Onderzoekers verkennen Canadese feministische blogs

Weblogs die zichzelf expliciet als feministisch presenteren, ontvangen de meeste hatelijke reacties. Weblogs waar een groep achter zit, houden het langer vol dan weblogs van eenlingen. En er bestaan meer feministische weblogs dan je zou denken, alleen zeggen die dat niet openlijk. Ze besteden gewoon ‘verdacht’ vaak aandacht aan onderwerpen die ook prima passen bij openlijk feministische weblogs. Dat blijkt uit onderzoek naar de feministische blogosphere in Canada, uitgevoerd in opdracht van WAM Vancouver.

Feministische weblogs komen er tot nu toe karig vanaf, als het gaat om onderzoek, dus De Zesde Clan veert op als ergens op de wereld kennis is verzameld over dit onderwerp. Canada kent sinds 2011 de organisatie Women, Action & The Media, en deze organisatie leek het erg nuttig te kijken wat er zoal speelt in de wereld van feministische weblogs. Het land telt op dit moment circa honderd weblogs. De onderzoeker, Candace Coulson, kwam er echter achter dat ze lastig te vinden zijn op internet. Tot op de laatste dag van haar onderzoeksperiode wezen mensen haar op nieuwe blogs die ze niet eerder was tegengekomen.

De belangrijkste uitkomsten rond deze weblogs:

• 38 procent van de weblogs die over duidelijk feministische onderwerpen schreven, noemden zichzelf niet feministisch
• Een groepsweblog heeft een grotere overlevingskans (42%) dan een weblog van één persoon (18%)
•  Weblogs die zichzelf niet openlijk presenteren als feministisch hebben een grotere overlevingskans (73%) dan expliciet feministische blogs (43%)
• Weblogs van 1 persoon, die zich duidelijk als feministisch identificeert, krijgen de meeste reacties van lezers
• Feministische weblogs vormen een recent fenomeen, in de zin van: het oudste weblog ontstond elf jaar geleden. De meeste weblogs begonnen met publiceren in 2010.

Het rapport plaatst deze uitkomsten in een context. Zo blijkt ’feminisme’ een omstreden begrip. Wie zich expliciet presenteert als feministisch, zeker de eenlingen, krijgt inderdaad de meeste reacties van lezers. Dat klinkt op zich prima, maar in de praktijk gaat het helaas vaak om vijandige haat.

Dat heeft gevolgen voor de auteur(s) van weblogs. Sommigen haken af:

this may be a result of burnout on the part of feminist-identified bloggers, especially those blogging alone, who seemed to expend a great deal of energy managing blog trolling and derailing within comment threads. She suggests this is likely more common on feminist blogs than less controversial blogs (i.e. parenting blog sites), because the very nature of feminist blogs is to “resist the status quo.”

Met hun vijandigheid schaden internettrollen zodoende de democratie en de vrijheid van meningsuiting. Dit aspect speelt ook een rol bij de hogere overlevingskans van collectieve blogs. Je kunt als groep taken verdelen, zodat je als persoon minder zwaar belast wordt. Als de een hatelijke commentaren niet meer kan zien, kan een ander het overnemen. Gedeelde smart is halve smart.

Het zou interessant zijn om te onderzoeken hoe de Canadese situatie zich verhoudt tot Nederlandstalige weblogs. Dus, lees je dit en zoek je een onderwerp voor een scriptie of een wetenschappelijke studie, grijp je kans….

Emancipatiebeleid: vrouwen moeten zich schuldig voelen

Vrouwen teren teveel op de zak van hun man, vindt de Nederlandse regering. Om het aantal financieel zelfredzame vrouwen te vergroten, zouden ze volgens minister Bussemaker af moeten van dat eeuwige schuldgevoel over hun gezin. ”Ze zouden zich eerder schuldig moeten voelen over het feit dat de overheid zoveel in ze heeft geïnvesteerd”, aldus de minister. Ja! Laten we dat doen! Vrouwen zichzelf schuldig laten voelen!

Bussemaker, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, maakte haar opmerkingen in dagblad Trouw, als startschot voorhaar nieuwe nota over emancipatie. We willen allereerst benadrukken dat ze wel degelijk zinnige problemen aankaart. Maar liefst 52% van de Nederlandse vrouwen is afhankelijk van een partner, familie of de overheid. Rooskleurige denkbeelden, stevig gestimuleerd door bladen als Libelle en Margriet, zorgen ervoor dat veel vrouwen niet willen of kunnen inzien hoeveel risico’s ze lopen. Hier ligt een bak werk, ook voor vrouwen zelf.

Daarnaast veerden we op bij de krachtdadige houding van de minister:

“Soms wordt het thema emancipatie als niet meer relevant beschouwd”, zegt Bussemaker. Maar, zo schrijft ze, als het geen onderwerp van gesprek meer is, dan verdwijnen idealen: zelfs wie is opgegroeid in een gezin waar een gelijke taakverdeling tussen man en vrouw als normaal werd beschouwd, past dat lang niet altijd zelf ook toe. [...] Bussemaker: “Emancipatie heeft voortdurend onderhoud nodig. Ik ben niet van de school van: het gaat heel goed, als we nu rustig afwachten komt het moment waarop alle vrouwen werken vanzelf. Ik ga niet wachten tot 2075, als misschien alle vrouwen werken.”

Precies! Emancipatie is een kwestie van frappé, frappé toujours. Zelfs hard bevochten overwinningen, zoals baas in eigen buik, kunnen bij het minste of geringste weer onder vuur komen te liggen. Bussemaker snapt dat en wil actie. Prima.

Maar. Nu  de punten die maken dat Bussemakers opinie nogal wat stof doet opwaaien. Sinds wanneer staat ‘emancipatie’ gelijk aan ‘betaald werk’? Sinds wanneer staat ‘vrouw’ gelijk aan ‘moeder met een gezin’? En hoe feministisch is het, om vrouwen op te zadelen met nog meer schuldgevoelens?

De Zesde Clan moet haar nota nog lezen. We horen de minister tot nu toe echter alleen praten over vrouwen en betaald werk.  Tweede maar: het lijkt allemaal te draaien om vrouwen met kinderen en een partner. Alsof dat de enige vrouwen zijn die behoefte hebben aan een stevig emancipatiebeleid. Wat doet de minister voor alleenstaanden? Of voor lesbische vrouwen? Voor vrouwen die om wat voor reden dan ook, bijvoorbeeld vanwege een chronische ziekte of handicaps, niet mee kunnen doen aan die riedel van betaald werken en economische zelfstandigheid? We horen er op dit moment niks over.

En tot slot: waarom moet de individuele vrouw zich schuldig voelen? Denkt Bussemaker dat die gevoelens vrouwen meer zelfvertrouwen geven of assertiever maken? Psychologisch gezien hebben schuldgevoelens juist vaak een verlammend effect op mensen. Iemand schuldgevoelens aanpraten staat daarom haaks op de geest van vrouwenemancipatie. Bovendien is inspelen op schuldgevoelens op de lange duur schadelijk voor de relatie. Zie ook: overheid ziet burger als aspirant-profiteur.

De nadruk op schuldgevoel van en bij vrouwen lijkt daarnaast nogal beperkt. Als de minister op de Calvinistische toer gaat, dan weten wij nog veel meer partijen die zich flink schuldig mogen voelen. Bedrijven die vrouwen ontslaan zodra ze het wagen zwanger te worden. De groep mannen die het wel makkelijk vindt, zo’n huisvrouw die opdraait voor de was en de poepluiers. De regering, die er al jaren voor zorgt dat individuele vrouwen het nakijken hebben bij de inkomenspolitiek, en traditionele rollenpatronen stimuleert door een combinatie van belastingen en bezuinigingen. Speelgoedwinkels, met hun roze en blauwe tweedeling in de schappen. Zo kunnen we nog wel even door gaan.

De veel te grote nadruk op individuele vrouwen geeft conservatieve haters bovendien alle ruimte om de structurele marginalisering van vrouwen te ontkennen, en hen aan te vallen. NRC huisseksist Steven de Jong bijvoorbeeld, die meteen roept dat vrouwen die thuis zitten met een diploma, de kosten van hun studie terug moeten betalen en een sollicitatieplicht moeten krijgen. Waarbij hij flink gebruik maakt van termen zoals ‘gediplomeerde poetsdames’, en een vijandbeeld schetst van vrouwen die alleen denken in termen van rechten, die werken zien als een leuke hobby, zich ‘er’ gemakkelijk vanaf willen maken, de luie loeders.

Dat zoveel vrouwen (economisch) kwetsbaar zijn, vormt het eindresultaat van een scheefgegroeide structuur. Je kunt de rekening van maatschappelijke ongelijkheid niet eenzijdig bij individuele vrouwen neerleggen. En nogmaals, je kunt emancipatie niet reduceren tot de financiële zelfredzaamheid van moeders.

Tot zover de eerste gedachten omtrent het beleid en de uitspraken van Bussemaker. Wordt vervolgd!

De Gereedschapskist: zeurende, klagende jammeraars

Huilfeministen. Slachtoffers. Aanstellers. ‘Je zeurt’. Veel te vaak krijgen feministen en andere weldenkende mensen deze verwijten naar hun hoofd geslingerd zodra ze kritische geluiden laten horen over verschijnselen in de maatschappij. De meest recente aflevering komt van Angela Carper, forensisch arts. Zij zet Volkskrantredacteur Joyce Brekelmans weg als huilfeministe, nadat Brekelmans zich afvroeg waarom mensen zo negatief reageren op feministische standpunten.

Arme, arme stakker. Waarom kan die vrouw haar kop niet houden?

De meest recente golf van ‘je zeurt’ verwijten ontstond nu radio 538 voor de vijfde keer de ‘meest neukbare moeder ‘verkiezing hield. Neee, geen verkiezing van de meest neukbare vader, die hebben we niet. Het uiterlijk van mannen doet er niet toe. Het gaat om vrouwen en vooral hoe aantrekkelijk mannen hen vinden. Vanwege die en nog vele andere redenen leidde de verkiezing tot kritiek:

MILF staat voor Mother I’d Like to Fuck, grofweg: een geil wijf dat minimaal één kind ter wereld heeft gebracht waar mannen graag mee zouden willen neuken. Want dat zijn wij vrouwen, wezens waar mannen hun pik in kunnen steken. Als je lekker bent ten minste. [...] Waar de fuck is het misgegaan? Wanneer zijn wij vrouwen gestopt met demonstreren tegen deze belachelijke verseksualisering van ons algehele zijn? Wanneer zijn we het leuk en ‘grappig’ gaan vinden om ‘neukbaar’ gevonden te worden?

Waarna een van de eerste commentatoren de auteur, Hasna el Maroudi, meteen verwijt dat ze zeurt om respect. Zo volautomatisch gaat dat. Kritiek? Zeurpiet!!

We kunnen nog vele, vele ‘je zeurt’ reacties verwachten. Want het vormt een geniaal wapen om kritische stemmen tot zwijgen te brengen. Het verwijt valt in de lange traditie van het toon-argument. De ander wuift weg wat je zegt, want je zegt het op de verkeerde toon. Te boos, te fel, te jankerig. Blijkbaar kiezen we in Nederland vaak voor de subcategorie ‘zeurend’, omdat we daar als groep het meest allergisch op reageren. Zo’n verwijt dient verschillende functies. Waaronder:

• feministen zwart maken
• vrouwen gelijkstellen aan zeurpieten
• de inhoudelijke argumenten negeren
• verandering tegenhouden / de status quo verdedigen
• het klinkt netter dan ‘hou je kop’

Negatieve oordelen over het feminisme vallen in Nederland in vruchtbare aarde. Waarom moeten die strijdende vrouwen zo grof zijn?, heette het in de beginjaren van de tweede feministische golf. Daarvoor en daarna was het niet veel beter. El Maroudi geeft eerlijk toe dat dit negatieve imago een drempel opwerpt:

Lang heb ik me er tegen verzet. Ik wilde geen feminist zijn. Feministen zijn dik, dragen tuinpakken en zijn zuur. Ze gaan ervan uit dat vrouwen hopeloze gevallen zijn die zonder (georganiseerde) steun niets kunnen bereiken. Wanneer je vindt dat je onrecht is aangedaan vanwege je geslacht, kun je daar prima zelf iets aan doen. Je hebt een mond, trek hem open en los het probleem op. We leven in Nederland, niet in Saudi-Arabië, zo meende ik. Erg leuk bedacht van mezelf, maar ontzettend naïef. De meeste vrouwen dragen in Nederland weliswaar geen niqaab, maar de onderdrukking is een stuk geniepiger.

Omdat ‘het’ feminisme een slecht imago heeft, is het schieten voor open doel. Van zuur tuinpak naar jammerende huilfeministe is slechts een kleine stap. Het ‘je zeurt’ argument versterkt zodoende de bestaande vooroordelen en maakt feministen nog vervelender. Feministen, hou je kop!

