend.

Bij dit alles bleek dat seksuele intimidatie een rol speelt. Niet alleen houden mannenbolwerken zichzelf in stand omdat ze liever mannen aannemen, maar omgekeerd mijden vrouwen deze mannenbolwerken, omdat ze een slechte reputatie hebben. Vrouwen worden er bepoteld en/of krijgen te maken met andere vormen van seksuele intimidatie. Bij gebrek aan rechtvaardige procedures en mogelijkheden om vrijuit te spreken zonder daarna een sociale paria te worden, geven vrouwen via informele kanalen informatie aan elkaar door:

One student said that when she asked a senior female professor for advice, the professor suggested warning other women in their field about men who were hard to work with. Sheltzer speculates that this could help explain why there are fewer women in specific labs, especially elite ones: “If certain labs are rumored to be more hostile to women, not safe spaces, or have [principal investigators] who are less comfortable with their trainees taking maternity leave, that itself could spur fewer applications from women, if these rumors are known to the community,” he said.

Seksuele intimidatie zorgt voor een onaantrekkelijk werkklimaat voor vrouwen die een wetenschappelijke studie willen volgen en/of in de wetenschap willen blijven werken. Deze vorm van agressie komt bovendien bovenop andere vormen van discriminatie. Zo krijgen vrouwen minder salaris dan hun mannelijke collega’s voor hetzelfde wetenschappelijke werk, hebben ze minder kans op subsidie, en moeten ze spitsroeden lopen als ze promotie willen maken. Gedraag je je te vrouwelijk, dan vinden mensen je minder geschikt voor een leidende positie. Gedraag je je echter te assertief, dan ben je een bitch en een onmogelijk mens om mee samen te werken.

Dit alles veroorzaakt de beruchte lekkende pijplijn. Hoe hoger in de hiërarchie, hoe hoger de status, hoe vaker vrouwen schitteren door afwezigheid. Nu pas beginnen onderzoeken echter seksuele intimidatie mee te nemen in de analyse van het probleem van de grote uitstroom onder vrouwelijke studenten, wetenschappers en universitaire docenten en hoogleraren.

Je kunt niet prettig werken als je structureel blootgesteld wordt aan botte ‘humor’, zogenaamd onschuldige billenknijperij, en hitsige supervisors die hun kans grijpen zodra je het veld in gaat. Ieder weldenkend mens kan dat bedenken. Maar voor wie gezond verstand te vergezocht vindt, beschikken we nu ook over verantwoord uitgevoerd wetenschappelijk onderzoek naar de situatie waaronder vrouwen geacht worden te werken en te studeren.

Mannelijke politici krijgen hun eigen catwalk

Opwinding in Engeland: de leidende partij husselde de huidige regeringsploeg door elkaar. Enkele blanke mannelijke politici moesten het veld ruimen en een stuk of drie vrouwen namen hun plek in. Prompt buitelden de Britse media over elkaar heen in hun haast om Het Einde Van De Man te bewenen. Andere media zagen de zonzijde en publiceerden een catwalk met uitgebreide beschrijvingen van de kleding van de nieuwe meisjes. Maar… maar…. en de mannen dan? Het is je reinste seksisme! Mannen verdienen hun eigen catwalk.

Mannelijke politici verdienen hun eigen catwalk!

De Britse krant The Independent kon het onrecht niet aanzien en gaf mannelijke politici als Michael Gove en Philip Hammond alsnog hun welverdiende moment in de spotlights:

Squinting in the sunlight, his spiked silver thatch catching the sunlight, Michael Gove left Downing Street yesterday bereft of the Education Secretary position he has held for the last four years, but with a new role as Chief Whip. His choice of clothes gave nothing away about what he thought about his new persuasive post, his tie was muted, a subtle blue spot designed to allow him to blend into the background.

Ook de Huffington Post boog zich over de kledingkeuze van de heren, om de balans tussen de seksen te herstellen. De journalisten van dit medium gaven blijk van een andere smaak op modegebied. Zo velden ze een heel ander oordeel over het pak van Michael Gove. Ze prezen zijn serieuze bril en zijn keuze voor een leigrijze aktetas.

Kledingkeuzen en de uitstraling van politici. Meer wil je toch niet weten over de politieke herstructurering rond Downing Street?

Commentaar van Nick Clegg op de Downing Street catwalk berichtgeving.

‘Mooi’ ziet er overal anders uit

Geniaal idee van journaliste Esther Honig: stuur een foto van jezelf naar Photoshop experts in veertig landen. Vraag of ze je mooi willen maken. Een bewust vage opdracht, waardoor iedereen vrijuit aan de slag kon. Met als resultaat dat de schoonheidsnormen in allerlei verschillende landen duidelijk werden. Kijk zelf:

Honig constateerde na haar experiment:

“Photoshop allows us to achieve our unobtainable standard of beauty,” she wrote, “but when we compare those standards on a global scale, achieving the ideal remains all the more elusive.”

En dat is precies waar fabrikanten van schoonheidsproducten op rekenen ;).

Nederland reageert positief op Lees Vrouwen 2015

ReadWomen2014 kreeg zoveel succes, dat Nederland niet achter kan blijven. In Nederland roept journalist Kirsten van Santen lezers op om mee te doen aan de actie #leesvrouwen2015. Meteen na haar oproep in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden kwamen er zoveel positieve reacties binnen, dat deze beide media niet tot volgend jaar willen wachten. Vanaf deze zomer beginnen ze al met een campagne om de Nederlandse leesgewoonten op te schudden. Iedereen kan ook meedoen op Twitter, met hashtag #leesvrouwen2015.

ReadWomen2014 ontstond uit frustratie om de manier waarop de literaire wereld omgaat met schrijfsters. Jaar na jaar analyseert organisatie VIDA de boekenbijlagen van allerlei kranten, en de inhoud van literaire bladen. Dat leidt tot The Count, De Telling, met altijd weer als schokkend resultaat dat mannen het werk van mannen recenseren. Vrouwen komen er nauwelijks aan te pas. Met vertekende beelden van de werkelijkheid tot gevolg:

”the canon lets in the male writers, then says, ‘Look: that’s the great literature, see how it’s writing about the human condition!’, when in fact it’s only writing about the male condition.”

Die relatieve onzichtbaarheid van schrijfsters, die onbalans, moet doorbroken worden, vond schrijfster Joanna Walsh. Als de literaire bladen geen zin hebben in diversiteit, moet de actie maar van de lezers komen. Dus begon ze met haar campagne om bewust een jaar lang werk van vrouwen te lezen. Ze kreeg een enorme response op haar actie. Boekenwurmen gingen tellen en kwamen erachter hoeveel blanke mannelijke auteurs ze lazen. Nauwelijks vrouwen, nauwelijks stemmen uit andere culturen dan de Engelse of de Amerikaanse. Oeps…

In Nederland is dat net zo. Dat begint al vroeg, als je nog op school zit. Daar krijg je de literaire canon voorgeschoteld (vertaling: de ene na de andere roman van blanke mannelijke auteurs) en kom je terecht in een wereld die Hella S. Haasse lange tijd afschilderde als ‘een duffe briefromanschrijfster’. Wie met zo’n scholing actief wordt in de literaire wereld, zet die trend vrolijk door. Bijvoorbeeld in advertenties: zes titels promoten, waarvan geen eentje van een schrijfster.

Met als gevolg de Nederlandse variant van de VIDA telling, inclusief mannen die werk van mannen recenseren en schrijfsters niet zien staan, of hun werk op vreemde gronden afkraken – de patronen die Joanna Russ identificeerde, zijn nog steeds zeer actueel. Ook in Nederland blijft de eregalerij gesloten voor vrouwen.

Deze structurele discriminatie leidt tot eenzijdige boekenkasten en een stereotiep beeld van romans van vrouwen. Iets waar mensen zich pas bewust van worden, als ze er op letten:

Anke Meijer trof in haar boekenkast overwegend mannelijke schrijvers aan. ,,Zou het leuk zijn om vooral vrouwenboeken te lezen?”, reageert ze. ,,Gaan ze veel over liefdesrelaties? Wordt de emotionele kant van de personen vooral beschreven? Of valt het reuze mee en zijn het goed geschreven boeken?”

Dat soort fenomenen. Read Women 2014 leidde en leidt tot bewustwording. Tot het actief opzoeken van andere stemmen, die je ogen en je hart openen voor de realiteit en de verbeeldingskracht van driekwart van de wereld. Mensen ontdekten opnieuw dat lezen geweldig is. Boeken geven inspiratie, plezier, troost. Verhalen laten je huiveren, of ontroeren je, of geven je nieuwe inzichten. Volg het live op Twitter, via #readwomen2014.

Wat zou het fijn zijn als de Nederlandse campagne hetzelfde effect krijgt. En lezers op het spoor zet van auteurs waar ze anders nooit aan zouden denken. Hopelijk wordt Lees Vrouwen 2015 net zo’n succes als Read Women 2014.

Tot slot:

In de tussentijd vraagt de redactie lezers om te blijven reageren, vooral op de wijze waarop boekhandels, critici en media in Nederland met vrouwenboeken omgaan. Bij voorkeur per mail onder vermelding van #leesvrouwen2015: cultuur@lc.nl of kunst@dvhn.nl

Feminisme is terug van nooit weggeweest

Vindt er een nieuwe feministische lente plaats? vraagt de New Internationalist zich af. Het lijkt er wel op. Het gonst en het bruist. Organisaties eisen actie tegen de loonkloof, wijzen erop dat seksueel en huiselijk geweld een genderprobleem zijn. Vrouwen zorgen ervoor dat er een vrouwenportret op bankbiljetten blijft, en proberen de publieke agenda te beïnvloeden. Ook bruist het in de wetenschap, met een enorme diversiteit aan feministische onderzoeken.