Het zeurargument versterkt daarnaast ook de bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen. Het past in het stereotype beeld van de zeurende (huis)vrouw, de vijandige beeldvorming rondom dominante krengen die anderen het leven zuur maken met hun constante geklaag. Mannen houden niet van zeurvrouwen. Vrouwen, hou je kop!

Over mannen hoor je dit nauwelijks. Brekelmans maakt die dubbele moraal zichtbaar met haar observatie:

alleen bij mannen zijn ‘iets aan de kaak stellen’ en ‘zeiken’ twee verschillende dingen.

Het zeurverwijt versterkt niet alleen bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen, en feministen in het bijzonder, maar maakt het ook mogelijk om discussies de kop in te drukken. Laten we even kijken wat Carper doet. In een kort stukje tekst gebruikt ze veel termen met een negatieve lading. In de kop van het stuk: huilfeminisme. In de broodtekst: de discussie vervuilen met geklaag, slachtoffertoon, gejammer, huilfeministen, wie kritiek heeft zou ‘medevrouwen reduceren tot slachtoffers’, klaagzang, nog een keer de term huilfeminisme. En dat in vijf korte alinea’s.

De inhoud van de kritiek verdwijnt zodoende achter een wolk van negatieve, op de persoon gerichte waardeoordelen. Dit kan steun voor de kritische groep ondermijnen. Wie wil bij deze ‘huilfeministen’ horen? Wat een tenenkrommende jankerds. Critici, hou je kop!

Door de grote aandacht voor slachtoffers en jammerende klaagzangen, kan de auteur bovendien voorbijgaan aan de inhoudelijke argumenten. Met het zeurargument kun je negeren waar het echt over gaat. In een weerwoord probeert redacteur Joyce Brekelmans dan ook terug te gaan naar datgene waar de kritiek zich op richt:

niet het sexy imago van de genomineerde dames is het probleem, maar de hoeveelheid gal die naar boven komt zodra iemand ook maar waagt op te merken dat er sprake is van seksisme. De door jou zo gehate ‘slachtoffertoon’ heeft meer te maken met vooroordelen van de lezer dan met het punt dat wordt gemaakt. De ‘huilfeministen’ die jij beschrijft, zijn pure projectie. Wat ik zie, zijn enkele vrouwen die constateren dat gewoon braaf je bek houden, je werk doen en lief lachen niemand motiveert om de status quo te veranderen. Een betere tactiek is om zo nu en dan een zere scheen op te zoeken en een discussie op gang te brengen. Want een debat over vrouwenemancipatie ontstaat nu eenmaal niet vanzelf.

Daar heb je ‘m: de status quo veranderen. Feminisme als een beweging die fundamentele veranderingen wil bereiken. Eng, dooooodeng. Geen wonder dat zoveel mensen in het defensief schieten. Door boos te worden, of door feministen als zeurpieten neer te sabelen, of door de kritiek af te doen als gejengel van aanstellers die beter over iets echt belangrijks zouden moeten praten. Want dat is de vierde functie van deze strategie: verandering tegenhouden, danwel de status quo verdedigen. Kritische mensen zijn lastig en vervelend, en bovendien in de minderheid, dus ze moeten hun kop houden. Zeker als het van die enge feministen zijn.

Probleem: inhoudelijk standpunt X en dan volautomatisch de reactie HOU JE KOP staat zo primitief. Het roept beelden op van iemand die de vingers in de oren steekt. Kinderachtig. Dat is reden nummer vijf waarom mensen dit wapen hanteren. Met ‘je zeurt’ kun je de schijn ophouden dat je nog enigszins inhoudelijk reageert op standpunt X. Ook al doe je dat in werkelijkheid helemaal niet.

Er valt nog veel, heel veel te verbeteren in de situatie van vrouwen in Nederland. Vrouwen in het algemeen, feministen in het bijzonder, en hopelijk ook steeds meer mannen, hebben dat door en houden daar hun kop niet over. Ook al maak je ze uit voor zeurpiet. Gelukkig maar.

Romans krijgen chicklit behandeling

Wat gebeurt er als je een boek van een mannelijke auteur het kaftontwerp geeft waar schrijfsters meestal mee lastig worden gevallen? En omgekeerd? Maureen Johnson van de Huffington Post voerde een experiment uit, en kwam tot hilarische uitkomsten. Boek van een schrijver? Stoere lettertypes, donkere kleuren, abstracte thema’s. Boek van een schrijfster? Lichte kleuren, sierlijke letters, en veel mensen, al dan niet in een mythisch landschap of een zonnige bloemenweide.

Met die omkering vestigt Johnson de aandacht op de tweedeling in de literaire wereld. Wat een vrouw doet heeft veel minder status dan wat een man doet:

if you are a female author, you are much more likely to get the package that suggests the book is of a lower perceived quality. Because it’s “girly,” which is somehow inherently different and easier on the palate.

Enfin, rollenpatronen omkeren, eindeloos plezier voor de hele familie. Naar aanleiding van deze omgekeerde boekomslagen zochten redacteuren en lezers van The Guardian de ergste bestaande voorbeelden uit. Boeken van schrijfsters die de meest belachelijke, niet bij het verhaal passende uitvoering kregen. Enjoy!

Volkskrant geeft belegen borrelpraat alle ruimte

Alarm! Het gaat mis in Nederlandse gezinnen, meldt een landelijk dagblad. Moeder zwaait veel te dominant de scepter! Zolang zij niet doorheeft dat vaders hard nodig zijn, blijven vaders ontmand achter!! Waardoor met name jongens ernstig in de problemen komen!! En dat is allemaal de schuld van de emancipatie en doorgeschoten vrouwendominantie! Lazen we dat niet al eerder in Trouw? En daarna in januari dit jaar bij het NRC? Waarom nu, in De Volkskrant, opnieuw deze riedel?

Vrouwen, agressief en dominant, behalve als ze troosten, zorgen en over emoties praten met hun kinderen. Ja ja….

Het is zo’n cliché verhaal dat De Zesde Clan het rijtje inmiddels volautomatisch kan opdreunen. Keer op keer bieden kranten kolommen aan voor als bewezen stellingen geponeerde beweringen. Deze keer krijgen Irene Zwaan en Glenn Helberg alle kansen om dit verhaal af te draaien. Het is opvallend met hoeveel stelligheid dit type conservatieve denker de emancipatie de schuld geeft:

Nederlanders vinden dat vaders moeten moederen, daar heeft de emancipatiebeweging voor gezorgd. En als vaders dat niet kunnen, zijn ze overbodig als opvoeder. Als een vader op zijn papadag het huishouden niet voor elkaar krijgt, wordt hem verweten dat hij een slechte vader is. Van vaders wordt verwacht dat ze net zo zorgen, troosten en praten met hun kinderen als moeders doen. Ruig en spannend spel wordt afgekeurd, omdat het te gevaarlijk is.

Wie zijn die Nederlanders die dat vinden? Onderbouwingen? Bronvermelding? Bewijzen? Niets van dit alles. Zo is het, stellen Zwaan en Helberg. Ze gaan vervolgens vrolijk verder met de volgende rij op de bingo kaart: de enige uitweg uit deze ellende is mannen weer gezag geven. Waarmee de aap uit de mouw komt: de opstellers van de meest recente aflevering in deze ‘terug naar de jaren vijftig’-campagne willen dat niemand meer de optie ‘vader onbekend’ in een geboorte acte kan aanvinken. Die optie moet verdwijnen, want ‘er is altijd een vader’, en die moet erkenning krijgen.

De Zesde Clan heeft eerder aandacht besteed aan deze redenatie . De overheid heeft de optie ‘vader onbekend’ niet voor niets opgenomen in de geboorteacte. Deze optie is bedoeld voor de noodgevallen, de probleemsituaties. De gevallen waarin vrouwen zwanger raken door verkrachting, of in een gammele relatie met een agressieve man. Om haarzelf en het kind te beschermen kan het juist een uitstekend idee zijn om de biologische vader buiten de deur te houden. Of die biologische vader is wel degelijk onbekend, en dan moet je een vrouw niet in allerlei beladen Calvinistische ‘beken dat je een hoer bent’ scenario’s willen dwingen.

De Zesde Clan vindt het opmerkelijk dat een discussie over een grotere rol van de vader, zo vaak uitloopt op een roep om vrijheden van vrouwen in te perken. Het is ook opvallend dat mannen zo’n passieve rol toebedeeld krijgen. Anderen, de moeders, moeten snappen dat zijn rol belangrijk is. Anderen moeten regelen dat vader zijn gezag terug krijgt. En hoezo mag je mannen op hun papadag niet aanspreken op huishoudelijke klussen? Die horen er gewoon bij. Of is het de bedoeling dat papa zich mag beperken tot de leuke opvoedkundige bezigheden met een hoge status? De huishoudelijke klussen moet mama blijkbaar doen, tijdens haar zes mamadagen.

Maar er valt meer aan te merken op de redenaties van Zwaan en Helberg. Dit verhaal bestaat bij de gratie van een heteroseksueel stel. Dat laat nogal wat mensen en gezinsvormen buiten beschouwing. Ook staat of valt deze denktrant bij een rigide genderkeurslijf. Er is geen ruimte voor diversiteit en flexibiliteit. Zo besteedt de VPRO gids uitgerekend deze week aandacht aan een 8-delig NTR programma, De Kunst van het Opvoeden. Het omroepblad interviewde naar aanleiding daarvan pedagoog Jo Hermanns. Die komt tot een veel toleranter inzicht:

Opvoeden doe je niet volgens een kookboek. De gouden regel bestaat niet [...] Kinderen kunnen zich ook aan meerdere mensen hechten, en aan andere mensen dan hun moeder, en vervolgens gewoon gelukkig worden. [...] Kinderen zijn gebaat bij goede ouders, of dat nu een vader en een moeder, twee vaders of twee moeders zijn.

Een inzicht waar ook Sarah Blaffer Hrdy toe kwam, in haar standaardwerk Moederschap. Zolang een stabiele groep van maximaal vijf personen voor de baby zorgt, komt het helemaal goed. Geen woord over ‘moeder moet zorgen’, of taakverdelingen, het gaat er alleen om dat de baby stabiliteit en liefde krijgt van een beperkt aantal mensen.

Bovendien is het nogal wat, moeders reduceren tot ‘zorgen, troosten en praten’. In haar wetenschappelijke werk komt Hrdy tot een heel ander plaatje. Ze constateert dat vrouwen wel degelijk hard kunnen zijn. Niks geen zacht en meegaand gedoe, en lekker praten over emoties. Zouden Zwaan en Helweg haar studies gelezen hebben? Zo ja, dan hadden ze dit huidige stuk in de Volkskrant nooit zo uit hun pen kunnen krijgen.

Zijn de Nederlandse dagbladen zo wanhopig om hun oplage cijfer omhoog te krikken, dat ze meehuilen met de hardst huilende wolven in het bos? Kom op mensen, dat Mars en Venus gedoe is populair, snel, aanhaken! Of past dit in de trend van de nieuwe huiselijkheid, waarbij feministen de schuld krijgen van slechte maaltijden en overgewicht, terwijl ondertussen vrouwen weer worden opgezadeld met de aloude keukendienst? Alleen nu zogenaamd als vrije keuze? (Mannen weten ondertussen wel beter: ”Cupcakes. Let op: niet zelf maken. Dat blijft vrouwenwerk.”)

De meest hoopvolle uitleg blijft wat de Zesde Clan betreft deze. Het is een achterhoedegevecht van wanhopige mensen die houvast zoeken, en die diep van binnen weten dat ze niet meer terug kunnen naar de jaren vijftig. Die periode is definitief voorbij. Mannen komen van aarde. Vrouwen komen van aarde. Wen er maar aan.

Recensenten laten romans van vrouwen links liggen

De literaire wereld in Nederland loopt internationaal in de pas. Net als in andere landen komen de boekenbijlages van kranten en tijdschriften niet verder dan gemiddeld een kwart recensies over boeken van schrijfsters. Dat maakte feministisch tijdschrift Opzij bekend. Opnieuw liggen er harde bewijzen op tafel voor een cultuur die zich vooral (75%) richt op het werk van mannen, en vrouwen minachtend behandeld onder het motto lekker ding kan schrijven.

Ron Charles van The Washington Post laat in een satire precies zien hoe schrijfsters gemarginaliseerd worden. Aanbevolen!

In een eerste reactie op het onderzoek van Opzij komt schrijfster Pauline Slot in Trouw met de opmerking  dat de telling groter nieuws was geweest, als niet Opzij, maar HP/De Tijd of Quote dit onderzoek had verricht. Zij leggen meer gewicht in de schaal, blijkbaar. Om er meteen aan toe te voegen:

de stelselmatige achterstelling van vrouwelijke auteurs wordt in de media, van rechts tot links, niet als probleem gezien. Of hoogstens als het persoonlijke probleem van slachtofferige schrijfsters die toch niet in aanmerking komen voor prijzen. Bovendien verkopen die vrouwen al als een dolle door een bevallige foto achterop hun boek.

Dus, wie anders dan een feministisch blad had dit karwei op zich willen nemen? Kranten als het NRC en de Volkskrant vormen een onderdeel van het probleem. Die hebben er geen belang bij om hun eigen falen in harde cijfers uit te drukken. De Zesde Clan heeft zelf op kleinere schaal aandacht besteed aan de achterstelling van vrouwen, onder andere in de boekenrubriek van de VPRO gids en bij de Detective en Thriller gids van Vrij Nederland. Beide redacties namen niet de moeite zelfs maar een ontvangstbevestiging terug te mailen. Zo open en welwillend stonden ze voor goed onderbouwde kritiek op hun recensiebeleid. Dus goed dat Opzij breder onderzoek deed en meer, algemenere cijfers geeft.

Zoals gezegd is Nederland geen uniek geval. Integendeel. De organisatie VIDA houdt bijvoorbeeld al enkele jaren bij hoe het zit met de sekseverhoudingen in het bespreken van romans in het Engelse taalgebied. Uit die telling blijkt steeds dat gezaghebbende literaire tijdschriften en de boekenbijlagen van kranten als de New York Times zich voornamelijk concentreren op blanke mannelijke schrijvers. Ook hier krijgt werk van vrouwen niet meer dan een kwart van de recensies.

Bij genrefictie blijft dit probleem fier overeind. Neem het genre fantasy en science fiction. Medewerkers van website Strange Horizons hielden anderhalf jaar lang bij welke mensen M/V science fiction en fantasy romans schreven, en wat daarvan terecht kwam in de publiciteit. Het goede nieuws: ongeveer evenveel mannen als vrouwen schrijven boeken in deze genres. Het slechts nieuws: de schrijfsters krijgen hooguit een kwart van de recensies. Tijdschriften laten hun werk massaal links liggen, en concentreren hun berichtgeving en kritieken op de mannen.

Bij dit alles vindt De Zesde Clan het veelbetekenend dat het percentage overal rond de 25 procent blijft steken. Vrouwen komen opvallend vaak niet over de magische grens van dertig procent heen. Dertig procent is volgens sociale wetenschappers de drempel. Vanaf dat moment heeft de minderheidsgroep voldoende omvang en kracht om de cultuur te veranderen. Op dat moment wordt het eng voor de dominante groep. Zij verliezen het alleenrecht om te bepalen wie of wat kwaliteit heeft, en wie of wat niet. Vanaf dertig procent moeten ze rekening houden met andere belangen. Heel vervelend.

De dominante groep heeft er alle belang bij om de ander van die kritische massa af te houden, en een kritische discussie over de harde feiten te voorkomen. The Mary Sue besteedde aandacht aan de telling op het gebied van sf en fantasy, en wacht op de eerste seksistische reactie:

So, basically, there are tons of female sci-fi authors out there, but they’re not getting nearly the same coverage as their male counterparts. (Go on, tell me that this particular gender equality is a result of women just not wanting to be reviewed or of women inherently being less review-worthy. Someone’s going to say it. I’m just waiting to see who.)

Ook de commentator van Dagblad Trouw verwacht dooddoeners:

Pogingen om dit tot onderwerp van debat te maken stuiten op verbazend felle weerstand. Meest gehoorde discussiestop: ‘Wij letten alleen op kwaliteit, en de mannen waren dit keer nu eenmaal beter.’ Maar pak de rekenmachine erbij en er openbaart zich een schokkend systematische achterstelling. Literair tijdschrift Tzum heeft naar aanleiding van de Opzij-telling beterschap beloofd. Dat is mooi. Maar waarom hadden ze het zelf niet in de gaten? En wie volgt?

Discussie is hard nodig. De cijfers spreken voor zich. Schrijfsters verdienen beter. Inderdaad, wie volgt met het nemen van stappen ter verbetering?

Onderbuik van Nederland hoont Van Miltenburg weg

De Telegraaf is er als de kippen bij om de poorten open te zetten voor kritiek op Van Miltenburg. De kamervoorzitter kwam in de problemen toen het CDA haar er in een debat van beschuldigde dat ze de discussie op een oneerlijke manier stuurde. Ze reageerde kort en schorste daarna de vergadering voor vijf minuten. De kop dat ze ‘ongeschikt als kamervoorzitter‘ zou zijn, zorgt ervoor dat de discussie meteen al een gekleurde aftrap krijgt.

Eerder had het NRC, ook een conservatief bolwerk, haar gedrag in een kop al een kamervoorzitter onwaardig genoemd. En HP/De Tijd riep ‘stop er toch mee’. De stemming zit er goed in. In dat klimaat is het niet zo vreemd dat er naast min of meer ter zake doende kritiek, ook allerlei seksistische geluiden klinken. Die hatelijke ondertoon zit ‘m onder andere in reacties van onderstaand type:

Van Miltenburg heeft een hoog koeieneergehalte en als ze dan terechtgewezen wordt gaat ze jankerig pruilen. Niet geschikt dus.

in een situatie als deze is het de vraag of de voorzitter van de kamer wel genoeg overwicht heeft. Op de aanval die er gegeven werd had deze krachtig en cordaat het kamerlid van rubliek dienen te geven.

Het is een schat van een vrouw maar ik denk dat het voorzitterschap te hoog voor haar gegrepen is. Er zijn nog genoeg andere mooie baantjes voor haar in de politiek te doen die minder emotionele druk geven voor haar…..!

laat deze huisvrouw maar gewoon doen waar ze goed in is en lijstduwer worden van de partij

Het moest perse weer een vrouw worden, een vrouw die belerend toespreekt, personen en partijen op de vingers wil tikken en een vrouw die niet neutraal blikt in haar handelen. Buma heeft gelijk met zijn bewering dat zij het debat stuurt en daarbij duidelijk aantoont NIET neutraal te kunnen handelen.

weglopen als je iets te horen krijgt wat je niet bevalt,doe je werk mevrouw en vat niet alles persoonlijk op

Mevrouw is aardig; dat zijn gelukkig zoveel mensen. Ze is compleet ongeschikt als kamer voorzitter en moet snel de eer aan zichzelf houden. Stoppen dus ! De zoveelste binnen de VVD die op basis van “aardig zijn” beloond moest worden met een mooie functie.

Dit soort opmerkingen krijgen vrouwen in leidersrollen verdacht vaak naar hun hoofd geslingerd. We komen het bekende rijtje tegen: te aardig. Te emotioneel. Geen overwicht. Vat zaken te snel te persoonlijk op. Pruilen. Janken. Gebruikt de verkeerde toon, in dit geval onder andere belerend en koeionerend. Weglopen (nogmaals: Van Miltenburg schorste de vergadering kort, kwam terug en zette de vergadering daarna weer voort).

Het seksisme is zowel expliciet als impliciet. Neem de kwalificatie huisvrouw. Ooit een mannelijke politicus weggezet horen worden als huisman? Ook het verwijt dat het per se een vrouw moest worden (met impliciet het vervolg ‘en zie wat er van komt’) is behoorlijk hatelijk. Zo’n opmerking doet geen recht aan de openbare, democratische verkiezingsprocedure voor de functie van kamervoorzitter.

Impliciet seksisme ligt lastiger, want het is subtieler en dus moeilijker hard te maken voor mensen die vantevoren al bedacht hebben dat er niks aan de hand is. Maar geloof ons, een beetje kritische vrouw herkent seksisme als ze het hoort of ziet. Laten we PvdA-voorman Diederik Samson eens nemen. Die reageerde recent ook nogal emotioneel toen iemand hem verweet koehandel te bedrijven met illegalen. Toch noemt niemand hem onbekwaam en er volgden ook geen oproepen om op te houden, omdat hij emotioneel zou zijn of ‘het’ zich te persoonlijk aantrekt.

Ook woorden als ‘schat van een vrouw maar ik denk dat het voorzitterschap te hoog voor haar gegrepen is’, zijn tenenkrommend neerbuigend. Het klinkt positief, maar eigenlijk wordt Van Miltenburg hier met een paternalistisch kneepje in haar wang naar huis gestuurd. Zoet maar meisje, ga jij maar thuis verder pruilen en janken. Dan stop je tenminste met anderen koeioneren.

Van Miltenburg zelf maakt zich helaas kwetsbaar voor die seksistische ondertoon, door in het openbaar te verklaren:

Van Miltenburg zei achteraf dat ze zeer geraakt was door de opmerking van Buma. ‘Ik was geraakt in mijn integriteit. Dan ga je bij mij grenzen over. En ik heb wat heel veel vrouwen hebben als er wat gebeurt. Dan ga ik helaas huilen. Andere gaan gooien met dingen maar ik ging huilen.’

Zo’n opmerking is gevaarlijk in een wereld die met twee maten meet. Op zich is huilen ok. Het overkwam Diederik Samson. Hans Wiegel. Jan Pronk. Enneüs Heerma. Maar toen Karin Adelmund een keer vol schoot, voelde ze zich meteen opgelaten:

Ze putte er kracht uit, maar had ook gêne dat het haar overkwam. ,,Wat jammer dat ik het ben en niet een man. Laat nou toch eens een man janken”, had ze op dat moment bedacht, zo vertelde ze later in een interview.

Want een huilende man is krachtig. Maar een huilende politica? Zwak. Adelmund maakte haar opmerking niet voor niets. Ze had, vanwege haar linkse vakbondsachtergrond, kennis van het feminisme en was zodoende alert op dit soort mechanismen. Tegenwoordig menen we echter dat seksisme niet meer bestaat en dat gender er niet toe doet. Daardoor kunnen mensen onderschatten hoezeer seksisme ondergronds door broeit en discussies kleurt, op een manier die schadelijk is voor vrouwen.

Misschien moet Van Miltenburg er eens een goede feministische machtsanalyse bij halen. Dan kan ze de machocultuur van de politiek beter doorgronden, en zichzelf wat makkelijker een houding geven. Nog beter: misschien krijgen we op een gegeven moment eindelijk een politieke cultuur waarin vrouwen wat ruimte krijgen. We zijn er met ons allen verdacht snel bij om een vrouw in een verantwoordelijke, openbare functie te diskwalificeren op een manier die mannen niet tegenkomen. Verwijten van het type ‘een te aardige, te emotionele huisvrouw’ geven echt te denken.

Eerste vrouwelijke hoofdredacteur New York Times krijgt er meteen van langs

De New York Times is dé gezaghebbende krant van de V.S. En deze krant heeft voor het eerst in haar ruim honderdjarige geschiedenis een vrouwelijke ‘executive editor’, een soort uitvoerend hoofdredacteur. Ze heet Jill Abramson. En ja hoor, volgens een verhaal van Dylan Byers in de rubriek ‘Politico’, ingegeven door voornamelijk anonieme bronnen, zou ze gemeen zijn. Een onmogelijk mens waar niet mee te werken valt. Alle angstige cliché’s over vrouwelijke leiders komen voor in het paniekerige verhaal.

Jill Abramson. Waarschijnlijk verdenken sommige mensen haar er ook van dat ze stiekem een heks is.

Alleen het verwijt dat ze beren zou aantrekken met haar menstruatiebloed ontbreekt nog, merken commentatoren op. Voor de rest deugt er niks aan haar. Abrahams’ stem is nasaal, en ze klinkt schril. Grutjes! Ze zou zich neerbuigend gedragen, afstandelijk en kil zijn, niet betrokken overkomen, geëmotioneerd reageren (om niks natuurlijk), niet zorgzaam zijn, en bevelen uitdelen op een nare manier. Een leidinggevende die bevelen uitdeelt, in een hectische krantenomgeving vol deadlines, grutjes deel twee!

The Guardian gebruikt de techniek van sekse omdraaien om duidelijk te maken hoe belachelijk en seksistisch het stuk is. Lees:

If one redacts ‘Jill’ from Politico’s piece and replaces it with ‘Jack’, the absurdity and sexism becomes all the more obvious: ”It’s frustrating because he is such a smart person. When Jack is on his game, he is one of the smartest people I’ve ever met,” one staffer said. “But he’s not a naturally charismatic person – he’s not approachable.” You see? When was the last time the approachability of a male editor made for copy?

Zoals Salon op een rijtje zet, en zoals wetenschappelijke onderzoeken haarfijn analyseren, is er een dubbele moraal werkzaam. Het stuk in de rubriek Politico past in een traditie van vrouwen tegenhouden op weg naar de top, en vormt een prima illustratie van het aloude spitsroeden lopen. Als een vrouw te professioneel overkomt, vinden mensen haar niet aardig. Dan zetten ze hun hakken in het zand en kan dat onaardige wijf haar werk niet meer doen, want ze verliest de steun van haar omgeving. Maar als mensen haar aardig vinden, vinden ze haar weer niet professioneel. Dan doet ze haar werk ook niet goed. Zoals kenniscentrum Catalyst samenvat: damned if you do, doomed if you don’t.