Ieder tijdperk vraagt om een andere vorm van feminisme. Soms vinden er zoveel acties tegelijkertijd plaats dat het aanvoelt als een golf. Andere periodes kennen een wat rustiger karakter. Soms moet het feministische gedachtengoed ietwat ondergronds gaan, omdat machtige groepen stelling nemen tegen revolutionaire ideeën van het type ‘vrouwen zijn mensen’. Vaak gebeurt dat uit angst: vrouwen hebben niet gewonnen, maar stel dát ze winnen…? Huuuuuu! Want als feministen winnen, kan natuurlijk niets anders dan de Apocalypse volgen:

….we all need to remember that visionary feminist goal which is not of a women running the world as is, but a women doing our part to change the world so that freedom and justice, the opportunity to have optimal well-being, can be equally shared by everyone – female and male.

Waarna het feminisme, de backlash overleeft hebbende, de strijd weer oppakt, en mensen spreken van een nieuwe golf. De vierde, inmiddels. Deze golf benut moderne technieken. Vrouwen gebruiken sociale media om een schijnwerper te richten op allerlei vormen van seksisme en discriminatie. Op die manier krijgen de dominante verhalenvertellers van de westerse wereld, de blanke, goed opgeleide mannen met een goed inkomen, (opnieuw) te maken met een krachtig tegengeluid. Vrouwen plaatsen tegenover de blik van de mannen hun eigen blik, en dat levert een hele andere kijk op de wereld op.

Qahera, een Islamitische superhelden comic.

Dankzij internet en/of social media kunnen vrouwen zich makkelijker mobiliseren, actie voeren en aandacht vragen voor allerlei kwesties. Dat zijn er nogal wat. De huidige vierde golf heeft een mix in zich van oude en nieuwe thema’s, aldus New Internationalist. De aloude strijd tegen geweld, bijvoorbeeld, maar ook nieuwe accenten:

It feels as if feminism has a more populist bent today. It’s alright to be feminist and like Beyoncé. Men are increasingly encouraged to join the struggle for gender equity. There are pushes for more women on corporate boards or to run for high office. ‘It’s not what we in second-wave feminism thought we would work on,’ chuckles Joni Seager, ‘but I think it’s complementary in a “small steps” kind of way. It opens up the old debate: do we want to be the Barbarians at the gate or the people in the boardroom? I say both.’

De Zesde Clan zou daar aan willen toevoegen dat er nog een ander nieuw element in komt. Nu vrouwen steeds vaker een zelfstandig bestaan kunnen opbouwen, ontstaat er psychologisch en praktisch meer ruimte om zeer kritisch naar mannen te kijken en hun gedrag te benoemen. Vrouwen roepen mannen steeds openlijker op om stelling te nemen. Zij zijn te vaak onderdeel van de structurele achterstelling van vrouwen en dat kan niet langer.

Mannen kunnen juist een cruciale rol spelen bij de oplossingen. Bijvoorbeeld door, heel simpel, vriendelijker te zijn voor vrouwen en zich te gedragen als een fatsoenlijk mens (m.a.w.: niet slaan, niet verkrachten, niet moedwillig vrouwen onderbetalen en ontslaan zodra ze zwanger worden). En door zeer kritisch te kijken naar mannelijkheid, hoe zich dat uit, wat dat betekent voor zaken als zorg voor kinderen, betaalde en onbetaalde arbeid, vrouwen hun succes gunnen, zonder dat je ze daarna heimelijk afstraft als castrerende bitch. Enzovoorts.

Als mannen aan de slag gaan met hun privileges zou dat zoooooveel schelen… Vrouwen weten dat, daarom doen ze expliciet een beroep op hun verantwoordelijkheidsgevoel. Nu de mannen nog.

China zet alleenstaande vrouwen onder druk

In allerlei Europese landen richten conservatieven hun pijlen op alleenstaande vrouwen. Die moeten dimmen en genoegen nemen met een man, willekeurig welke. Want overblijven is het ergste wat er is, vinden dit soort mensen. Tenenkrommend. Maar het kan altijd erger. In China bemoeit de staat zich er mee. Overheidsinstanties zeggen openlijk dat vrouwen die op hun 27ste ongetrouwd zijn, zich moeten schamen en niets waard zijn. Ze zijn ‘overgebleven’.

De term luidt: ‘leftover women’, overgebleven vrouwen. Die term van de overheid, overgebleven vrouwen, roept een beeld op van nutteloze goederen die op een plank liggen te verstoffen. Om aan dit angstaanjagende beeld te ontkomen, moeten vrouwen op tijd -lees: jong – trouwen en kinderen krijgen. Opleiding? Betaald werk? Eigen interesses? Maakt niets uit. Je enige waarde is ‘man en kind’, en zolang je die niet hebt moet je je schamen.

Leta Hong Fincher schreef een boek over deze groep en de toenemende ongelijkheid tussen mannen en vrouwen in China. Fincher signaleert dat die druk van de overheid aankomt. Vrouwen voelen zich aangesproken en gaan zich inderdaad schamen. Zodoende sluiten ze overhaaste huwelijken en verzuimen ze op te komen voor zichzelf. Ondertussen geen woord over alleenstaande mannen. Terwijl er daar veel meer van zijn, merkt Fincher op. Oorzaak: jarenlange een-kind politiek, in een land waar mensen een sterke voorkeur hebben voor een zoon. Meisjes hebben in die context de neiging te ‘verdwijnen’. Die mentaliteit leverde een groot mannenoverschot op.

Chinese politici maken zich daar zorgen over. Zo’n leger ongetrouwde mannen gaat voor sociale onrust zorgen, vrezen ze. Toch hoor je niemand zeggen dat alleenstaande mannen na hun 27ste opeens niets meer waard zijn. Nee, de ongenadige focus van de overheid ligt op vrouwen. Aan hen de taak om die mannen te temmen binnen een huwelijk, en het land te redden. Zo niet, dan draait de propaganda op volle toeren:

“Do leftover women really deserve our sympathy?” asked one article on the Women’s Federation website. “Girls with an average or ugly appearance … hope to further their education in order to increase their competitiveness. The tragedy is they don’t realise that, as women age, they are worth less and less, so by the time they get their MA or PhD, they are already old, like yellowed pearls.”

Wat een taal. Daar kunnen Nederlandse conservatieven nog een puntje aan zuigen. Gelukkig komt er ook verzet. Steeds meer Chinese vrouwen weigeren dit discourse te accepteren. Ze houden demonstraties en hullen zich in met rode verf bespatte bruidsjurken, om aandacht te vragen voor huiselijk geweld tegen vrouwen. (Iets waar je die conservatieven niet over hoort, in hun drang om iedere vrouw te laten trouwen. Het probleem speelt echter wel degelijk en drijft sommige Chinese vrouwen tot wanhoop.)

Vrouwen pakken ook andere vormen van discriminatie aan. Daarbij geldt vaak het refrein ‘ik ben geen feministe, maar…’ Want ook in China bestaan veel misverstanden over deze beweging. Ondertussen kreeg een Chinese van een bedrijf te horen dat ze haar niet naar werk konden bemiddelen, omdat ze liever mannen hadden. Ze spande meteen een rechtszaak aan wegens discriminatie. Begin dit jaar schikte ze voor een schadevergoeding van 30.000 yuan. Commentatoren menen dat dit de eerste keer is dat een vrouw op deze manier tegen discriminatie op de arbeidsmarkt vecht. Bovendien treft ze bedrijven waar het pijn doet – in hun portemonnee. Feministische actievoering, ook al mag het niet zo heten.