Mannen daarentegen kunnen allerlei nare, moeilijke persoonlijkheden hebben, maar mensen kijken er doorheen. Zolang hij zijn werk als leidinggevende maar goed doet is er niks aan de hand. Een man kan zelfs zijn vuist door een muur heen slaan uit frustratie, en een jaar later kijken mensen nostalgisch terug op die uitbarsting. O ja, dat was toen die keer, ja, wat een toffe vent was dat. Moet je als vrouw eens proberen. Dan willen mensen je meteen in een dwangbuis af laten voeren.

Die spagaat levert enorme obstakels voor vrouwen op. Het schaadt hun mogelijkheden om topfuncties te vervullen. Eén keer te streng klinken, of te assertief over haar salaris onderhandelen, en ze wordt genadeloos afgerekend door haar omgeving:

As many readers have observed, Dylan Byers’ takedown piece manages to condemn the Times’ first ever female editor for everything except her job performance.

En laat ze nou prima resultaten boeken. De New York Times won vier Pullitzer prijzen, kent sinds kort eindelijk weer eens een stijgende oplage, en kreeg alom lof voor de uitstekende manier waarop de krant de tragedie in Boston volgde.

Enfin, voor meer bijtende commentaren op het baggerwerk van Byers, zie de verzameling van het  Women’s Media Center. Tot nu toe de leukste reacties die De Zesde Clan zag:

“Jill Abramson is IMPOSSIBLE, guys. Sometimes she opens her mouth and says things and makes decisions. WHO DOES SHE THINK SHE IS???”

But she has ladyparts! RT @dandrezner: BREAKING: boss acts like a boss.

Of course the Abramson regime has descended into Raines-like levels of calamity. The four Pulitzers must have been the last straw.

Inderdaad. Soms is een artikel zo verschrikkelijk dat je er maar beter grapjes over kunt maken.

Vrouwenhaat achtervolgt Thatcher tot na de dood

Spontane straatfeestjes met slogans als ‘de bitch is dood’. Of de variant ‘de heks is dood’. Twitterberichten met boodschappen zoals ‘dat ze moge branden in de hel’. Het zijn het soort reacties wat je gewoonlijk tegenkomt na het overlijden van een gehate dictator die iedereen met een grote knuppel onder de duim hield. Terwijl het hier toch echt gaat om Margaret Thatcher, een democratisch gekozen premier van Engeland.

Natuurlijk waren er ook talloze respectvolle reacties. Wereldleiders prezen Thatcher, roemden haar invloed, wezen op de manier waarop ze haar stempel drukte op belangrijke gebeurtenissen. En natuurlijk is het volstrekt legitiem om kritiek te hebben op iemands beleid. Thatcher stond een conservatieve koers voor en dan kan het flink botsen met progressieve krachten. Zo vielen Thatcher’s daden rondom de mijnsluitingen bij veel mensen in slechte aarde. Politieke tegenstanders bekritiseerden haar ook vanwege het vergroten van de kloof tussen arm en rijk.

Tot zover niets aan de hand. Beladen termen zoals bitch en heks wijzen er echter op dat er meer meespeelt dan politieke meningsverschillen:

Bitch – witch – c–t. And we are supposed to think this has nothing to do with her being a woman? [...] I cannot remember the death of a popularly elected head of state ever being so quickly, viscerally celebrated by people daring each other to urinate on a grave that had not yet been dug. One Facebook page offered to take people on tours so they could relieve themselves in groups (“Margaret Thatcher Dies Piss On Her Grave Tours”). Charming. Thatcher is not the only leader to take a country to war, crush unions, hammer a widening wedge between rich and poor and cause intense division. At least three other male leaders who will be at her funeral – John Howard, Tony Blair and George Bush – sent troops to war on the grounds of flawed intelligence and premises now revealed to be false. Would any of their deaths prompt graveyard urinals?

Inderdaad. Woorden als heks, bitch enzovoorts zijn termen die al jaren gebruikt worden om invloedrijke vrouwen een kopje kleiner te maken. Ook de Australische premier, Julia Gillard, kreeg deze haat bijvoorbeeld naar haar hoofd geslingerd. Het gaat om kritiek gericht op de persoon – en wel een persoon die van het verkeerde geslacht is, die daardoor kwetsbaar is en vanwege haar foute sekse gepakt kan worden. Gillard zweeg lang, maar besloot eind vorig jaar te zeggen waar het op staat. Ze hekelde de vrouwenhaat die ze te verduren kreeg, en wees erop dat ze een vijandigheid ontmoette die mannen niet ervaren.

Thatcher zelf was tijdens haar leven, net als Gillard, bekend met de seksistische haat die ze opriep. Voorbeelden te over. Mensen die haar een gekke koe noemden. De bijnaam Atilla de Hen. Liedjes met een oproep om Thatcher te onthoofden. De onthoofding van een standbeeld van Thatcher (…om alvast te oefenen voor het echte werk?) Beeldvorming waarbij mensen Thatcher neerzetten als een sm-meesteresse, of een manwijf. Een film over Thatcher’s leven met een vreemde hatende ondertoon. Het gaat maar door:

There is truly an endless well of legitimate reasons on which to object to Margaret Thatcher as both a politician and a person, but always, always, the first line of offense is that she’s a woman—and it always has been.

Nu ze na haar heengaan wordt neergesabeld als een heks, komen zelfs arbeiders in het geweer. Worker’s Liberty wijst er bijvoorbeeld op dat Thatcher een voor hen negatieve rol speelde in de klassenstrijd, maar dat maakt haar nog geen bitch:

Thatcher wasn’t evil. She wasn’t mad. She wasn’t a cow. She was a woman who fought hard for her class. If the likes of Neil Kinnock, then Labour Party leader, and Norman Willis, then General Secretary of the TUC, had fought with just a fraction of her commitment and vigour for the class they were chosen to represent, then history might have been different. [...] we have to be concerned that women who take part in politics, whether we agree with them or not, cannot and should not be reduced to sexist and misogynist ridicule. Hate Thatcher and all she represents, but when Thatcher’s dead her ideas and what she stood for will remain. Her policies and legacy, which set working class women back decades, will still need to be fought, as will the sexism that undermines women’s confidence and erodes our abilities in all spheres of life, not just politics.

Kijk, zo hoor je het ook eens van de arbeiders. Dit soort reacties op het overlijden van een staatshoofd zijn respectloos en getuigen van een diepgewortelde weerstand tegen vrouwen aan de top. Daar wordt, zoals Worker’s Liberty terecht op wijst, niet alleen een vrouw als Thatcher door beschadigd. Seksistische aanvallen beschadigen alle vrouwen. Dat moet stoppen.

Vrouwen hebben geen verhaal, vinden we

Interessant, wat langer artikel, met als intrigerende titel: waar zijn de vrouwelijke Jack Kerouacs? Of, in Nederland, de vrouwelijke evenknie van de alom gewaardeerde Cees Nooteboom en Geert Mak? Waarom hebben we zo weinig epische reisverhalen van vrouwen, boeken die net zo groots en belangrijk worden gevonden als het mijlpalenwerk van mannen? Vanessa Veselka, liftster en liefhebster van reisverhalen, schreef een mooi lang essay over die kwestie voor The American Reader. De Zesde Clan linkt je er graag naar door.

Volgens Veselka speelt mee dat er in de cultuur en mentaliteit van de westerse wereld anno 2013 nog steeds geen plek is voor een vrouwelijke Odysseus:

During my travels I had literally thousands of interactions with people’s ideas about what I was doing with my life, but almost none of them allowed for the possibility of exploration, enlightenment, or destiny. Fate, yes. Destiny, no. I was either “lucky to be alive” or so abysmally stupid for hitchhiking in the first place that I deserved to be dead.

Mannen mogen aanmonsteren voor de walvisvaart, in hun uppie door woeste streken trekken, en stoer onder invloed van drugs en alcohol Gonzo journalistiek bedrijven. Vrouwen zijn echter gek als ze zoiets proberen. Dat kan alleen maar eindigen in verkrachting en voor dood achtergelaten worden in een greppel. Het verhaal krijgt op die manier een totaal andere lading. Een vrouw op weg geniet niet van vrijheid en avontuur, maar jaagt anderen angst aan omdat ze alleen is:

A man on the road is solitary. A woman on the road is alone. This is not cute wordplay, but a radically different social experience. [...] A man on the road is caught in the act of a becoming. A woman on the road has something seriously wrong with her. She has not  “struck out on her own.” She has been shunned.  And once one person has shunned her, the next will as well. Simply the fact that she is out there says something about her is frightening.

De vrouwelijke reiziger heeft op die manier geen eigen verhaal, stelt Vesalka. Bij gebrek aan voorbeelden, zonder inbedding in de literatuur en de verbeelding van mensen, wordt ze een abstract gegeven waar mensen al hun gevoelens van angst, ongemak en wantrouwen op kunnen projecteren. Het gevolg is dat de drempel voor een vrouw om dé reisroman te schrijven, veel hoger ligt dan voor een mannelijke auteur. Vesalka:

if I tried to write it, I would be asked to explain so many things that the story would never get off the ground. Why I was out there in the first place? Why was Goldenberry out there? What drove us to the road? Why couldn’t we go back? What were we running from? This is what it means to have no narrative outside of victimization and violence: it means wasting time constructing your moral right to tell a story in the first place, it means watching it get choked in the crib…

Naast deze interessante analyse van Vesalka speelt volgens de Zesde Clan nog iets anders mee. Iedereen die houdt van en kritisch nadenkt over literatuur, al dan niet in de vorm van reisboeken, weet dat er een kloof zit tussen mannelijke en vrouwelijke auteurs. Mannen schrijven universeel, vrouwen schrijven vrouwenboeken. Mannen krijgen de recensies en de publiciteit, vrouwen blijven te vaak buiten beeld. Mocht je als vrouw al een indrukwekkend boek schrijven over essentiële, universeel menselijke thema’s, dan zorgt de uitgever er met een chicklit omslag wel voor dat mannelijke lezers bij voorbaat afhaken. Oh, en als vrouwelijke auteur te horen krijgen dat je gelukkig niet ‘als een vrouw’ schrijft, geldt als een compliment. Okeeeee…. meten met twee maten….?

In het geval van reisboeken speelt dit statusverschil ook een rol. Nederland kent goede schrijfsters van reisboeken. Carolijn Visser timmert bijvoorbeeld al jaren aan de weg in het genre. Maar een vrouwelijke Geert Mak? Nee. Zoveel aandacht krijgt ze niet. Eén van de vele voorbeelden: Mak en Visser gelden beiden als kanshebber voor het beste literaire reisboek van 2013. Het NRC licht vervolgens wel Mak’s roman toe, maar schrijft verder geen woord over Visser. Nog een reden waarom we geen vrouwelijke Jack Kerouac hebben. Zelfs als ze er zijn, zien we ze niet.

SF boekenprijs kent alleen mannelijke genomineerden

Wie er ook de Arthur C. Clarke Award gaat winnen dit jaar, het zal een man zijn. De shortlist bevat romans van Kim Stanley Robinson, Ken Macleod, Peter Heller, Nick Harkaway, Adrian Barnes en Chris Beckett. Waar waren de schrijfsters? De jury bestond nota bene uit een diverse groep, met verschillende vrouwelijke leden, dus hoe zit dat?

Liz Williams, jurylid, SF schrijfster en zelfverklaard feministe, begreep die opgetrokken wenkbrauwen. Ze nam de ongebruikelijke stap om de vreemde situatie van louter mannelijke genomineerden toe te lichten. Volgens Williams had de jury weinig keuze: uitgeverijen laten werk van schrijfsters links liggen. Het aanbod bestaat bijna alleen uit (blanke) mannelijke auteurs. Dan houdt het op:

we received disproportionately fewer from women, of which many were technically fantasy. We do not have to go far to look for the answer: over the last few years, the publishing industry in both Britain and the US (but particularly in the former) has been commissioning fewer and fewer SF novels by women. The running gag for some years now has been that the industry has had a Highlander approach to women who write SF: there can be only one, at least on contract.

Natuuuuurlijk krijg je meteen mensen die roepen ‘nou, dan zullen de dames wel minder SF schrijven’. Dat is in de ervaring van Williams en andere SF schrijfsters echter niet het geval. Vrouwen schrijven wel degelijk science fiction, zijn zeer actief, willen graag. Ze dringen echter de laatste jaren minder en minder door tot uitgeverijen. Volgens Williams speelt de economische crisis daarbij een rol. Uitgeverijen en boekhandels maken zware tijden door, en dit beïnvloedt hun keuzes en marketingstrategie:

These are biased towards “safe bets” which then become self-fulfilling prophecies: such as ‘female SF doesn’t sell, so we won’t include that’ – which guarantees it doesn’t sell.” This may even go on to affect submissions to publishers … Are women writers, in fact, caught up in an enormous feedback loop of diminished expectation? This, in turn, feeds us into the much wider, and much-discussed, issue of the changing nature of publishing itself. There’s a general view that the mainstream publishers are increasingly concentrating on big names…

Die grote namen, die veilige keuzes, betekenen in de praktijk vooral mannelijke auteurs. Als een uitgeverij het al aandurft een roman van een schrijfster uit te geven, ziet Williams bovendien onbewuste culturele vooroordelen opduiken. De weinige romans van vrouwen krijgen meestal negatievere recensies dan de romans van hun mannelijke collega’s.