Nieuwsronde

Bijna tweederde van de schoolhoofden in Nederland is man, blijkt uit onderzoek. Peggy Angus. Wie? Inderdaad. En een twittercampagne voorkwam dat een regering een schandaal stilletjes kon negeren. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Inderdaad, Nederlandse scholen tellen iets meer juffen dan meesters (55 versus 45%). Wie leidt deze troepen echter? Schooldirecties blijken voor 70% uit mannen te bestaan. Heel apart.
  • Wat was het effect van twitter campagne #BringBackOurGirls? Terreurorganisatie Boko Haram ontvoerde schoolmeisjes in Nigeria. De meiden zijn nog steeds vermist, dus wat heb je dan aan sociale media? De Volkskrant zocht het uit en sprak met de initiatiefnemer. Die merkt dat de Nigeriaanse regering de hele zaak het liefste in de doofpot wilde stoppen. Dankzij de twittercampagne lukte dat niet en staat het onderwerp nog steeds hoog op de agenda. Een hashtag brengt geen meisjes terug. Maar je zorgt er wél voor dat ze niet worden vergeten.
  • Biologie is niet meer zo bepalend als het jarenlang leek. Nieuw onderzoek laat zien dat de verschillen tussen de seksen veel kleiner zijn dan gedacht - zie ook Cordelia Fine’s boek over precies dit fenomeen. Toch tieren de stereotypen over mannen en vrouwen weliger dan ooit, signaleert journaliste Asha ten Broeke.
  • Naar het toilet gaan is letterlijk levensgevaarlijk voor vrouwen in India. Omdat veel woningen niet beschikken over sanitair, zoeken vrouwen buiten een plekje om hun behoeften te doen. Mannen weten dat. Regelmatig gaan ze over tot het verkrachten en/of vermoorden.
  • Kinderfilms vertonen een patroon. De moeder sterft of is al dood voordat het verhaal begint. Wie profiteert? De vader. Die kan nog zo slecht beginnen – als kille kritische hork, als moordenaar van de moeder, maakt niet uit – maar eindigt altijd als de perfecte vader en het perfecte maatje voor het kind of de kinderen. Aha…
  • Feestdagen danwel speciale gelegenheden betekenen meestal extra werk voor vrouwen. Dat is zo met kerstmis, maar ook een periode als de Ramadan betekent voor vrouwen meer verplichtingen en stress, schrijft de Guardian. Vanwege de vele sociale activiteiten waar veel eten bij gemaakt moet worden. En wie kookt al die gerechten? Juist.
  • Vijf onbekende mannen vermoordden de Libische vrouwenrechtenactiviste Salwa Bugaighis. De mannen drongen haar huis binnen, vuurden kogels op haar af en staken haar met messen. Bugaighis maakte zich sterk voor een sterke grondwettelijke positie van vrouwen, organiseerde demonstraties tegen Khadafi, en richtte een organisatie op, de Libyan Women’s Platform for Peace. Arabische vrouwen roepen op tot een uitgebreid internationaal onderzoek, met dezelfde energie als de zoektocht naar de moordenaars van de Amerikaanse ambassadeur in Benghazi, meldt de Nederlandse organisatie Wo=Men.
  • De Amerikaanse staat Texas heeft de toegang tot abortusklinieken zodanig ingeperkt, dat vrouwen hun heil inmiddels zoeken op de zwarte markt. Onder andere in Mexico kopen ze pillen die in een vroeg stadium een ongewenste zwangerschap kunnen afbreken.
  • Tot slot: kunstenares Peggy Angus liet een imposant oeuvre na, van onder andere schilderijen en tegeltableau’s. Maar na haar dood in 1993 leek ze nooit te hebben bestaan. Onder andere omdat ze rechtstreeks uit de kunstgeschiedenis werd geschreven. Ontwerpen uit de jaren vijftig, zestig en zeventig zijn tegenwoordig echter populair en met een nieuwe tentoonstelling krijgt Angus eindelijk erkenning. Leve het speurwerk van mensen die interesse hebben in de verrichtingen van vrouwen…

Ontwerp van Peggy Angus

Kalifaat betekent slecht nieuws voor vrouwen

Het nieuwe Irakese kalifaat ISIL, uitgeroepen door Abu Bakr al-Baghdadi, betekent slecht nieuws voor vrouwen. Net als in allerlei andere radicale godsdienstige stromingen richten de gelovige mannelijke stichters hun pijlen onmiddellijk op vrouwen. Die moeten binnen blijven, zich houden aan strenge kledingvoorschriften, en mannen toestemming vragen voor de meest basale dingen, zoals voedsel en medische zorg. Ondertussen spreekt Al-Baghdadi in zijn eerste openbare toespraak zalvende woorden over een internationale broederschap van mannen die zij en zij hun idealen nastreven.

De systematische maatregelen om vrouwen te weren uit het publieke domein zijn al erg genoeg. Daarnaast stroomden, meteen na de opmars van Al-Baghdadi’s troepen, berichten binnen over geweld tegen vrouwen. Vrouwen zijn volgens allerlei berichten buitensporig vaak het slachtoffer van straffen zoals geselingen en onthoofdingen. Ook ontvoeren de ISIS-troepen vrouwen en meisjes uit hun huizen voor een ‘revolutionair huwelijk’. (Boko Haram, neem nota van dit taalgebruik, want ‘revolutionair huwelijk’ klinkt véél beter dan kidnapping.)

Met de komst van ISIS kampen Irakese vrouwen met de zoveelste golf van onderdrukking en geweld. Gezien die eerdere ervaringen kijken ze niet passief toe terwijl de zoveelste golf mannen loos gaat in de straten van hun woonplaatsen:

As Iraq descends into war, women are not only on the frontlines: they are the battlefield. But here is the part that too many media reports have missed: they are not just victims; they are critical first responders. […] Iraqi women mobilised in unprecedented ways. For instance, the Organisation of Women’s Freedom in Iraq (Owfi), a partner organisation of Madre, created a network of underground safe houses for women fleeing violence at home and in the streets.

Dit soort schuilplaatsen vangen onder andere slachtoffers van verkrachting op. Dus hoewel betrouwbare cijfers ontbreken, zijn er op die manier wel degelijk bewijzen voor seksuele geweld. Zoals zo vaak weten de troepen precies wat ze doen. In een door eer en schaamte gedomineerde cultuur is verkrachting dé manier om de vijand te ondermijnen. De seksuele agressie heeft ernstige sociale gevolgen:

From June 9-12, women’s rights activists documented 13 cases of women who were kidnapped and raped by militants of the Islamic State of Iraq and Syria (ISIS) or DAIISH, the Arabic shorthand for the group’s name. Of the 13 women, four of them committed suicide because they couldn’t stand the shame. One woman’s brother committed suicide because he could not bear the fact that he was unable to protect his sister.

De troepen van Al-Baghdadi delen bovendien gul wapens uit aan nieuwe rekruten. Voor vrouwen wordt het daardoor steeds gevaarlijker om de straat op te gaan. Net als in andere landen kampten Irakese vrouwen al met forse straatintimidatie. Tot nu toe bleef het meestal bij verbale beledigingen en/of ongewenste intimiteiten. Met al die rondslingerende wapens kan lastig gevallen worden op straat echter een dodelijke wending krijgen.

Ingrijpen zal nog lastig worden. Maar de Irakese vrouwen die nu hun leven wagen om andere vrouwen te helpen, kunnen steun goed gebruiken. Neem onder andere een kijkje bij OWFI, of koepelorganisatie MADRE, waar de eerste acties voor Irak inmiddels opgestart zijn. En vergeet het Nederlandse Mama Cash niet, een fonds dat zich al decennia sterk maakt voor vrouwenrechten en lokale organisaties in talloze landen financieel steunt.

Feministische theologie krijgt nieuwe steun – Eva was onschuldig

Feministische theologen geven al decennia aan dat veel Bijbelverhalen gezien moeten worden in hun culturele en geschiedkundige context. Vooral voor de positie van vrouwen zou dat een grote verbetering betekenen. De wetenschappelijke analyses die zij voorstaan, kregen van de week nieuwe steun. Een groep taalkundigen bestudeerde oude kleitabletten en kwam erachter dat de Bijbel een zeer negatieve kijk op Eva vertegenwoordigt. De zondeval waar Eva de schuld van krijgt, ontbreekt in oudere versies van het verhaal. De Bijbelse versie is een tijdgebonden weergave.

Oudtestamenticus Marjo Korpel.

De taalkundigen staan onder leiding van oudtestamenticus en kenner van semitische talen Marjo Korpel. Zij spreekt duidelijke taal tegenover de NOS:

Zij vond in Ugaritische kleitabletten duidelijk bewijs dat er een voorloper was van het scheppingsverhaal dat op een aantal cruciale punten is aangepast door de schrijvers van de bijbel.

Aangepast, ja, zo kun je het wel noemen. De Bijbel en het katholieke geloof maakten van Eva een zwaar beladen figuur. Volgens hét verhaal liet ze zich verleiden door een slang, en verleidde vervolgens Adam om samen van een verboden vrucht te snoepen. Prompt volgden de zondeval, vervloekingen waarbij Eva te horen kreeg dat Adam over haar zou heersen, en eeuwenlange tirades tegen vrouwen in het algemeen. Die zouden de erfzonde veroorzaakt hebben en extra schuldig zijn aan alles.

Een ideale zondebok was geboren. Eva symboliseerde de inferioriteit van de vrouw en verexcuseerde daarmee de vrouwenhaat van geestelijken en andere mannelijke autoriteiten. Zij beschuldigden vrouwen van ontembare seksuele lusten, slangachtig gekonkel en heulen met de duivel. Alleen leven als Maria, in de vorm van kuisheid en onderdanigheid aan mannen, kon vrouwen redden. En dan nog bleven ze onder verdenking staan. Met als uitwas de heksenvervolgingen, die al met al in Europa tienduizenden vrouwen de dood injoegen.

Omdat vrouwen zoveel last hadden (en nog steeds hebben) van Eva en zondebok-mechanismen, waren het ook vrouwen die al sinds de vroegste middeleeuwen kritiek hadden op dat wat mensen deden met deze Bijbelse voorstelling van zaken. In haar studie ‘The Creation of a Feminist Consciousness’ signaleert historica Gerda Lerner hoe vrouwen er keer op keer op wezen dat Adam ook verantwoordelijk was voor wat er gebeurde, dat Eva uit een rib werd geschapen en niet uit waardeloze modder, en dat Adam en Eva als gelijkwaardig gezien zouden moeten worden. Vanuit die opvatting zouden vrouwen meer respect verdienen en ook een betere positie in de samenleving in mogen nemen.

Kerkvaders waren niet ontvankelijk voor deze zienswijze. Dat waren ze niet in de middeleeuwen, en dat zijn ze nu ook niet. Maar nog steeds analyseren vrouwen de Bijbel en doen ze onderzoek. De tweede feministische golf gaf aanzet tot talloze nieuwe activiteiten:

ze gingen bijbel, theologie en geschiedenis van het christendom uitleggen en ondervragen op de betekenis voor eigentijdse vrouwen. Met als gevolg een kritische herschrijving en herinterpretatie van geloofsinhouden, teksten en rituelen. […] Dat had op veel fronten effect. Door acties van religieuze feministen werd feministische theologie zelfs een van de eerste “vrouwenstudies”. Het werd binnen de meeste opleidingen nota bene een verplicht vak, dus ook voor predikanten en priesters.