Zo ontstaat op alle niveau’s een enorme kloof tussen het werk van vrouwen, en de resultaten daarvan. Sommigen spreken vanwege dat culturele patroon zelfs al van ‘het uitwissen van SF-schrijfsters’. Ze dringen niet door tot het collectieve geheugen, en als ze erin slagen de drempel over te komen, worden ze na korte tijd de deur uitgewerkt. We hebben geen ruimte voor vrouwen – nou vooruit, misschien voor 1 vrouw dan, maar niet meer.

Dit is niet nieuw. Zie onder andere het werk van Joanna Russ en Elaine Showalter, die dit soort mechanismen systematisch in kaart brachten. Zie ook het patroon bij andere creatieve uitingen. Zoals de schilderkunst. Russische avant-garde schilderessen benutten rond 1917 massaal de ruimte die ze in die tijd kregen. In de officiële kunstboeken vind je ze echter nauwelijks terug. Daar tref je voornamelijk mannennamen aan. Onder andere het Groninger museum moet nu met man en macht proberen hun werk weer onder de aandacht te brengen, zodat het publiek deze groep Russische kunstenaressen hopelijk opnieuw kan ontdekken.

Nogmaals, het is een oud patroon. Vroeger zou niemand daar iets van zeggen. Het is een teken van vooruitgang dat er kritische geluiden klinken. We zijn zover dat mensen vragen beginnen te stellen, en willen weten waar de vrouwen zijn. Dat geeft hoop…

Culturele patronen hullen zich in vanzelfsprekendheid

Ooit gelet op de figuren op waarschuwings- en verkeersborden? Of de houding waarin mannen en vrouwen op posters en flyers staan? De website Sociological Images brengt al jaren in kaart hoe culturele fenomenen mannelijkheid en vrouwelijkheid tonen. Het gaat om patronen die zich vermommen in vanzelfsprekendheid. Ze vallen niet op, maar ondertussen nestelen de beelden zich in je geheugen. Van daaruit fluisteren ze boodschappen als ‘vrouwen zorgen voor kinderen, mannen niet’.

Voorbeelden te over. Neem waarschuwingen- en verkeersbordjes in de openbare ruimte. Vaak staan daar primitief getekende figuurtjes op die laten zien wat je moet doen of laten. Ze geven boodschappen als ‘hou de reling vast’ of ‘invaliden zitplaats’. Tegelijkertijd zeggen ze echter nog iets anders. Zo zijn de poppetjes meestal mannelijk, tenzij het bord iets zegt over omgaan met kinderen. Dan krijgt het poppetje opeens een rok aan:

In case you doubted it, the fact that the fourth panel includes a stick figure in a skirt (1) proves that the non-skirted stick figures are implicitly men and, on an entirely different note, (2) reminds us that men do not take care of children. Similarly, these two pictures of warning signs for moving sidewalks (snapped in the Dublin airport) feature “neutral” stick figures, unless a child is involved

Nederland krijgt een aparte vermelding omdat wij zonder poppetje tóch duidelijk weten te maken wie actief is en wie niet. Onze borden en stoplichten voor fietsers tonen namelijk een herenfiets.

Hetzelfde gebeurt met sites die je de mogelijkheid geven een foto in je profiel op te nemen. Zolang je dat niet doet toont de site een geanonimiseerde avatar. Dat is opvallend vaak een mannelijk silhouet. Terwijl dat niet zo hoeft te zijn, want er zijn ook voorbeelden van neutrale of vrouwelijke avatars.

Nog een voorbeeld: de manier waarop mannen en vrouwen op posters, flyers en reclames getoond worden. Opvallend vaak staat de man rechtop, terwijl de vrouw zich in allerlei bochten wringt. Hij kijkt direct naar de kijker, zij toont een silhouet of kijkt schalks opzij. Hij staat, zij poseert. Vaak in een houding die borsten en billen accentueert. Zo’n houding seksualiseert een vrouw niet alleen, het kan bovendien nog andere boodschappen overbrengen:

As these types of images add up in our subconscious, they tell us a story about masculinity and femininity.  It’s a complicated one, but might include lessons like this: men face things head on, while women are uncertain; women pose and men take action;  men are straightforward, women sly.

Waren deze voorbeelden nog redelijk impliciet, als het gaat om de marketing van consumentenproducten worden de signalen explicieter. Fabrikanten laten duidelijk merken of hun spullen voor een jongen / man of meisje / vrouw zijn. Door de verpakking roze of blauw te maken. Door piraten voor de jongens en prinsessen voor de meisjes te tonen. Of door de naamgeving van het product. Zo verkoopt Albert Heijn jongenspasta en meisjespasta. Uiteraard in een roze en blauwe verpakking.

Wat veel van deze culturele patronen uiteindelijk tonen is dat ‘man’ de neutrale algemene basis vormt. ‘Vrouw’ wijkt af. Je hebt poppetjes op verkeerstekens, en je hebt bordjes die vrouwen vertellen dat ze in deze trein hun kind op schoot moeten houden. Je hebt deodorant, en deodorant voor vrouwen. Die boodschap versterkt ongelijkheden in de samenleving. Gelukkig kan het ook anders!

Ik kies mijn keuze!

De Volkskrant geeft ruim baan aan een tekstschrijver, Noortje Pelikaan, en historica Lotte Schouten, om aan te geven dat vrouwen volkomen vrij zij om te doen wat ze willen. Wat ze willen is een traditioneel bestaan. U weet wel, huisje boompje beestje, een flitsende loopbaan is niet belangrijk. Moet vooral zo blijven, want dat willen vrouwen. Of toch niet? Want opvallend genoeg doen beide dames een oproep. Vrouwen moeten vrij zijn om te kiezen voor een traditioneel rollenpatroon.

Zo weinig tijd, zoveel te kiezen! Oh, je zou er hoofdpijn van krijgen…

De Zesde Clan bleef haken op deze oproep. Vrijheid krijgen om te kiezen voor een traditioneel rollenpatroon. Hét traditionele rollenpatroon zelfs. Oooo jeeeee. Is het dan zo moeilijk om in Nederland als vrouw traditioneel te leven? Volgens zo’n duidelijk afgebakend patroon dat beide dames dat niet eens uit hoeven te leggen, alleen maar hoeven te verwijzen naar hét patroon? Hebben we als rechtgeaarde feministen een structureel probleem gemist, een pijnlijke beperking in de keuzevrijheid, waar miljoenen vrouwen onder zuchten? Dat zou vreselijk zijn.

Laten we eens even kijken hoeveel duwtjes in de richting van ‘dé’ traditionele rol vrouwen eigenlijk ontvangen:

1. Mocht je een baan hebben, dan loop je een grote kans dat de werkgever je ontslaat of degradeert zodra je meldt dat je zwanger bent. Zeker met een tijdelijk contract is het risico groot dat je de laan uitvliegt. De schatten van werkgevers geven vrouwen op die manier alle ruimte om zich voor te bereiden op de komst van hun kindje. Wat naar van Europa dat ze Nederland voor de rechter slepen vanwege de gebrekkige bescherming van aanstaande ouders….Onnodig hoor, want stiekem wilden al die vrouwen best werkloos worden.
2. Een conservatieve mentaliteit die ervan uit gaat dat vrouwen voor kinderen zorgen. Moeders die meer dan drie dagen betaald werk willen verrichten, zijn egoïstische powerfeministen. En dames, je krijgt geen kinderen om ze vervolgens in de crèche te dumpen. Zorg voor ze! (over de mannelijke verwekker van het kind geen woord).
3. Alleenstaande vrouw? Neeeeeeeeeeeeee!!!! Eng! Kan niet, mag niet! Je MOET een heteroseksuele relatie aangaan! Maakt niet uit met wat voor soort man, als het maar een man is! Zo niet dan eindig je gefrustreerd, verzuurd, vereenzaamd en doodongelukkig, en zul je in je uppie sterven temidden van je vijftig katten!
4. Kinderloze vrouw? Neeeeeeeeeee!! Eng! Kan niet! Je zult spijt krijgen als haren op je hoofd dat je het geweldige wonder van nieuw leven mist! Een schat van een kind waar je de rest van je leven voor mag zorgen! Zelfopoffering is nobel, het maakt een echte vrouw van je, en je krijgt er zoveel voor terug!
5. Een arbeidsmarkt waar vrouwen, ook zonder ontslag wegens zwangerschap, structureel minder loon krijgen voor hetzelfde werk, danwel het nadeel ondervinden van laag betaalde (lees: ondergewaardeerde) vrouwenberoepen.
6. Een arbeidsmarkt waar vrouwen, ook zonder ontslag wegens zwangerschap en loonkloof, structureel minder kans maken op promotie, gespot worden als talent, een mentor toegewezen krijgen, een klimaat tegenkomen waarin je je welkom voelt.
7. Punten 1, 5 en 6 komen neer op: vrouw, blijf thuis! Liefst bij de kinderen! (punt 2, 3, 4 etc.) Want het gezin is het belangrijkste, zonder dat ben je niks en niemand. En zie, vrouwen passen hun ambities aan. Die vangen zulke signalen namelijk op en trekken inderdaad conclusies.
8. Damesbladen die vrouwen zand in de ogen strooien. Vindt een vent, wordt gelukkig met hem, praat vooral niet over geld en onderhandel niet over de onbetaalde (zorg)arbeid in huis. Wat er gebeurt als manlief sterft, wil scheiden, en/of er vandoor gaat met een 18-jarige blondine…. Ah nee, daar hebben we het niet over, dat verstoort de droom op een nare manier.
9. Onderwijs waarbij meiden al vroeg leren dat ze beter geen vak zoals wiskunde kunnen kiezen, en dat een loopbaan als fotomodel echt geweldig is, want dan kun je de wereld veranderen en ga je vast en zeker een glorieuze toekomst tegemoet.
10. Kom je op de televisie? Geef je je mening op internet? Anonieme trollen maken je af. Discussies over partneralimentatie? Pleiten voor een representatiever aantal vrouwelijke gasten bij programma’s die van ons belastinggeld betaald worden? Maak je borst maar nat. Haat, haat! Vrouwen, vraag niets, zwijg, blijf thuis, de openbaarheid is niks voor je.
11. Vrouwen zijn gelijkwaardig aan mannen, echt waar! Hij maakt de plannen, zij maakt het eten. Zij heeft haar geheel eigen plek, waardoor het voor haar bijvoorbeeld niet goed is om zich kandidaat te stellen voor politieke functies. Officieel moet dat nu wel, maar we weten allemaal: daar is ze niet geschikt voor. De overheid vindt die houding prima en blijft een politieke partij steunen die zulke standpunten uitdraagt.
12. Belastingstelsel en inkomenspolitiek die het voor vrouwen economisch aantrekkelijk maken om een traditioneel rollenpatroon te volgen. Vooral stelletjes en klassieke gezinnen met één kostwinner (man) hebben baat bij het inkomensbeleid van de regering. Zelfstandig levende vrouwen merken geen enkel voordeel, hun inkomen ontwikkelt zich met 0% dankzij de inspanningen van de regering.
13. Bezuinigingen op emancipatie, afschaffen van emancipatiebeleid, en kunnen we het laatste beetje budget voor emancipatie niet beter opheffen en overhevelen naar Defensie?

Zo kunnen we nog wel even door gaan. Vrouwen krijgen in Nederland zoveel kansen om vrij te kiezen voor een traditioneel vrouwelijke rol, dat je bijna zou gaan vermoeden dat de keuze voor een niet-traditionele rol enigszins ontmoedigd wordt. Pelikaan en Schouten menen echter van niet. Wat nemen zij mee om de vrijheid, blijheid cultuur aan te tonen?

Opvallend genoeg allereerst minachtende taalgebruik voor pogingen om eens iets niet-traditioneels te doen. Traditioneel gezien domineren blanke mannen de talkshows op televisie. Dit is de manier waarop het duo de poging beschrijft om voor de verandering een talkshow met vrouwen te maken:

…een groepje geforceerd kletsende vrouwen bleek geen succesformule. Hoongelach alom.

Zou er echt geen neutralere manier zijn om dit te omschrijven? Geforceerd kletsende vrouwen! Mannen praten, vrouwen kletsen. De Zesde Clan moet dankbaar zijn dat Schouten en Pelikaan niet vervielen in termen als mekkeren en kakelen.