Marjo Korpel maakt deel uit van die eeuwenoude traditie van geleerde vrouwen die de Bijbel kritisch tegemoet treden. Als een belangrijke tekst, die je in een bepaalde context moet plaatsen. Zo bracht ze aan het licht dat Eva in vroegere versies van het verhaal absoluut niet gezien kan worden als een zondige verleidster. In die oudere versies draait het verhaal om een godheid, Adam, die een kwaadaardige godheid bevecht en met behulp van een slang en een vrucht verslagen wordt. Menselijk en sterfelijk geworden geeft een andere godheid hem een vrouw, Eva, zodat beiden via kinderen een vorm van onsterfelijkheid behouden.

In die versie was Eva dus volstrekt onschuldig:

Volgens Korpel zijn de overeenkomsten tussen de kleitabletten en Genesis zo groot, dat ‘vrijwel alles’ erop wijst dat het om dezelfde Adam gaat. “Het wordt nu wel heel moeilijk om de tekst in Genesis letterlijk te lezen, zoals sommige christenen doen.”

Dat dit kan, en dat het niet-letterlijk nemen van Bijbelteksten grote sociale gevolgen heeft, bewijst de geschiedenis. Ooit praatten mensen slavernij goed op basis van de bijbel. Tegenwoordig haalt niemand zich dat nog in zijn/haar hoofd. Een huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen ligt wat lastiger. Het kan nog op tegenstand rekenen, maar steeds meer mensen beseffen dat een verbod met een beroep op de Bijbel écht niet meer kan. Homoseksuele mannen en lesbische vrouwen kunnen in Nederland gewoon trouwen.

Dus waarom zou je het verhaal van Adam en Eva niet van z’n voetstuk mogen halen? Als de genderhierarchie uit het scheppingsverhaal geen ‘door God gegeven’ Waarheid meer is, kunnen vrouwen eindelijk bevrijd worden van de lange, zwarte schaduw van Eva zoals vrouwenhatende mannen haar eeuwenlang afschilderden. Dat dit moeilijk ligt, is omdat Eva nog steeds gebruikt wordt om vrouwen als tweederangs wezens te behandelen. De belangen om de status quo in stand te houden zijn immens. Maar niks is onmogelijk als genoeg mensen een andere betekenis geven aan oude verhalen.

Goed werk, Korpel. Eva is onschuldig. Vrouwen zijn mensen. Hoort zegt het voort.

Fox Studio begint mentorprogramma

Filmstudio 20h Centry Fox lanceert een mentorprogramma voor vrouwelijke regisseurs. Een goeie actie, oordeelt website Jezebel goedkeurend. Het initiatief volgt op de publicatie van dramatische cijfers. Vrouwen werken zich kapot en proberen waar ze maar kunnen aan de slag te gaan. Wat ze echter ook proberen,  de zes grootste studio’s zien hen domweg niet staan. Van 2009 tot en met 2013 huurden ze slechts in 4,7% van de gevallen een vrouwen in.

Er komen steeds meer protesten tegen die uitsluiting. Recent nam bijvoorbeeld Twitter hashtag #HireTheseWomen een enorme vlucht. Als je mensen of bedrijven aanspreekt op de eenzijdige samenstelling van hun werknemers-ploeg, hoor je namelijk vaak de smoes ‘we kunnen geen geschikte vrouwen vinden’. Filmrecensente Miriam Bale werd dit smoesje zo beu, dat ze namen van geschikte kandidaten verzamelde en via ‘neem deze vrouwen aan’ de wereld in stuurde.

Serieus, hoe moeilijk kan het zijn? Studio’s gunnen regelmatig projecten met een budget van 100 miljoen dollar aan mannen die nog nooit eerder een film regisseerden. Ze hebben geen enkele ervaring, en toch krijgen ze het vertrouwen van de hoogste bazen. Terwijl vrouwen met meerdere films op hun naam het nakijken hebben. Dus, neem deze vrouwen aan.

Fox ziet eindelijk enigszins het licht en zet nu een mentorprogramma op om tegemoet te komen aan die oproep. De studio gaat samenwerken met onder andere Women&Hollywood om het klimaat wat vriendelijker te maken voor regisseuzes. Dat kan allerlei gunstige gevolgen krijgen. Onderzoek toont namelijk aan dat vrouwelijke regisseurs andere vrouwen kansen bieden. Bij hun films zijn grotere percentages vrouwen betrokken, zowel voor de camera’s als achter de schermen.

Hopelijk gaat een groter aandeel vrouwelijke regisseurs uiteindelijk ook leiden tot culturele veranderingen. Want in de huidige Hollywoodmentaliteit lijkt het een prima idee om Sneeuwwitje deel 2 zonder Sneeuwitje te maken – weg met haar, alles draait om de mannelijke jager . Zo kom je tot statistieken waaruit blijkt dat van de 250 grootste filmproducties in 2012 maar liefst 38% geen vrouwelijk personage van belang kende, of slechts een. En maar al te vaak is die enige vrouw in dat geval vooral aanwezig om te gillen en gered te worden, waarna de camera hitsig op haar benen, billen en borsten duikt (ja, Transformers, jij ja.)

Voetbalcommentaar: vrouwen alleen welkom als tribune babe

De Belgische krant De Standaard vat het Belgische en Nederlandse studioklimaat tijdens het WK voetbal nog het beste samen:

Alle commentatoren zijn mannen, alle ‘analisten’ in de studio zijn mannen, alle presentatoren zijn mannen. […] Vrouwen mogen in de Diabo-studio enkel in de tribune. Voor de rest: echte macho-tv, met seksistische grapjes en dito insinuaties van commentatoren of analisten, bijvoorbeeld als de Braziliaanse regie ‘tribune-babes’ in beeld brengt.[…] Vrouwen mogen kijken, liefst met zo veel mogelijk. Maar ze moeten hun mond houden. Of in de woorden van Jan Mulder: een beetje dom is ook lekker.

Vrouwen afwezig.

Voor Nederland geldt hetzelfde. Hier, in Studio Brasil, geen centrale tafel met rondom kleine tribunes, maar een huiskamersetting, inclusief grote comfortabele bank en af en toe zelfs een rondscharrelend hondje. Maar vrouwen? Niet aanwezig. Gastheren Henry Schut en Hugo Borst creëren een heuse man-cave, waarin ze vooral met andere heren in gesprek gaan.

Vrouwen afwezig.

 

Dit terwijl het programma uit de koker komt van de NPO, de Publieke Omroep. Vrouwen mogen dit programma blijkbaar wel mede betalen, maar nauwelijks meedoen. En nee, een keertje twee hockeysters uitnodigen is echt niet genoeg, NPO.

Belgische en Nederlandse programmamakers kunnen niet aankomen met ‘we kunnen geen vrouwen vinden’. Vrouwenvoetbal is een van de snelst groeiende sectoren in de sport. De teams beschikken over circa 132.000 enthousiaste speelsters met deskundige coaches, waaronder veel vrouwelijke coaches. Een waar reservoir aan vrouwen met verstand van voetbal. Daar moet toch iemand tussen zitten die met Schut en Borst in gesprek kan gaan, zou je zeggen.

Heren, besef dat we in 2014 leven. Doe eens wat beter je best. En geef vrouwen een structurele plek in je studio.

UPDATE 4 Juli 2014: Hoera, een Nederlands Colombiaanse vrouw mag als gast plaatsnemen op de bank van Studio Brasil, en vertellen wat de eerste helft van de wedstrijd Brazilië-Colombia (1-0) met haar deed. Waarna de ene man aan de andere vraagt: ‘Kun je haar geruststellen?’ en de heren verder gaan met uitleggen en analyseren. Tsja, een vrouw op de bank is beter dan geen enkele vrouw waar dan ook, moeten we maar denken.

Atwood’s toekomst komt steeds dichterbij

In haar roman Het Verhaal van de Dienstmaagd schetst Margaret Atwood een beeld van een fundamentalistische, Christelijke samenleving, die vrouwen letterlijk reduceert tot broedmachines waar gezonde kinderen uit moeten komen. Inderdaad, science fiction, maar die toekomst komt in de V.S. steeds dichterbij. Het hoogste rechtsorgaan van het land heeft namelijk net, met 5 tegen 4, besloten dat bedrijven op basis van hun religieuze opvattingen gezondheidszorg aan vrouwen uit verzekeringspakketten kunnen houden. Alsof bedrijven personen zijn.

De zaak heeft te maken met pogingen van de Amerikaanse regering om meer Amerikanen te verzekeren tegen ziektekosten. De Betaalbare Zorg-wetgeving regelt onder andere dat vrouwen een beroep kunnen doen op anticonceptie, zonder dat ze zelf moeten betalen of gestraft worden met hogere tarieven. Twee bedrijven, waaronder Hobby Lobby, vochten dit aan. Zij willen zich niet aan deze wet houden omdat voorbehoedsmiddelen voor de religieuze eigenaren gelijkstaan aan abortus.

De vijf mannelijke rechters hebben nu aangegeven dat zij Hobby Lobby die vrijheid gunnen. In die zin kun je hun oordeel zien als het dwarsbomen van Obama’s beleid. Ook zet het vrouwelijke werknemers met een veelal laag inkomen op achterstand. In het woordenboek van de Zesde Clan heet dat: discriminatie. Het vonnis maakt personen van bedrijven, en stelt die ondernemingen vervolgens in staat gewetensbezwaren te ontwikkelen. Op basis daarvan mogen ze vervolgens de wet te omzeilen. John Oliver heeft daar geen goed woord voor over:

In deze zaak speelde gender op verschillende manieren een rol. Ten eerste verliep de uitspraak langs gender-lijnen. De vijf mannelijke leden van het hoogste gerechtshof vonden het geen probleem om werkgevers een wapen in handen te geven, waarmee ze de helft van de beroepsbevolking kunnen discrimineren. De vijf spraken louter over bedrijfsbelangen en religie. In hun 49 pagina’s tellende epistel komt het woord ‘vrouw’ welgeteld dertien keer voor.

De drie vrouwelijke rechters vormden het minderheidsstandpunt, aangevuld met de enige progressieve mannelijke rechter. Aangevoerd door Ruth Ginsberg schreven de vier een een vernietigend tegen-oordeel. Dit document staat inmiddels bekend als de Ginsburg Dissent, en het is zo krachtig opgesteld dat iemand er al een lied van heeft gemaakt. Ginsberg & co stelden in hun oordeel het welzijn en de mensenrechten van de vrouwen centraal.

Ook wezen de vier rechters op de vérstrekkende gevolgen van de meerderheidsuitspraak. Zo moeten vrouwen diep in de buidel tasten voor kosten waar ze in principe tegen verzekerd zouden moeten zijn. Een spiraaltje laten plaatsen kost een vrouw een netto maandsalaris. Bovendien wachtten rechters in 71 andere zaken op het vonnis in deze zaak. Nu vijf mannen integrale gezondheidszorg voor vrouwen als triviaal gedefinieerd hebben, zullen die andere bedrijven ook mogen doen wat ze willen. Hoeveel andere bedrijven nog volgen, is op dit moment niet bekend.

Tenslotte laat dit vonnis zien dat de vijf mannelijke rechters passen in een conservatieve traditie die vrouwen en seks ziet als een verschrikkelijke combinatie. Wat mannen doen maakt niet uit, en niemand tornt aan hun gezondheidszorg. Maar vrouwen? Als die zondige wezens de hoer uit willen hangen, moeten ze boeten. Zwangerschap uitzitten en baren jij, had je je maar fatsoenlijk moeten gedragen. Het is niet voor niets dat studente Sandra Fluke meteen breed voor slet werd uitgescholden, toen ze wilde getuigen in een hoorzitting over het verzekeren van de kosten van voorbehoedsmiddelen.

De vijf rechters kunnen zichzelf vanalles wijs maken. Weldenkende mensen laten zich echter niet om de tuin leiden. The New Yorker noemt de uitspraak een zeer slecht vonnis:

the majority is either being disingenuous about how broad its ruling is or is blind to its own logic.

Hillary Clinton bekritiseerde de uitspraak. Ook twitteraars prikken de absurditeit van het vonnis genadeloos door, met opmerkingen zoals deze:

View image on Twitter

an illustrated guide to american personhood.

Singer museum geeft kunstenaressen ruimte

Lena ten Bosch. Elisabeth Stoffers. Daniëlle Kwaaitaal. Carolein Smit. De lijst gaat maar door. Al deze kunstenaressen kregen een welverdiende plek in de meest recente tentoonstelling van het Singer museum in Laren, Droomkunst. Nog te zien tot en met 31 augustus 2014, dus grijp je kans.

Het Singermuseum deed een greep uit de collectie van kunstverzamelaar Gerard van Wezel, en plaatste werken van rond 1900 naast werken die ontstonden rond het jaar 2000. Dat geeft verrassende combinaties, waarbij patronen zichtbaar worden. Zo bleken kunstenaars rond 1900 én rond 2000 gefascineerd te worden door paradijselijke oorden, mythen en sagen, en symboliek vanuit het onbewuste, al dan niet in de vorm van dromen en visioenen.

Vanwege het accent op de moderne tijd neemt het aantal kunstenaressen toe. Mannen staan nog steeds aan de top – wat dat betreft ziet de kunst er niet anders uit dan andere sectoren – maar de situatie is aan het veranderen. Een nieuwe lichting vrouwen eigent zich het recht toe om zelf creatief te zijn en iets te zeggen over de wereld. Hun werken intrigeren en verrassen.  En krijgen steeds vaker een plek in exposities.

Het Singer laat daarbij continuïteit zien. Want ook al botsten vrouwen aan tegen allerlei beperkingen, vooroordelen en verstikkende idealen over dé vrouw, ze zijn altijd actief geweest op alle gebieden van het leven. Ook de kunst. Zodoende maakt de bezoeker van Droomkunst kennis met vrouwen als Lena ten Bosch, die leefde en werkte van 1890 tot 1945. Of Elisabeth Stoffers (1881-1971), die naast abstract werk ook figuratief schilderde. Of Nicoline Middelbeek (1887-1980), die zich in de jaren dertig liet inspireren door de mythe van Parsifal.

Terugkerende woorden bij deze generatie kunstenaressen: ‘over haar is weinig bekend’…Een bekend probleem, waar geschiedkundigen wel vaker tegenaan lopen, omdat vrouwen opvallend vaak uit het collectieve geheugen duikelen. Toch geeft deze generatie gezusterlijk het stokje over aan de nieuwe lichting kunstenaressen, wiens leven en werk hopelijk beter gedocumenteerd zal worden.

Abstract werk van Elisabeth Stoffers.

 

Zo verrijkt Kwaaitaal de Droomkunstexpositie met prachtige onderwaterfotografie, waarmee ze onder andere een link legt met kunstenaars die zich rond 1900 lieten inspireren door de tragische figuur van Ophelia, de verdronken vrouw uit Hamlet van Shakespeare. En een keramisch werk met hertenkoppen van Carolein Smit, de Hubertusbokaal, gaat een mooie dialoog aan met werk rond 1900, waarbij oude mythen en sagen centraal staan.

Kortom, bezoek Droomkunst en neem kennis van het werk van vrouwen van nu. Saskia Olde Wolbers is vertegenwoordigd met het werk Day-glo. Van Loretta Lux hangt de fotobewerking Spring aan de wand van het museum. Je kunt genieten van het schilderij Pond van Lara de Moor. Enzovoorts, enzovoorts.

 

Feministische longreads

Het NRC heeft ze, dus waarom de Zesde Clan niet: longreads. Langere artikelen, tikkeltje essay-achtig, waar je in kunt duiken om de gedachten van een ander tot je te nemen. Bij de Zesde Clan staat natuurlijk een feministische invalshoek centraal. Dat wil zeggen: kritisch, met analyses rondom gender, danwel aandacht voor machtsverhoudingen en de vrije ontplooiing van mensen (en alles wat dat tegenhoudt). Onze longreads:

Een mooi artikel van Jacqueline Rose, een academica die zich eerder boog over kwesties zoals het Zionisme en de situatie in Israel. Deze keer grijpt ze de vertaling in het Engels van ‘The Conflict’, een boek van de Franse Elisabeth Badinter, aan voor een overdenking over moeders en het moederschap.

Het moederschap volgens propagandisten.

Rose biedt meteen ook een goede leeslijst aan voor geïnteresseerde mensen die zich verder willen verdiepen in dit universele thema. Met observaties zoals deze:

One of the most striking characteristics of discourse on mothering is that the idealisation doesn’t let up as reality makes the ideal harder for mothers to meet. If anything, it seems to intensify. This isn’t quite the same as saying that mothers are always to blame, although the two propositions are surely linked. […] Against what is all this a defence? What are all these pious, oversexualised, punitive or simply dotty versions of motherhood covering for?

Ann-Marie Cordiam bespreekt in Hallo dames, klaar om te verliezen? de vele manieren waarop rolpatronen jongens en meisjes, mannen en vrouwen, in hokjes douwen en misstanden veroorzaken. Waarbij vooral meisjes geestelijk gekortwiekt worden, en ‘meisje’ voor een jongen het allerergste scheldwoord is. Ze schreef dit stuk naar aanleiding van een lezing van Asha ten Broeke, die regelmatig in de media aandacht vraagt voor dit soort kwesties en een digitaal seksismemuseum opzette, om duidelijk te maken dat Nederland nog steeds oerconservatief is.

Twee standup comedians begonnen een interactieve theatershow, Sex Signals, over het beladen thema van seksueel geweld. Gaandeweg ontwikkelden ze een effectieve aanpak. Praat over omstanders. Wat is hun rol in het geheel? Wat kunnen ‘derden’ doen als ze zien dat het tussen twee mensen niet goed loopt? Hoe kun je met elkaar een cultuur creëren die daders ontmoedigt en slachtoffers respectvol opvangt? Die collectieve insteek blijkt effectief. Onder andere op een militaire basis daalde het aantal incidenten sterk. Dat geeft hoop voor de toekomst…

Weblog De Tweede Sekse geeft in een uitgebreide beschouwing een beeld van de feministische beweging in België. Media, bijeenkomsten, acties, initiatieven, scholing en bewustwording, ons buurland heeft het allemaal. De Tweede Sekse geeft daarnaast graag tips en ideeën om jezelf als vrouw te organiseren. Hou je het op vrouwen alleen, of kies je voor een gemengde groep?  Wat zijn bewezen succesvolle actievormen? Hoe ga je om met macht en hiërarchie? Interessante vraagstukken waar De Tweede Sekse duidelijke ideeën over heeft.

Vrouwelijke auteurs domineren het Young Adult genre, boeken voor tieners. The Atlantic brengt in kaart hoe de media, uitgevers en andere opiniemakers desondanks een blanke man op het schild hijsen. De boeken van die schrijfsters zijn zo-zo. Nee, de briljante roman van die ene man redt het genre. Waarna vrouwen het nakijken hebben:

John Green’s book deserves acclaim, regardless of his race or gender. But by choosing him to be the crown prince of YA, the entertainment industry has continued its cycle of promoting the work of white men as “real” work, and the work of women as “simple” or, in Graham’s words, “uniformly satisfying.” It’s a triple blow, being a (1) woman who writes primarily for (2) girls who are (3) teenagers. Three strikes, and you’re out of the mainstream narrative.