Schouten en Pelikaan negeren verder hoe snel de zogenaamd vrije keuze van vrouwen verandert als de omstandigheden veranderen. Daarnaast verwijzen ze voor hun onderbouwing dat vrouwen in het werk alle kansen krijgen naar welgeteld één (1) boek, over de mythe van het glazen plafond. Documentatiecentrum Rosa analyseerde dit boek en laat geen spaan heel van de inhoud ervan. Zo begrijpt de auteur het begrip ‘glazen plafond’ niet eens goed. Geen handige bron om naar te verwijzen…

O, en de historica van het tweetal kent haar geschiedenis niet. Dat verhaal over ‘vrouwen kiezen zelf’ voor hun eigen situatie komt uit de oude doos. Hetzelfde documentatiecentrum Rosa:

Zo kreeg Harriet Taylor Mill al in 1851 tijdens discussies  over vrouwenrechten te horen dat vrouwen deze rechten zelf niet willen: “Women, it is said, do not desire – do not seek, what is called their emancipation” (Mill & Mill 1970). 

De strijd om het vrouwenkiesrecht leidde tot hetzelfde soort argumenten. Zo publiceerde de North American Review in 1939 een artikel over suffe vrouwen. Hebben ze eindelijk het stemrecht, kiezen ze niet voor vrouwelijke politici en blijven ze liever thuis:

its arguments have been eroded by the passage of time and the rise of political science. Really, the article is just a very early version of a favorite anti-feminist argument: that feminists, being silly bubbleheads like all the other ladies, have worked day and night to push for equality only to find out that women don’t want it! Oh, the hubris of the female mind!

Nederland kon er ook wat van. Tussen 1894 en 1922 probeerden onze mannelijke landgenoten het vrouwenkiesrecht tegen te houden, onder andere met als argument:

• ‘kiesrecht zou onvrouwelijk zijn en dus zou een ‘echte’ vrouw nooit kiesrecht willen bezitten’

• ‘de man zou van nature verstandiger zijn dan de vrouw of was al zo geschapen door God’

• ‘de Nederlandse vrouw’ was vast tevreden zonder kiesrecht

Enzovoorts, enzovoorts.

In Engelstalige kringen wordt dit verhaal over vrouwen die zelf lekker traditioneel willen blijven, tegenwoordig ook wel sardonisch omschreven als I Choose My Choice. Oftewel ‘ik kies mijn keuze’. Waarbij iedere context weg valt. Let maar niet op systematische achterstelling, vooroordelen en vrouwenhaat. Nee, vrijheid, blijheid. Volgens de ik-kies-mijn-keuze ideologie kiezen vrouwen in alle vrijheid, zonder enige vorm van sociale of culturele druk, voor pijnlijke, medisch onnodige operaties aan hun vagina, het anderhalf verdienersmodel waarbij zij de halve zijn, gemiddeld 8% minder salaris (want onderhandelen is zo vermoeiend), etc etc.

Daarnaast komen Schouten en Pelikaan aanzetten met de huishoudbeurs. In een week ruim 245.000 bezoekers, waarvan negentig procent vrouwen!  Zie je wel, dé Nederlandse vrouw vindt een traditionele rol prima. Tsja, sinds wanneer vormt dit aantal op een bevolking van 16,7 miljoen een meerderheid, of zelfs maar een representatieve groep?

Daarnaast vergeten de twee dames opnieuw de geschiedenis. Bij emancipatiebewegingen gaat het altijd om een minderheid. Het vergt enorm veel moed om kritisch te zijn, je mond open te doen en verandering te eisen. In Nederland waren het minderheden die  ijverden voor het kiesrecht voor vrouwen, de mogelijkheid om betaald werk te verrichten, het schrappen van de handelingsonbekwaamheid van de getrouwde vrouw, en die anno nu protesteren tegen een verstikkend schoonheidsideaal en nare stereotypering in de populaire cultuur.

De meerderheid vindt die minderheid vaak lastig. Te grof, te boos, te strijdbaar. Of, met de individualistische Happinez mentaliteit van tegenwoordig: die activisten brengen negatieve energie, neee, je moet je vooral focussen op je eigen geluk. Niks mis mee, maar na het roepen van ‘huuuuh, enge feministen’ zijn dit soort mensen vaak maar al te blij dat ze baas in eigen buik zijn, geld mogen verdienen en zelfstandig kunnen reizen. En ‘s avonds kunnen genieten van een mooie film of theaterstuk waarin vrouwen een fatsoenlijke rol spelen, net alsof het echte mensen zijn.

Ongelofelijk dat de Volkskrant zo’n rammelend geschreven en aantoonbaar op onzin gebaseerd stuk alle ruimte geeft. Je zou bijna denken dat ook deze krant vrouwen graag in vrijheid hun traditionele rol wil laten kiezen.

Iran, Rusland, Egypte en Vaticaan vinden vrouwenmishandeling wel ok

Geweld tegen vrouwen mag niet. Als het toch gebeurt, moeten regeringen voor vrouwen evenveel moeite doen als in geval van geweld tegen mannen, om het slachtoffer te beschermen en de dader aan te pakken. Alleszins redelijk, zou je zeggen, maar niet voor een coalitie van Iran, Rusland, het Vaticaan en de Moslim broederschap. Tijdens een conferentie van de Verenigde Naties probeerden ze mensenrechten voor vrouwen uit een akkoord te schrappen. Gelukkig mislukte dat. Onder leiding van de Chileense ex-presidente Michelle Bachelet bereikten 193 landen een historisch akkoord.

De feestelijke opening van de conferentie.

De landen legden in een akkoord vast dat vrouwen wereldwijd gelijke rechten als mannen hebben. Ze veroordelen geweld tegen vrouwen en verklaarden duidelijk dat er in de eenentwintigste eeuw geen plaats meer is voor discriminatie en geweld tegen vrouwen. Met andere woorden: vrouwen zijn mensen! Hoera!

Het akkoord was nog op een andere manier nuttig. De twee weken durende onderhandelingen maakten zichtbaar wie anno 2013 nog steeds vindt dat vrouwen een tweederangse Ander zijn. Dat leverde rare taferelen op. Het Vaticaan gebroederlijk, zij aan zij, verenigd met de Moslim Broederschap uit Egypte. Samen met Iran en Rusland streden deze religieuzen voor het behoud van de uitzonderingsgrond religie/cultuur/traditie. Vrouwen vermoorden wegens vermeend overspel mag niet. Maar onze cultuur keurt het goed, dus dan mag het wel. Dat genre. De coalitie verzette zich ook tegen bepalingen die verkrachting binnen het huwelijk strafbaar stellen.

Internationale media struikelden vooral over een verklaring van de Moslim Broederschap, waarin de mannen uitlegden waarom geweld tegen vrouwen niet aangepakt hoeft te worden. Dat zat ‘m waarschijnlijk in de bewoordingen. De broeders maakten de meest expliciete tekst openbaar. Achter de schermen zullen landen als Iran en het Vaticaan waarschijnlijk dezelfde bedoelingen hebben, maar ze verpakten het netter. De broeders schrijven in hun betoog onder andere dat:

This declaration, if ratified, would lead to complete disintegration of society, and would certainly be the final step in the intellectual and cultural invasion of Muslim countries, eliminating the moral specificity that helps preserve cohesion of Islamic societies.

Toe maar! De totale ondergang van de samenleving! Buitenlandse invasies! Onder andere dagblad The Guardian had er geen goed woord voor over. Toen de Moslim Broederschap in Egypte aan de macht wilde komen, bedienden ze zich van mooie woorden over vrouwen en konden ze hun stemmen goed gebruiken. Nu ze eenmaal in het zadel zitten vallen alle maskers af. De broederschap blokkeerde een wet om genitale verminking van meisjes strafbaar te stellen, en pleitte bij de VN conferentie openlijk voor een tandeloze tekst die geweld tegen vrouwen vrolijk verder laat gaan.

Commentator Amira Nowaira vermoedt dat naast vrouwenhaat ook machtspolitiek aan de basis van hun felle verzet ligt:

The Brotherhood probably felt impelled to send a not-so-covert threat to Egyptian women. Throughout the past seven months, Egypt’s rulers have done their utmost to take women out of the political equation, as their active participation in protests has become a real headache for the Morsi regime. The statement seems to have been conceived in response to their mounting pressure and the vocal opposition, and intended to reassert the dominance and power of the Brotherhood.

Dat deze religieuze, conservatieve coalitie de strijd verloor, noemen commentatoren een bitterzoete overwinning. Fijn dat de uiteindelijke overeenkomst vrouwen als mens ziet. Maar de wilskracht bij de haters fungeert als waarschuwing. Krachtige partijen willen heel graag hun recht op vrouwen slaan behouden. Dat het deze keer niet is gelukt, zegt niets over een volgende VN Vrouwenconferentie. Alertheid blijft geboden.

UPDATE: een hoopvol teken is dat vrouwen steeds vaker hun mond open doen en praten over wat hen overkomt. Niet langer zwijgen is het begin van alles, signaleert auteur en journaliste Sally Armstrong:

Probably about three years ago, I began to see the earth shifting. I began to see the curtain lifting. Why did that happen? There’s an increase in education, but mostly there’s an increase in talk. I’ve always felt that if you can’t talk about it, you can’t change it. When you talk, you start asking questions you never asked before. Women are now saying, “Show me where it’s written in the Koran that my daughter can’t go to school.”

Ja, dan krijg je vanzelf een revolutionaire omwenteling

”Vrouwen, doe iets aan al je problemen,” anders krijg je een ePad Femme!

Hahahahaha, briljante satire op de inhoud van het gemiddelde reclame aanbod tijdens een avondje zappen:

En dan hebben we het nog niet over een nieuwe tablet, de ePad Femme, geproduceerd door de  Eurostar Group. Speciaal voor de vrouwtjes, en omdat die apps downloaden echt verschrikkelijk ingewikkeld vinden, hebben de producenten er alvast alles opgezet wat je als vrouw ooit nodig hebt. In de samenvatting van webmagazine Jezebel:

So, just to be clear, that’s four yoga/fitness apps, three make-me-a-sandwich apps, three bitches-be-shoppin’ apps, one app for women too stupid to understand how perfume works, and something about a log. Here you go, ladies! Don’t strain your vaginas trying to figure out how to turn it on!

Volgens de producent is kritiek op de ePad Femme als een seksistisch stuk roze rotzooi schromelijk overdreven. De Eurostar Group wil alleen behulpzaam zijn. Jaja, reageert Jezebel daarop:

It’s not sexist—ePad Femme goes out of its way to provide all the services that women need, such as weight loss tips, skinniness assistants, svelte-boday tools, and buns managers. There’s even an “invisible fence” option that provides a helpful “reminder shock” if you accidentally wander out of the kitchen and get lost! And isn’t thinking about women’s needs actually the opposite of sexist? Think about it, girls. Try a little gratitude for once.

Zou de Eurostar Group Miss Marketing hebben gelezen? Krijgen we nu nog meer op vrouwen aangepaste spullen?? Nachtmerrie!!!

Lean In minder erg dan gedacht

Facebook topvrouw Sheryl Sandberg kreeg er ongenadig van langs toen het nieuws uitlekte van Lean In, een boek over hoe vrouwen vooruit kunnen komen in het werk, met bijbehorende website vol tips en voorbeelden. Ze zou teveel privileges hebben om te weten waar ze over sprak, een bitch zijn, niet weten wat vrouwen tegenkomen op de werkvloer, enzovoorts. Nu het boek in de schappen ligt en mensen haar verhaal eindelijk lézen, blijkt het mee te vallen. Sandberg verandert de wereld niet, maar ze heeft wel degelijk nuttige adviezen. Misschien waren al die aanvallen een tikkeltje oneerlijk…?

Katha Pollit van The Nation vergelijkt Sandberg met iemand die net het feminisme heeft ontdekt, en haar enthousiasme deelt met vrienden:

She cites study after study showing that the deck is stacked against women: discrimination is real, the old boy network is real, the difficulties of raising children while working full time are real. She constantly talks about the need for men to be equal partners at home and to support women at work. Yes, Sandberg emphasizes individual initiative: Given the pervasiveness of sexism, how can women help themselves? Her critics don’t want to hear from psychology, and yet it’s true enough that women put themselves down in order to be liked, don’t speak up in public, wait to be asked. Much of what she says struck me as applicable to many women I know, including myself.

Wired wijst erop dat Sandberg de voorbarige hoon zelf al voorspelde:

Most of the attacks centered on Sandberg’s persona rather than the content of the book, and some alleged that the Lean In was more about building up the “Sheryl Sandberg” brand than starting a genuine a conversation about women at work. What was so, so disappointing, as Anna Holmes notes at The New Yorker, is that several of the writers lashing out at Sandberg hadn’t even read the book. To her credit, Sandberg predicted the backlash in the very beginning of Lean In. “I have heard these criticisms in the past and I know that I will hear them — and others — in the future,” she writes. “My hope is that my message will be judged on its merits.”

Sterker nog, omdat ze de hoon voorspelde, doet ze erg haar best op haar persoon gerichte kritiek voor te zijn. Ze is geen wetenschapper, ze kan niet voor iedere vrouw spreken, ze heeft hier en daar inderdaad geluk gehad. The Globe and Mail werd zelfs een beetje moe van al die excuses, maar ziet hierin terug dat vrouwen het inderdaad nooit goed kunnen doen:

She falls into the very trap she cautions her readers to watch out for: worrying too much about being popular, to the detriment of their ambitions. I don’t care if I like Sandberg, I want to read what she has to say. I don’t want her to waste words feeling awkward for being talented and lucky. Why do we expect successful women to speak for every woman? That’s impossible. [...] The reaction to her book proves her thesis – women are stuck either way. If Steve Jobs (the last guy to have worried about his likeability factor) had offered to guide a mentorship program, the crowds would have lined up.

Dit mechanisme valt op. Zelfs een massamedium als CNN besteedt inmiddels aandacht aan de dubbele moraal. Een machtige man, prima, maar een vrouw? Dat zijn enge uitzonderingen. Als ze opvallen (wat ze doen, want het is nog steeds niet normaal een vrouw op een hoge post tegen te komen) krijgen ze vooral negatieve reacties – ze zijn onbetrouwbaar. Het klopt niet, een machtige vrouw. Geen kunst om vanuit dat soort vooroordelen alles af te kraken wat iemand als Sandberg eventueel zou willen zeggen.

Terwijl CNN dit probleem uitdiept, zet zakenblad Forbes in een grote kop ronduit dat Sandberg gelijk heeft. Je mag vrouwen best aanmoedigen om zich minder als bescheiden muurbloempjes te gedragen, en meer ruimte in te nemen. Niks mis mee, want Sandberg plaatst die oproep in de context van systematische achterstelling. Ze besteedt expliciet aandacht aan seksisme en machtsongelijkheden, en wil gegeven die situatie vrouwen aanmoedigen er het maximale uit te halen.

Het verhaal van Sandberg en andere buitenlandse deskundigen is heel anders van toon en aard dan de zure Nederlandse opgeheven vingertjes. Wat bij ons vaak gebeurt is dat vrouwen losgekoppeld worden van hun omgeving,  de samenleving. Vervolgens ontstaat ongegrip en volgen er berispingen omdat ‘ze’ het er bij laten zitten – vrouwen zouden niet ambitieus zijn, niet willen, liever thuis voor kinderen willen zorgen. Goh, hoe zou dat komen… Zulke veroordelingen zijn veel lastiger als je vrouwen wél plaatst in een context van een vijandige omgeving en een dubbele moraal. Je moet eerlijk zijn over de obstakels die je tegenkomt, puur omdat je de verkeerde sekse hebt.

Deze discussie blijft van levensbelang. Nederland bungelt niet voor niets onderaan als het gaat om vrouwen op machtige posities. Als het gaat om topvrouwen in het bedrijfsleven kunnen we alleen Saudi Arabië en Japan achter ons laten, bleek onlangs. Ook in de wetenschap toont Nederland zich behoorlijk ouderwets. Binnen die feodale situatie moeten vrouwen er het beste van maken. Daar mag je ze best bij aanmoedigen en inspireren. Maar de rest moet wél mee willen veranderen. Want de enkeling kan niet de hele groep veranderen. Erken je dat niet, dan bouw je het falen al in…

Facebook topvrouw belandt in mijnenveld

‘t Boek is nog niet uit of mensen buitelen al over elkaar heen om Facebook-topvrouw Sheryl Sandberg fel te bekritiseren. Op 11 maart 2013 publiceert ze Lean In, een analyse van vrouwen op de werkvloer, adviezen om je ambities waar te maken, en een oproep aan vrouwen om zichzelf over hun angst heen te zetten en hun mond open te doen. Met bijbehorende website. Had ze niet moeten doen. Wie is zij om dit te vertellen, zij met haar miljoenen op de bank, grote villa, betaalde hulptroepen en braaf meewerkende echtgenoot?

Sandberg tijdens een toespraak voor het World Economic Forum.

Wat zegt Sandberg eigenlijk? Voorpublicaties uit het boek doen de ronde, en dan lees je stellingen zoals dit:

“We hold ourselves back in ways both big and small, by lacking self-confidence, by not raising our hands, and by pulling back when we should be leaning in,” Sandberg writes, according to a preview in the New York Times. “We internalise the negative messages we get throughout our lives, the messages that say it’s wrong to be outspoken, aggressive, more powerful than men. We lower our own expectations of what we can achieve.” As a result, she says many women are quietly checking out of their careers, years before they actually start a family. She believes women rarely make a sweeping decision to give up work to look after children, but instead make a string of choices from early on that propel them towards that end result, none the less.

Op zich is er niets mis mee dat Sandberg erop wijst dat vrouwen negatieve boodschappen over zichzelf internaliseren, en vervolgens zichzelf saboteren. De Zesde Clan stelde dit onderwerp op een wat andere manier aan de orde bij een analyse over zelfhaat. Het is een legitiem punt, een belangrijk probleem. Vanwaar dus die ophef? Welke open zenuw raakt Sandberg?

The New York Times schat in dat het verzet ontstond, omdat Sandberg in haar analyse de nadruk teveel legt op individuele vrouwen.  Juist vrouwen die negatieve boodschappen tussen de oortjes hebben zitten, constant te horen krijgen dat ze niet voldoen, dat ze zelf schuld zijn aan hun eigen ontslag/verkrachting/man die te weinig in het huishouden doet etc., etc., kunnen terecht de hakken in het zand zetten als er nog iemand komt die alweer uitspraken doet die neerkomen op ‘vrouwen moeten beter hun best doen’. Het moet een keer ophouden met al die verwijten. Ga weg!

Bovendien kan een zoveelste oproep aan vrouwen ervoor zorgen, dat alle andere partijen die deel uitmaken van het probleem, lekker achterover blijven leunen:

Ms. Sandberg “does what too many successful women before her have done: blaming other women for not trying hard enough,” wrote Avivah Wittenberg-Cox, a consultant who works with companies to improve their gender balance, after watching a video of Ms. Sandberg speaking on the topic at the World Economic Forum in Davos last month. “Every resistant man on the planet will be able to quote her” saying that women simply must become more ambitious, Ms. Cox continued. (Ms. Sandberg writes that she focuses on internal barriers because the external ones get more attention.)

Daarnaast plaatsen sommigen de voorbarige kritiek in een bredere context:

Feminist icon Gloria Steinem, whom Ms. Sandberg thanks in the acknowledgements and cites as inspiration, praises Lean In on her Facebook page, saying that it “addresses internalized oppression, opposes external barriers that create it and urges women to support each other to fight both.” She adds that even the book’s critics “are making a deep if inadvertent point: Only in women is success viewed as a barrier to giving advice.”

Dit kan ook verklaren waarom zoveel kritiek op de inhoud van het boek, eigenlijk neerkomt op persoonlijke verwijten aan het adres van de auteur. Wat weet Sandberg nou van haar onderwerp af? Ze heeft teveel privileges, ze weet niks af van gewone vrouwen. Weg met dat succesvolle wijf, Sandberg moet haar mond houden. The Atlantic wijst er terecht op dat hier iets geks gebeurt:

Sandberg is an easy target: she is successful and extraordinarily rich and is preaching the power of personal ambition and overcoming professional barriers at a time when most Americans – including the high-gloss, Ivy League set – feel they are stomping through molasses to get ahead despite their most determined efforts. But how about commenting on the merits of her argument rather than her class? When was the last time people asked Warren Buffett if it was appropriate to talk about the tax bracket of his secretary? Or Bill Gates if it was appropriate for a billionaire to talk about entrenched global poverty? Or is talking to the really wealthy and the really poor okay, but talking to working-class people not?

Sandberg komt met haar boek zodoende terecht in een mijnenveld waar minachting voor vrouwen, angst voor succesvolle vrouwen, de spanning tussen individu en instituut, en diepgevoelde zelftwijfel zorgen voor een explosieve situatie. Het resultaat? The New Yorker spreekt van een heuse backlash.

Sandberg schaart zich hierdoor in een rijtje van vrouwen die bij voorbaat aangevallen worden om wat ze willen doen of zeggen. Activiste Anita Sarkeesian, die het plan opvatte een serie videofilmpjes te maken over stereotiepe vrouwbeelden in computerspelletjes, en bedolven werd onder haat. Actrice Ashley Judd, die mogelijk de politiek in gaat en er nu al van langs krijgt van conservatieven. Een samenleving die vrouwen in hun hok wil houden, rukt bij voorbaat al uit met hooivorken en brandende fakkels om die enge wijven het zwijgen op te leggen, nog voordat we weten wat ze zouden willen zeggen.

Geen wonder dat zoveel vrouwen wel drie keer nadenken voordat ze willen doen wat Sandberg adviseert. Publiekelijk zichtbaar zijn en ruimte claimen kan vrouwen op zoveel haat komen te staan, dat alleen de allersterksten het aankunnen. Dit mechanisme kun je niet bij vrouwen alleen neerleggen:

A culture where the only people able to contribute to the national conversation are thick-skinned, insensitive, white, straight males who can repel or ignore this ugly trench of abuse is not a culture any thinking person should want to live in.

De samenleving als geheel moet veiliger worden voor vrouwen, zodat zij zich vrijer kunnen bewegen en zich openlijker kunnen uiten. Want zoals de mentaliteit nu is, kunnen vrouwen het nooit goed doen. We zijn met ons allen verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat vrouwen meer speelruimte krijgen. Op 11 maart zullen we zien of Sandberg dit element ook heeft meegenomen in haar analyse.

Miss Marketing staat vol onzin

Wat bezielde de toch wel respectabele uitgeverij Wolters Kluwer om in zee te gaan met Mabel Nummerdor en Mijke de Vette? Beide dames tikten een boekje over vrouwen en hoe je zo veel mogelijk spullen aan ze kunt verkopen. Op zich slim, want vrouwelijke consumenten vormen een onderbenutte bron van inkomsten. Vervolgens verzandt het geheel echter in Mars en Venus-theorieen die aantoonbaar nergens op slaan. Waarom, o waarom?

De cover voor hem en voor haar geeft meteen weer hoe conservatief seksistisch de auteurs bezig zijn.

Het boek kreeg gemengde recensies, maar brengt mensen helaas toch op ideeën. Zoals communicatie adviseur Maaike van Dijk-Bokkers:

Wat ik erg vervelend vond, waren de spel- en stijlfouten in het boek, waar ik als communicatieadviseur erg lastig doorheen kon lezen. Maar ondanks dat, is dit een interessant boek waar ik zeker ideeën uit ga gebruiken. Omdat ik weet dat vrouwen inderdaad toch echt anders beslissen dan mannen, en die kans mag niemand laten liggen!

Welke ideeën zijn dat dan? Onder andere dat vrouwen psychologisch gezien heel anders in elkaar zouden zitten dan mannen, met veel verwijzingen naar de oertijd. Zo worden vrouwen volgens Nummerdor en De Vette onder andere evolutionair gedreven om relaties centraal te stellen en zo hun overleven te bevorderen. Zou dat voor mannen in de oertijd niet gelden? En hoe weten de auteurs zoveel van vrouwen in de prehistorie? Wetenschappers stellen zich in de regel veel terughoudender op, omdat onze kennis over de oertijd te beperkt is om zulke grandioze uitspraken te doen.

De auteurs ontwikkelen echter een heel model, Feminine Sparks, vanuit de veronderstelling dat vrouwen anders zijn dan mannen. Wat jammer voor hen dat deze overtuiging wetenschappelijk aangetoond nergens op slaat:

From empathy and sexuality to science inclination and extroversion, statistical analysis of 122 different characteristics involving 13,301 individuals shows that men and women, by and large, do not fall into different groups. In other words, no matter how strange and inscrutable your partner may seem, their gender is probably only a small part of the problem.

De bronvermeldingen laten zien waardoor het komt dat Nummerdor en De Vette hun model baseerden op ongefundeerd drijfzand. Ze raadpleegden voor hun tekst geen wetenschap, maar populaire neuroseksistische boekjes uit de Mars en Venus school. Zoals ‘waarom mannen niets onthouden en vrouwen niets vergeten’, en ‘waarom mannen niet luisteren en vrouwen niet kunnen kaartlezen’. En natuurlijk de meester zelf, Gray en zijn Mannen komen van Mars boek, waar veel van deze mythes vandaan komen.

Nummerdor en De Vette lazen dit boek duidelijk niet.

Deze bronnen gebruiken is om drie redenen problematisch. Ten eerste: door dit soort mythes te herhalen dragen de auteurs bij aan de instandhouding van ongelijkheid:

Popular renderings of neuroscience legitimise longstanding cultural values and beliefs about men’s and women’s social roles, grounding them in ‘truth’ and ‘fact’. Neuroscientific knowledge, it has been shown, carries authority and shapes people’s perceptions of truth. In the oft-quoted psychological study by Skolnick-Weisberg and colleagues (2008), participants were less likely to spot incorrect psychological explanations to problems when impressive-sounding neuroscientific information was introduced. [..] Linking socially and culturally produced differences to biology justifies and legitimises social inequalities. If men and women are biologically destined to fulfill particular socio-cultural roles, then discrepancies in access and representation are less important; power and labour imbalances in the home are justified; and, those whose gendered identity or embodiment (that is, those who identify as transsexual, transgender or intersex) fall outside strictly defined gender binaries, have their own body (and brain!) to blame, not the society that produces and governs these norms.