In het verlengde daarvan doet literatuurwetenschapster Elaine Showalter een boekje over rondom het fenomeen Grootse Amerikaanse Roman. Het boek der boeken waarin iedere lezer de natie weerspiegelt ziet. Vreemd genoeg lijken alleen blanke Amerikaanse mannen toegang te hebben tot het geheim om zo’n roman af te leveren. Of is er meer aan de hand?

Je hebt formele sollicitatieprocedures, met openbare vacatureteksten, en je hebt informele praktijken die werken via aanbevelingen en ons kent ons. Die tweede ‘procedure’ zorgt er regelmatig voor dat de baan naar de zoveelste blanke man gaat, merkt Ann Friedman op in een mooi essay voor de Columbia Journalism Review. Journalistieke banen worden vaak vervuld via informele kanalen. Maar dit gebeurt ook in andere sectoren. Zie de haarscherpe analyse rondom hoogleraarsbenoemingen in Nederland, bijvoorbeeld. Zodoende blijf je zitten met een oververtegenwoordiging van mannen. (En krijg je een omstreden Nationale Ombudsman, die bovenop een racistische opmerking ook over zijn vrouw praat alsof hij bepaalt wat zij kan doen.)

‘Westerse’ vrouwen horen regelmatig dat ze niet zo moeten zeuren, want in andere gebieden van de wereld hebben vrouwen het veeeeeel zwaarder en gebeuren er veeeel ergere dingen, dus waar hebben we het over. Je bungelt toch niet verkracht en dood aan een boom? Nou dan. In een helder betoog zet journaliste Soraya Chemaly precies uiteen wat er mis is met die redenering.

Amerikaanse abortusklinieken kampen met de luidruchtige aanwezigheid van demonstranten. Rechters hebben inmiddels bepaalt dat klinieken in principe niet het recht hebben om een bufferzone rondom de voordeur in te stellen. Anti abortus fanaten kondigden meteen aan hun acties uit te breiden. Slecht nieuws voor vrouwen en de vrijwilligers die patiënten naar binnen begeleiden, blijkt uit dit inzichtgevende artikel. Daaraan verwant een artikel over het cynische gebruik van de termen ‘veiligheid van vrouwen’ waarmee Amerikaanse autoriteiten de veiligheid van vrouwen juist te grabbel gooien. Enneh…. de instantie die de bufferzone verbood, beschikt zelf over een eigen no-go zone. Meten met twee maten….

Nog eentje dan. Films! Scenarioschrijvers doen soms hun best om een krachtig vrouwelijk personage op te nemen in het verhaal. Helaas loopt die poging regelmatig uit op frustraties, en krijg je een gevalletje Trinity syndroom:

the Strong Female Character With Nothing To Do—is becoming more and more common. […] This is Trinity Syndrome à la The Matrix: the hugely capable woman who never once becomes as independent, significant, and exciting as she is in her introductory scene. […] And even when strong, confident female characters do manage to contribute to a male-led action story, their contributions are still more likely to be marginal, or relegated entirely to nurturer roles, or victim roles, or romantic roles.

Wat te doen? De auteur van het stuk, Tasha Robinson, stopt niet bij het analyseren van het probleem, maar biedt ook oplossingen en suggesties. Wie weet kunnen we dan als kijker genieten van vrouwelijke personages die echt iets te doen hebben in de film.

 

Spanje worstelt met strenge wet tegen abortus

Spanje werkt al maanden aan een wet die de reproductieve rechten van vrouwen decennia terugdraait. Zelfs sommige politici die om het hardst riepen om meer beperkingen, komen er echter achter dat ze onrecht in de hand werken. Daarom komen er allerlei nieuwe voorstellen voor wijzigingen. Bijvoorbeeld: als een foetus niet levensvatbaar is, willen ze abortus toestaan. Verder mag abortus alleen nog na verkrachting of als de zwangerschap de moeder in gevaar brengt. Human Rights Watch liet al weten dat deze wet de mensenrechten zal schenden. Precies om dat soort redenen wil Chili abortus juist weer toestaan, omdat de vele verboden zoveel ellende en onrecht veroorzaakten.

Naast het ‘oeps, als de foetus niet levensvatbaar is’ gedraai, zorgt de wetgeving voor een groeiende kloof tussen katholieken. De bisschoppen en andere machthebbers binnen de kerk steunen de regering, terwijl ‘gewone’ katholieken fel tegen inperkingen van de rechten van de vrouw zijn. En wat doe je met ongewenst zwangere tieners? Wil je die echt dwingen hun ouders te informeren, en een officiële verklaring laten regelen voordat ze een abortus mogen? Dat is nu namelijk wel het idee. En het is een bijzonder slecht idee als een tiener een slechte band heeft met haar ouders, of als die een oorzaak van het probleem zijn.

In een vlijmscherp stuk voor El País zet Laura Freixas daarnaast op een rijtje dat de voorstanders zwijgen over de situatie van vrouwen, vaders, en moeders. De strengere abortuswet dwingt alle vrouwen een ongewenste zwangerschap voort te zetten. Over vaders geen woord. Zij kunnen zonder enig probleem afzien van vaderschap. Hoe dan ook ademt de wet een straffende houding die ook zichtbaar is in andere landen waar mensen baas in eigen buik willen afschaffen, zoals de Verenigde Staten. En wat moet de moeder doen als het ongewenste kind eenmaal is geboren? Over steun of voorzieningen hoor je geen enkele Spaanse politicus.

Kortom, een hoofdpijndossier. Chili kan erover meepraten. Onder het militaire regime besloot dit land vrouwen tot slaaf van hun biologie te maken. Daarna kwamen de drama’s. Zoals de verkrachte 11-jarige die toch haar kind ter wereld moest brengen. Ja, dat leest u goed. Nu pas, nu Michelle Bachelet voor de tweede keer aan het hoofd van het land staat, acht zij de tijd rijp om de mogelijkheden voor het afbreken van een ongewenste zwangerschap drastisch uit te breiden. Nog dit jaar wil Bachelet een wetsvoorstel indienen om dat mogelijk te maken. Misschien kan Spanje iets van Chili leren….?

Reageren op discriminatie heeft zin

Reageren op discriminatie en seksistische verslaggeving heeft zin. Dat blijkt uit een opiniestuk van de ombudsvrouw van de Volkskrant, Annieke Kranenberg. Nadat het dames hockeyteam goud won op het recente wereldkampioenschap in Den Haag, viel het vele lezers op dat de berichtgeving deze prestatie een beetje leek te negeren. Na kritiek op de grote aandacht voor het zilver van de mannen, geeft de ombudsvrouw aan dat journalisten wel degelijk bewuster rekening proberen te houden met hun eigen (onbewuste) vooroordelen.

Goud winnen op een WK, een bijzondere prestatie.

Dat leidt tot hoopvolle veranderingen in de berichtgeving, aldus Kranenberg. Eerder hadden mensen bijvoorbeeld gesignaleerd dat schaatsers Ireen Wüst en Sven Kramer beiden goud wonnen. Toch zette de Volkskrant de sportvrouw op de achterbank. Alleen de sportman haalde de voorpagina. Wat?!? zeiden lezers. Hun kritiek trof doel en leidde tot verbeteringen:

De bijlage over de Olympische Winterspelen opende met Wüst in plaats van Kramer. Ergens in het achterhoofd van de chef sport weergalmde uw stem.

Da’s mooi! De ombudsvrouw adviseert ook de omdraaitruc bij het schrijven van sportnieuws:

Onlangs ging het ook mis in deze krant. In het profiel van een 17-jarige topgolfster werd een ‘flinke bril’ en ‘omhoogstaande hoektand’ ingeleid met: ‘Ze benadert niet het schoonheidsideaal.’ Een kenmerkend uiterlijk kan zeker in een profiel worden geschetst. De pijn zit hem in de inleiding. ‘Impliciete discriminatie’, oordeelden lezers. Het kwam absoluut niet voort uit seksisme, verzekert de verslaggeefster. Die intentie is er, net als bij andere vormen van discriminatie, in de journalistiek zelden, maar daarmee is het euvel niet weg. Soms werkt de omdraaitruc: zou ik dit ook over een man/vrouw schrijven?

In die zin doet de Volkskrant duidelijk zijn/haar best, wil de ombudsvrouw maar zeggen. Als feministisch weblog juichen we dat toe. Complimenten.

Echter, we zijn er nog niet. Zo maakt de Volkskrant zich er, bij monde van de ombudsvrouw, wel heel makkelijk vanaf dat de media algemeen vrouwensport negeren. Mannenvoetbal domineert nou eenmaal, heet het, daar doe je niks aan. Volgens de ombudsvrouw ging het bij het half negeren van het goud voor de hockeyvrouwen bovendien om journalistiek verantwoorde keuzes. Want het goud was voorspelbaar, en het vrouwenteam had minder concurrentie dan de mannen, dus prima om het mannelijk leed van de tweede plaats voorrang te geven.

Goh. Werkt dat ook zo als het om mannensport gaat? De Zesde Clan ziet het al voor zich. ‘Het herenteam is de gedoodverfde winnaar, meh, laten we ons op andere zaken richten. Oh, het werd inderdaad goud? Doe maar een foto met onderschrift’.