Nummerdor en De Vette negeren dit alles. Ze herhalen de stereotiepe Mars en Venus denkbeelden. Op basis daarvan krijgt die o zo hooggeachte, want over geld beschikkende, vrouwelijke consument, een ‘prinsessenbrein’ toebedeeld. Dan krijg je probleem nummer 2: minachting voor vrouwen. Wil je vrouwen namelijk goed benaderen en iets verkopen, dan moet je je strategie aanpassen aan dat prinsessenbrein. De auteurs omschrijven dat op pagina 69 als volgt:

De hersenen van een vrouw zijn te vergelijken met een Amsterdamse loft aan de gracht. Het is niet groot, maar alles is aanwezig in een grote open ruimte. [..] Overal liggen werkspullen en fotoboeken vol herinneringen. Eigenlijk is het gewoon een ongeregeld zooitje.

Toe maar! Beledigen van de doelgroep, altijd een fijne verkoopstrategie.

Dit boek lazen ze ook niet. Dat zou namelijk hun marketingmodel totaal onderuit halen.

Ten derde leidt het citeren van dubieuze bronnen tot een herhaling van onbewezen ‘feiten’. Het boek wemelt daardoor van de aantoonbare onzin. Zo herhalen de auteurs bij het stukje over communicatie bijvoorbeeld de mythe dat vrouwen drie keer zoveel zouden praten als mannen. Helaas voor het duo is dit een claim die grondig onderuit is gehaald. Taalkundige Mark Liberman kwam erachter dat auteurs dit ‘feit’ van elkaar over schrijven, zodat de bewering keer op keer opduikt. Geen enkele auteur verwees naar een oorspronkelijke wetenschappelijk onderzoek. De wél bestaande onderzoeken laten nauwelijks verschil zien. Mannen en vrouwen praten ongeveer evenveel.

Uiteindelijk kon Liberman de bewering terug volgen tot 1993, met een mogelijke voorloper uit 1987. De bron bleek een pamflet van conservatieve Amerikaanse huwelijkscoaches uit de Christelijke hoek. Die probeerden de dames ervan te overtuigen dat ze het op moesten geven om een zekere mate van emotioneel welzijn in hun huwelijk te vinden, want meneer de holbewoner wil toch niet met ze praten.

Waarom duikt die valse claim dan toch iedere keer weer op? Webmagazine Slate vermoedt dat seksistische vooroordelen een rol spelen:

So why do people so readily believe women talk more? Part of the problem is that our prejudices distort our observations about reality. Consider that most Americans overestimate how much of the population is gay by a factor of 5 and overestimate how much of the population has illegally immigrated here by a factor of 6 or 7. They also overestimate what percentage of the population is on welfare. Traditional gender roles demand that women should be the listeners and not the speakers, so a woman who speaks as much as a man comes across as talking ‘too much’.

Tenenkrommend dat Nummerdor en De Vette zulke vrouwonvriendelijke onzin herhalen en proberen te verkopen als een handig weetje om betere marketingtechnieken te ontwerpen. Hun Feminine Sparks model hangt aan elkaar van conservatieve denkbeelden over dé man en dé vrouw, gesymboliseerd door het vrije gebruik van de kleur ‘roze’ en termen als ‘prinsessenbrein’ en ‘evanomics’. Dat laatste woord klinkt stoer, totdat je tot je door laat dringen dat dit komt van Eva, de vrouw die de ondergang van de mensheid veroorzaakte. Ze werd daarvoor in de bijbel al gestraft, en haar aandeel in de zondeval was voor Christelijke mannen eeuwenlang de stok om haar mee in de hoek van verderfelijke zondares te meppen.

Dit boek ontbreekt ook bij de bronvermelding, want als je dat leest stort Miss Marketings gedeelte over communicatie in.

Vooroordelen vormen zodoende de basis voor meer vooroordelen, om marketingtechnieken te ontwerpen die uitgaan van deze vooroordelen en de vooroordelen daardoor versterken. De vicieuze cirkel is rond. Miss Marketing is een enorme misser en de Zesde Clan hoopt vurig dat mensen zich niet laten verleiden tot het opvolgen van de ongefundeerde adviezen die erin staan. De vrouwelijke consument verdient echt beter.

Vrouwen moeten WAT?!? doen om verkrachting te voorkomen?

De Zesde Clan dacht zo onderhand wel voldoende categorieën te hebben om artikelen onder te scharen, maar we hebben er waarschijnlijk toch nog eentje nodig. Bijvoorbeeld de categorie WAT?!?!? Als in ‘dat méén je niet, zijn jullie waanzinnig geworden?’. Want dat is de reactie van de Zesde Clan op het advies, aan vrouwen, om  over aanvallers heen te kotsen of te plassen om verkrachting te voorkomen.

Goed idee: spreek de daders aan.

Deze behulpzame tip komt van een universiteit in de Amerikaanse staat Colorado. De onderwijsinstelling zat in z’n maag met een verkrachtingsprobleem en probeerde vrouwen te helpen zich te beschermen. Bijvoorbeeld door een potentiële verkrachter te vertellen dat je een enge ziekte hebt, of menstrueert. Wie weet verandert hij dan van gedachten en ziet af van verkrachting. Of door over de man heen te urineren of te kotsen. Da’s zo onsmakelijk dat de lust tot verkrachten hem wellicht vergaat.

Eerder besloot een geestelijk leider Indiase vrouwen bij te staan in de verkrachtingsepidemie, door hen te adviseren altijd chilipoeder op zak te hebben. Als een man je dan belaagt, kun je snel kruiden in zijn gezicht gooien. Handig advies! Dat zal vrouwen redden!

Maar goed, als je het niet wil aannemen van universiteiten en geestelijk leiders, dan hebben veroordeelde verkrachters misschien nog tips voor vrouwen om seksueel geweld te voorkomen. De Washington City Paper besteedde aandacht aan hun ervaringsdeskundigheid en moest toegeven dat een aantal tips enigszins nuttig kunnen zijn in individuele situaties. Daarna werd het al snel absurd:

“be aware of your surroundings”; “go for the groin”; “if you are ever thrown into the trunk of a car, kick out the back tail lights and stick your arm out the hole and start waving like crazy.” Others—don’t wear clothes you can remove, stop helping babies, never ever drive anywhere—are more likely to keep women dependent than protected. As we’ve seen before, targeting rape prevention advice at women can start off as empowering, and slowly descend into crippling—or worse, preemptive victim blaming.

Meestal kwam het neer op ‘blijf binnen anders treft je een afschuwelijk lot’. Ja, dat helpt. De verkrachters boden nog andere behulpzame adviezen:

• knip je haar af (want als je lang haar hebt kan een verkrachter je daar vastpakken)
• draag een ruimtepak of een bepantserd ME uniform (want anders knipt of scheurt een verkrachter je de kleren van je lijf )
• Ga niet vroeg of juist laat de straat op.  Naar school gaan kun je wel vergeten, want de meeste verkrachters grijpen hun kans tussen vijf en half negen in de nacht/ochtend, dan moet je dus niet op straat komen. Fijn, zo’n huisarrest.
• Neem altijd een voorwerp mee zoals een paraplu, zodat je van je af kunt slaan
• Niet eten, niet slapen, niet naar het toilet gaan.

Tsja. Misschien moeten we als vrouw maar ophouden te bestaan? Of misschien zouden mannen die het woord ‘nee’ niet snappen, deze adviezen moeten opvolgen…en ophouden met zeuren dat ze het concept ‘toestemming’ niet zouden begrijpen.

UPDATE: Geniale actie op Twitter. Onder de noemer safetytipsforladies, oftewel veiligheidsadvies voor dames, kunnen vrouwen nog veel meer nuttige aanwijzingen vinden. Zoals deze: ‘zeg dat je een NET meisje bent. De verkrachter zal prompt in rook op gaan’. Of: verander in een zeemermin.

Oscar stelt zich defensief op

Tsja, de Oscars. Geen verrassingen. Fijn dat de Academy-leden Jennifer Lawrence eerden voor haar werk, natuuuuurlijk won Daniel Day Lewis voor zijn rol als Amerikaanse president. Gaaaaap. Zoals Amerikaanse critici al eerder opmerkten, hebben de leden zich in hun eigen niche opgesloten. Ze kiezen brave films. En gaven het Oscar gala dit jaar een opvallend defensief toontje, waarbij vooral vrouwen het moesten ontgelden. Hoofdpresentator Seth MacFarlane leek vooral geobsedeerd door borsten, en maakte de ene na de andere seksistische opmerking.

Wat was er in hemelsnaam aan de hand? Twee dingen. Magazine Salon denkt dat de veelal blanke, mannelijke Academyleden die bepalen wie er met het felbegeerde beeldje vandoor mogen, met MacFarlane waarschijnlijk een inschattingsfout maakten:

Most of his patter and topical jokes had the rhythm of late-night, where he would fit right in. This is probably why the academy thought he would be a good choice as a host. He can do “young” and “edgy” while sounding like part of the polished establishment. Which is what was so off-putting about the show: the academy, an institution allegedly full of women, homosexuals and bleeding heart liberals, elected a brotastic, tux-wearing dude who probably believes ogling women is the highest form of flattery to be its emissary for the night.

Slate Magazine denkt daarnaast dat vrouwen tegenwoordig te hard aan de poorten van de macht rammelen. Ze tonen hun talent, ook al krijgen ze daar te weinig waardering voor (zie ook de roddelcampagne rondom Zero Dark Thirty). Desondanks timmeren vrouwen aan de weg, overwinnen obstakels. De heren worden angstig en vinden dat de dames snel terug in hun hok moeten:

I’ll limit my discussion of “We Saw Your Boobs” to noting how, um, nakedly it put into relief a recurring theme in last night’s ceremony: A defensive anxiety about the ascendant power of women (emblematized, later on, by the pairing of the statuesque Theron with the wee Dustin Hoffman as awards presenters.) In spite of MacFarlane’s steady stream of lady-diminishing wisecracks [....]  it was a night dominated by a trio of powerful, glittering, seemingly indomitable women: 76-year-old Shirley Bassey [...], Adele [...] and, in the only real gasp-worthy surprise of the night, Michelle Obama in severer, more armor-like silver, appearing live from what appeared to be a West Point dress ball to announce the award for Best Picture.

Die voorzichtige, defensieve houding blijkt ook uit de grote winnaar van de Oscars.  Het beeldje voor de beste film ging naar Argo, eerder al neergesabeld als een ‘blanke Amerikanen in gevaar’-routinewerkje. Argo is ook de film die zeer vrij omspringt met historische feiten, behalve als geschiedkundige correctheid nuttig uitpakt als smoesje voor het totale gebrek aan fatsoenlijke vrouwenrollen. Om nog maar te zwijgen van racistische stereotypen.

Bitch flicks signaleerde iets soortgelijks bij de Oscarnominaties voor beste documentaire. Ook hier veilige keuzes:

the Academy — continues to play it safe in its selection of documentaries to bring into the limelight. What makes this year’s lineup incredibly hard to argue against isn’t the documentaries themselves, but rather what they represent: a carefully balanced melange of social justice issues, most of which effect women, but all of which were brought about by the storytelling devices of men.

In ieder geval lieten kijkers bij de presentatie van het Oscarfeestje die golf van reactionaire blah niet klakkeloos over zich heen gaan. Ze benutten Twitter om hun ongenoegen te laten blijken. Zo vatte een kijker de opening als volgt samen:

“Blah blah Hitler joke blah blah Racism joke blah blah I hate women.” — Seth MacFarlane’s opening monologue for the Oscars

Ook satirisch blad The Onion kreeg de wind van voren. Om de een of andere duistere reden vond dit blad het nodig 9-jarige kindactrice Quvenzhané Wallis via Twitter uit te maken voor cunt, een zeer, zeer grove term voor vagina, gebruikt als zeer, zeer grof scheldwoord. Je kunt blijkbaar niet vroeg genoeg beginnen met het uitstorten van vrouwenhaat over iemand die in de openbaarheid durft te verschijnen. Het blad gaat inmiddels door het stof voor die ongelofelijk lage tweet.

Hoe verder? Toen de Los Angeles Times begin 2012 de samenstelling van de Academy onthulde, riep de krant op tot verandering. De leden moeten meer diversiteit vertonen, want zo’n monocultuur is niet meer van deze tijd. In een officiële reactie liet de Academy of Motion Picture Arts and Sciences weten inderdaad meer diversiteit te willen bereiken. De Zesde Clan adviseert hier haast mee te maken. Want nog zo’n seksistisch, racistisch Oscar gala trekken we echt niet.