De Volkskrant gebruikt bovendien bestaand onrecht om bestaand onrecht te rechtvaardigen. De krant hanteert daarbij argumenten die voorstanders van de status quo regelmatig van stal halen, en die zodoende rieken naar clichématige smoesjes danwel schaamlappen.

Daarnaast gaat de Volkskrant zelf over de eigen kolommen. De krant kan er voor kiezen niet mee te gaan in de trend van vrouwensport negeren. Dat de ombudsvrouw het houdt op

Die andere vorm van seksisme – het negeren van vrouwensport – hangt samen met de maatschappelijke belangstelling ervoor en zal niet door de Volkskrant worden opgelost

is dan teleurstellend.

Bij de belangstelling gaat het bovendien om een kip-ei situatie: geen aandacht is geen berichtgeving, geen berichtgeving is geen aandacht. Ergens moet iemand die patstelling doorbreken, en waarom zou een krant dat niet doen? De unieke verhalen liggen voor het oprapen en kunnen de ene krant van de andere onderscheiden. Maar nee.

Tenslotte benadrukt de krant dat er bij de medewerkers heus geen sprake is van seksistische bedoelingen. Klopt, maar zoals feminism 101 leert: je kunt de beste bedoelingen hebben en toch seksistisch gedrag vertonen. Nota bene de ombudsvrouw laat dat zien. Zijzelf verdedigt gemaakte keuzes met als argumenten dat de hockeyvrouwen minder bijzondere prestaties leverden (het goud was voorspelbaar) en minder concurrentie hadden dan de mannen.

Dat is een goed voorbeeld van een seksistische redenering, waarbij gezegd wordt dat wat vrouwen doen minder bijzonder is dan wat mannen doen, want…  Daarna volgen redenen die de spreker zelf volstrekt logisch vindt, maar die er op neerkomen dat vrouwen de tweede rang ‘verdienen’.

De ombudsvrouw laat zien dat in ieder geval de Volkskrant nog een lange weg te gaan heeft. Daarom is het extra nuttig als lezers de verslaggevers een handje helpen, en hard aan de bel blijven trekken als de krant vervalt in onbewuste vooroordelen. Zoals de ombudsvrouw zelf aangeeft: dat heeft effect. Gelukkig maar.

Nieuwe technologie, oud seksisme

Sexy berichtjes sturen. Leuk! En heel makkelijk, met smartphones, i-Pads en andere technologie. Maar ook al veranderen de middelen waarmee jongeren communiceren, de onderliggende seksistische cultuur blijft hetzelfde. Vooral meisjes krijgen er van langs, als ze zich inlaten met dit soort geseksualiseerde uitingen. Maar ze krijgen ook negatieve etiketten opgeplakt als ze zich verre houden van sexting. Dat blijkt uit kwalitatief onderzoek naar de belevingswereld van tieners.

Hij is stoer, zij is een hoer…. De dubbele moraal is springlevend, en dat begint al vroeg.

Het Amerikaanse kwalitatieve onderzoek heeft de veelzeggende titel ‘de klos als je het doet, de klos als je het niet doet… als je een meisje bent‘. En dat is precies wat jongeren in interviews aangaven. Meisjes vertelden de onderzoekers dat ze sexy berichten sturen om bij de groep te horen en status te krijgen. Vaak voldoen ze daarbij aan verzoeken van de jongens, die actief om zulke berichtjes en sexy foto’s vragen.

Helaas levert voldoen aan verzoeken niet op de gehoopte status. Jongens noemen meisjes die zulke berichten sturen namelijk onzekere sletten, die blijk geven van een gebrek aan gezond verstand (”crazy, insecure, attention-seeking sluts with poor judgment”.) Doen ze echter niet mee, dan noemen jongens hen gefrustreerd en preuts.

In geen enkel geval gaven de jongens blijk van verantwoordelijkheidsgevoel of inzicht in hun eigen rol of invloed:

Nowhere in these responses did these participants stop to consider the ways in which forces external to the girls (including the boys themselves) might be contributing to girls’ decisions to send sexts. Indeed, one of these boys even wrote “I’m not going to stop it,” implying that on some level he enjoyed receiving sexts, even though he expressed no qualms about denigrating the girls who sent them.

Op die manier komen meisjes terecht in een positie waarin ze het altijd fout doen. Ze staan onder een enorme druk. En dat op een leeftijd waarbij ze zelf uit moeten zoeken wie ze zijn en wat ze wel en niet willen. Ga er maar aan staan, als meisje.

Diezelfde ongelijkwaardige positie van meisjes bleek een paar jaar geleden ook uit Nederlands onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur:

Het onderzoek onderschrijft de ongelijkwaardigheid van meisjes en jongens ten aanzien van seksualiteit. ‘Jongens zijn stoer en meisjes een hoer’ als zij meerdere seksuele partners hebben gehad. Deze dubbele moraal wordt door veel jongens én meisjes gedeeld, autochtoon en allochtoon. Zowel jongens als meisjes vinden bovendien dat meisjes verantwoordelijk zijn voor het stellen van grenzen, ook omdat jongens ‘nou eenmaal zo zijn’.

Ook hier wijzen jongeren naar meiden. Die zijn preuts of sletterig, en als er iets vervelends gebeurt is het haar schuld. Had ze maar duidelijkere grenzen moeten stellen. De jongens treft geen blaam, want ‘jongens zijn nou eenmaal jongens‘.

Onderzoekscentrum Movisie denkt dat sexting, het sturen van geseksualiseerde berichten in de vorm van sms-jes of foto’s, ook in Nederland steeds vaker voor zal komen. Dit komt bovenop het bombardement van geseksualiseerde beelden waar reclames en andere media jongeren aan bloot stellen. Deskundigen constateren dat overheid en politie vooralsnog geen idee hebben wat ze moeten doen, om die ongelijke verhoudingen aan te pakken en adequaat te reageren op de uitwassen die deze ongelijkheid kan veroorzaken (zoals seksuele intimidatie en verkrachting).

In ieder geval verklaart de houding van de jongens voor een deel de houding van mannen. Jong geleerd, oud gedaan. Als jongens er zo als de kippen bij zijn om hun eigen aandeel te negeren en meisjes aan te wijzen als de slechterik, is het niet zo vreemd dat mannen als volwassene hetzelfde doen. Geen wonder dat mannen massaal terugdeinzen als vrouwen onder de noemer #YesAllWomen vertellen wat ze dagelijks ervaren. Geen wonder dat mannen intimidatie pas enigszins serieus nemen, als ze met eigen ogen zien hoe vrouwen behandeld worden. Dat ze tot die tijd massaal roepen ‘ik heb er niks mee te maken, niet alle mannen gedragen zich zo’.

Politie en autoriteiten kunnen hier inderdaad weinig mee. Het betreft hier de mores van een land, en groepsprocessen. Het gaat om de manier waarop jongens en mannen gesocialiseerd worden, zichzelf socialiseren, en baat hebben bij een positie waarbij zij zelf buiten schot blijven. Er zijn moedige jongens en mannen voor nodig, die kritisch naar zichzelf durven kijken en zichzelf opnieuw opvoeden. En een maatschappij vol mensen die kritisch nadenken over de constructie van mannelijkheid, en jongens en mannen aanmoedigen om bij zichzelf te rade te gaan. Alleen op die manier kun je de dubbele moraal langzaam ontmantelen.

The Mary Sue brengt vergeten tekenheldinnen in beeld

Ooit gehoord van Eiko Tanaka? Wist je dat ze de eerste vrouw was die een eigen animatie filmstudio opzette in Japan? Lilian Friedman, een Amerikaanse pionier in het genre van de tekenfilm? Gelukkig lukte het website The Mary Sue om de vergeten animatieheldinnen, zoals Lotte Reiniger, opnieuw in beeld te krijgen met een tweedelig historisch overzicht.

Carrie Tupper, zelf een grote fan van tekenfilms, dacht dat het makkelijk zou zijn om te achterhalen welke vrouwen een belangrijke rol hadden of hebben in de wereld van animatiefilms. Ze botste echter aan tegen een bekend probleem. Op de een of andere manier verdwijnen vrouwen razendsnel uit beeld. Zoveel vrouwen die succes hadden en een cruciale functie vervulden, maar die allemaal naar de achtergrond verdwenen. Zelfs internet, toch een rijke schatkamer van informatie, kon niet altijd soelaas bieden.

Tupper haalde de onderste steen boven en kreeg leuke en interessante reacties van andere mensen. Uiteindelijk kon ze alsnog een overzicht geven van de pioniers en hun opvolgsters. Dan blijkt dat vrouwen actief waren in alle onderdelen van het productieproces, en zelfs eigen filmstudio’s oprichtten, zoals Tanaka. Het is van groot belang dat meisjes en vrouwen dit weten, want het heeft gevolgen als het lijkt alsof alleen mannen iets doen. Tupper:

While we idolized all these princesses on screen, it seemed like all the people who brought them to life were men. I looked up to the likes of Glen Keane(character animator for Ariel and Pocahontas) and Andreas Deja (character animator for Triton and Scar) but often wondered where I would fit in. Little did I know, women had been part of the industry for years.

Niet alleen dat, maar het overzicht maakt duidelijk hoe succesvol hedendaagse animatieheldinnen zijn. Als lezer realiseer je je opeens dat een vrouw, Carole Holliday, achter filmhits zat zoals The Little Mermaid en Tarzan. Ook tekende ze de storyboards voor  The Prince of Egypt. En dat Jennifer Lee de eerste co-regisseur was van een Disney blockbuster, Frozen. Deze animatiefilm heeft inmiddels allerlei records gebroken en geldt als een enorm succes.

Eiko Tanaka zette haar eigen studio op om animatiefilms uit te brengen. Met succes.

Pioniers zoals Lotte Reiniger, Lilian Friedman en LaVerne Harding kunnen trots zijn. Ze veroverden een plek, andere vrouwen namen het stokje over en allemaal kunnen we genieten van mooie films met mooie verhalen.

Voor een Nederlands tintje: Gioia Smid, regisseuse van de heerlijke tekenfilm Pim en Pom. Of Martha Colburn, die in haar films politieke thema’s aansnijdt en zowel in de V.S. als in Nederland werkt – ze studeerde af aan de Rijksuniversiteit voor Beeldende Kunsten in Amsterdam.

Daarnaast houdt Utrecht jaarlijks een animatiefilmfestival, waar mensen uit alle windstreken hun tekenfilms vertonen. De 18e editie van dit evenement vindt plaats van 18 tot en met 22 maart 2015. Via dat festival leer je nog veel meer maaksters kennen. Zoals Izabela Plucinska met haar korte film ‘Darling’.  Of de Belgische Delphine Hermans. Of Vera van Wolferen, die in Utrecht debuteerde met een korte stop motion film. Er gaat een wereld voor je open….

Mannen vallen mensen lastig

Deprimerend voorspelbaar. Zo kwalificeert Jezebel de resultaten van representatief onderzoek naar het fenomeen ‘lastig worden gevallen’. 65% vrouwen, en 25% van de mannen, werd in een openbare ruimte lastig gevallen. In tweederde van de gevallen betekende ‘openbare ruimte’ de straat. Winkels, bioscopen en restaurants staan met 41% op de tweede plaats. Het openbaar vervoer staat op drie in de ranglijst, met 23% van alle gemelde incidenten. Toch ‘moet’ zulk onderzoek bestaan. Teveel mensen doen namelijk alsof er geen probleem is.

Het onderzoek bevestigt wat we al wisten, en de resultaten komen naadloos overeen met soortgelijk onderzoek in andere landen. Toch heeft het waarde. Dat seksisme nare gevolgen heeft, zou niet zo moeilijk te begrijpen moeten zijn:

Hell, we get Kamikaze bombers, suicide bombers, men dying for causes all of the time but we are befuddled by why an asshole misogynist might kill women? Simply because he thinks women suck? Do we really need more? Wasn’t it just a month ago some boy killed a girl because she wouldn’t go to prom with him?

Desondanks komen steeds dezelfde beschuldigingen en retorische trucjes naar voren, als mensen, vooral vrouwen, het over intimidatie in openbare ruimtes willen hebben. Zoals:

  • gezeur, overgevoelig gedoe
  • Vrouwen overdrijven,
  • hebben de ongewenste intimidatie aan zichzelf te danken
  • begrepen niet dat de man in kwestie gewoon een onhandige versierpoging deed, moeten we niet moeilijk over doen, mannen vinden vrouwen nou eenmaal leuk
  • elders hebben vrouwen het nog véél moeilijker / andere problemen zijn veel urgenter
  • en natuurlijk: niet alle mannen doen dit
  • plus de tegenhanger: vrouwen misdragen zich ook!!!! (en inderdaad, in 3 tot 5% van de gevallen werd iemand door een vrouw lastig gevallen, aldus het Amerikaanse onderzoek.)

Door dit soort bagatelliserende gesprekstactieken komen mannen massaal weg met rotgedrag, waarbij ze seksegenoten lastig vallen met homofobische agressie, en vrouwen heteroseksueel belagen. Dat heeft grote gevolgen voor de gemoedsrust en bewegingsvrijheid van miljoenen inwoners van de V.S.

Bovendien vormen handelingen als nafluiten of in billen knijpen etc. een glijdende schaal. Het begint met relatief onopvallende uitingen van minachting en dominantie. Het zogenaamd onschuldige ‘Hallo meisje’ kan echter razendsnel omslaan in woede -‘zeg iets, trut!’ – waarna zaken als verkrachting en erger kunnen volgen. Waarbij de mannelijke sekse  vooral de daders levert en vooral vrouwen het doelwit vormen, want die hebben geen status. (En van homoseksualiteit verdachte mannen, want die bedreigen de macho mannelijkheid.)

Oplossingen? De verzamelde ervaringen van vrouwen, op een twitter hashtag zoals #yesallwomen bijvoorbeeld,  zorgen voor solidariteit onder vrouwen en levendige discussies. Zo maakt de kritiek op yesallwomen veel duidelijk – zoals gewoonlijk onderstrepen de negatieve reacties de noodzaak van zo’n sociale media-beweging.

Maar het belangrijkste is de variant van ‘de vervuiler betaalt’ cq de oorzaak van het probleem aanpakken. Mannen vallen mensen lastig. Dus rust er op deze sekse een verantwoordelijkheid om veranderingen te bewerkstelligen:

This is what it’s going to take. Men holding other men accountable; men challenging the cultural scripts about masculinity that incubate discrimination and violence.  These scripts equate male power and success with dominance, money, access to women and sex and indeed, a sense of entitlement to all these things. We need to give our boys other scripts […] #NotAllMen are a part of the problem, but, #yesallmen must be a part of the solution.

 

Verkrachting als bijzaak

Verkrachting? Meh. Moeten we ons niet met belangrijkere zaken bezig houden, zoals de situatie in Irak, vroeg commentator Adam Boulton zich af.  Wat zijn die lui die doorzeuren over verkrachting toch lastig, zeggen Amerikaanse universiteiten. Die oproerkraaiers zijn we liever kwijt dan rijk. Bovendien, zo erg kan het niet zijn. Vrouwen overdrijven en liegen over seksueel geweld, omdat de status van slachtoffer zo begerenswaardig is.

Angelina Jolie was de drijvende kracht achter een topconferentie in Londen om seksueel geweld tegen vrouwen op de agenda te krijgen.

 

Zie hier de stand van zaken in het discourse rondom seksueel geweld. Dit soort schouderophalende of defensieve reacties  volgen op de hielen van een topconferentie , waar allerlei mensen juist proberen verkrachting hoger op de agenda te krijgen. Vooral als het op epische schaal gebeurt in oorlogssituaties.

Die poging leidt duidelijk tot weerstand. Adam Boulton is niet de enige die de media bespeelt met ‘ach ja, verkrachting’. ‘Terwijl Mosul in brandt staat, praat William Hague met een mooie actrice over verkrachting’, kopt The Spectator. Een zienswijze waar het seksisme vanaf druipt en die iemand als regisseuse, actrice en activiste Angelina Jolie reduceert tot een knap gezichtje. Deze doorzetter, die onvermoeibaar aandacht vraagt voor geweld tegen vrouwen, krijgt er ook nog op een andere manier van langs. Overschaduwt Jolie deze top over verkrachting niet teveel? vraagt De Volkskrant zich af.

Kortom, weerstand, in combinatie met ‘waar hebben we het over’. Dit collectieve schouders ophalen past naadloos in een cultuur, waarbij daders massaal wegkomen met seksueel geweld. Zowel op collectief als individueel niveau. Voorbeelden te over.

Op het individuele niveau kunnen we rustig spreken van massale agressie tegen vrouwen. Ze maken daarbij bewust gebruik van machtsverschillen en grijze gebieden. Zo kunnen Amerikaanse topatleten talloze precedenten aanwijzen, waarbij anderen hen de hand boven het hoofd houden. Of neem iemand als fotograaf Terry Richards, die zijn status in de modewereld gebruikte om modellen dingen te laten doen die ze niet wilden. Maar da’s ok want hij is zo creatief en mensen begrijpen hem niet en oordelen veel te snel, etc etc etc.

Daders die het niet moeten hebben van geld en status, pakken het op een andere manier aan. Onderzoek wijst uit dat daders geen nee willen horen, en gebruik maken van het grijze gebied wat ontstaat als vrouwen impliciet weigeren. Had ze maar hard nee moeten roepen. Ze wilde blijkbaar wél. Tsja, als zij niet duidelijk communiceert, hoe moet die arme man dan weten hoe het zit. Hij bedoelde het goed. Hij was gewoon een onhandige Don Juan. Dat genre.

Ook richten daders zich bij voorkeur op kwetsbare vrouwen. Ze kiezen bijvoorbeeld een vrouw die alcohol dronk. Dan weet je zeker dat rechters het slachtoffer door de mangel halen en minder waarde toekennen aan haar verklaring. Vrouwen met een verstandelijke of fysieke uitdaging zijn ook populaire slachtoffers. Hoe moet een blind meisje nou een dader identificeren? Handig!

Collectief spreken daders duidelijke taal over verkrachting als oorlogswapen, het onderwerp van de top in Londen. Zoals bij Darfur en omstreken. Als je een vrouw verkracht, verkracht je een heel volk, stellen ze. Bovendien kun je verkrachting gebruiken als een langzame vorm van genocide:

Babies born following the rapes are called “Janjaweed babies” who rarely have a future in the mother’s ethnic group. Infanticides and abandonment of such babies are common. One victim explained, “They kill our males and dilute our blood with rape. [They] … want to finish us as a people, end our history.”

Maar ach, waar heb je het over. Irak! Veel belangrijker dan systematische terreurcampagnes met de helft van de wereldbevolking als voornaamste doelwit. Veel belangrijker dan een brede, onderliggende cultuur van verkrachting bagatelliseren, daders het voordeel van de twijfel geven, en het slachtoffer verwijten maken.

Het is maar goed dat de Engelse koningin Angelina Jolie ridderde. Die aanmoediging kan ze goed gebruiken om de strijd voor bewustwording en tegen geweld tegen vrouwen voort te zetten.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 49 andere volgers