College voor Rechten van de Mens tikt regering op de vingers

Het realiseren van vrouwenrechten in Nederland is een hardnekkig probleem. Dat constateert het College voor de Rechten van de Mens (CVRM). Het aantal oordelen over verboden onderscheid op basis van geslacht steeg afgelopen jaar, en het loopt de spuigaten uit met de systematische achterstelling van zwangere vrouwen. Dit laatste probleem is zo hardnekkig dat het CVRM een aparte campagne heeft opgezet om zwangerschapsdiscriminatie aan te pakken.

… en dan hebben we het nog maar niet over de loonkloof.

Het CVRM opende een website, zwanger en werk, waar vrouwen hun ervaringen kunnen melden. Daarnaast kunnen vrouwen toetsen of zij een discriminatie-ervaring hebben en geeft het College voorlichting over dit onderwerp. Dat laatste is hard nodig. Werkgevers komen weg met hun gedrag omdat de overheid te weinig doet, maar ook omdat vrouwen zich soms niet bewust genoeg zijn van de situatie:

“Onder vrouwen is er veel onwetendheid: veel vrouwen geven aan een negatieve ervaring te hebben rondom een baan en zwangerschap, maar weten niet dat het om discriminatie gaat.”

Want we leven in 2013 en dan komt seksediscriminatie niet meer voor. Toch? Helaas. Het CVRM ziet dat anders. Voor meer discriminatie: zie onder andere de uitspraak in de zaak van De Ruwenberg BV, die liever geen vrouw als manager heeft, Sportcentrum L. Hollander BV, die een stagiaire met een hoofddoekje weert, en Grand Café The Corner, die 23 jaar eigenlijk al aan de oude (en lelijke) kant vindt voor serveersters. En dat is dan alleen nog maar bewezen discriminatie op het gebied van werk.

Vrij Nederland ziet schrijfsters staan

Vreemd toch, zoveel vrouwen die boeken schrijven in het genre detectives en thrillers, en toch weten ze geen van allen de felbegeerde vijf sterren van Vrij Nederland in de wacht te slepen. Dat was twee keer het beeld vanaf het moment dat de Zesde Clan de VN Detective en Thrillergids volgde. Dit jaar is echter alles anders. De uiteindelijke ereplaats der ereplaatsen ging nog steeds naar een blanke man, maar de vijf sterren categorie telt dit jaar twee schrijfsters en een schrijversechtpaar. VN ziet vrouwelijke auteurs staan, en die trendbreuk vormt een welkome vooruitgang.

De detective en thrillergids toont zich sensitief ten opzichte van gender. Zo benadrukte de jury dat het lezersteam voor de meerderheid uit vrouwen bestaat (acht van de dertien) en toont de omslag voor het eerst in drie jaar niet het beeld van een angstige of bloedende vrouw, al dan niet in strak korset.

Na voordrachten van de groep lezers koos de jury uiteindelijk John le Carré tot auteur van de beste thriller van het jaar 2013. De jury roemde ‘een broze waarheid’ vanwege plot en spanning – twee belangrijke criteria als het gaat om spannende boeken – en vanwege de extra’s: een aandoenlijke persoonlijke toets, en stijlexperimenten. ‘De meester durft’, aldus de jury.

Naast Le Carré ontvingen zes andere boeken vijf sterren. Daaronder twee vrouwen, Tove Alsterdal met ‘Het stille graf’ en Lucretia Grindle met ‘Villa Triste’. Beide boeken kregen veel lof. De jury roemt Alsterdal om de niet aflatende spanning en het gelaagde en complexe plot van haar verhaal. Grindle oogst lof vanwege haar prachtige taalgebruik, meeslepende vertelwijze en ingenieus plot.

Ook het boek ‘Slaap’ van Lars Kepler viel in de prijzen. Achter die naam gaat een echtpaar schuil, Alexander en Alexandra Ahndoril. Beiden waren al gevestigde auteurs, en hadden zelfstandig boeken gepubliceerd in andere genres. Op een gegeven moment besloten ze samen te werken aan een thriller.

Over de achternaam van de fictieve auteur waren ze het snel eens. Het moest Kepler worden. De voornaam lag lastiger:

De voornaam van hun nieuwe alterego had meer voeten in de aarde. In een artikel las ik dat ze eerst dachten aan Lotta Kepler. ‘Maar dat voelde niet goed,’ legt Alexandra uit. ‘Waarom zou Lotta zo’n heftig boek schrijven, want we wisten al dat het vrij hard zou gaan worden. We konden dat op een of andere manier niet verklaren.’ Het werd Lars, als een indirect eerbetoon aan de schrijver die de “nieuwe” Zweedse thriller op de kaart zette: Stieg Larsson.

Hard en heftig, dan past een vrouwennaam niet….? Tsja, zo diepgeworteld liggen rolpatronen, zou de Zesde Clan zeggen. Opmerkingen als ‘voelde niet goed’ en ‘op de een of andere manier niet verklaren’, zijn wat ons betreft omschrijvingen van een zware historische lading, die maakt dat mensen gevoelsmatig en associatief andere beelden krijgen bij een mannennaam, dan bij een vrouwennaam.

Toch is ook hier vooruitgang te bespeuren. Want in tegenstelling tot voorgaande eeuwen, toen vrouwen angstvallig dekking zochten achter een mannennaam, hoeft Alexandra Ahndoril zich tegenwoordig nergens voor te schamen. Haar reputatie liep geen schade op, ze kan zich vrijelijk blijven bewegen in sociale kringen, en ze krijgt in interviews een respectvolle behandeling. Wie weet. Als dat zo doorgaat kan Lotta Kepler over een paar jaar ook door de beugel.

Iain Bank’s Culture romans: ode aan sterke vrouwen

Heel, heel erg triest dat schrijver Iain Banks is overleden. De auteur wisselde ‘gewone’ romans af met science fiction, en liet in die romans zien dat hij geen enkele moeite had met vrouwen in leiderschapsposities. Kom daar maar eens om bij veel fantasy en sf. Zijn dood betekent dat we nooit meer kunnen genieten van nieuwe verhalen over de Culture. Een hoog ontwikkelde, zeer beschaafde maatschappij, waarin materiële ongelijkheden verdwenen zijn, democratie voorop staat, mensen alle tijd hebben om te doen waar ze zelf zin in hebben, en de seksen niet beperkt worden door hun biologie.

Als je erop gaat letten, merk je pas hoe vaak het in romans voorkomt. Een vrouw treedt zelfstandig handelend op, heeft autoriteit, en prompt volgen er bijvoeglijk naamwoorden die duidelijk maken dat ze kil is, hard, afstandelijk, eng, onbetrouwbaar. Veel mensen hebben moeite met een vrouwelijke leider. Zo niet Banks. Hij gaf vrouwen in zijn sf verhalen alle ruimte.

LET OP: in onderstaand stuk bespreken we belangrijke wendingen in een aantal verhalen. Mocht je de romans niet gelezen hebben, dan wil je die onthullingen misschien niet weten. Je bent gewaarschuwd…

Lees je door? Ok.

Dat begon meteen met zijn eerste sf roman, Consider Phlebas. Eén van de hoofdrolspelers in dat boek is Balveda, een geheim agente van de Culture, die jacht maakt op een man die van gedaante kan verwisselen. Met inzet van al haar intelligentie, kracht en moed slaagt ze uiteindelijk in die missie. Of neem Use of Weapons, waarin Diziet Sma optreedt als contactpersoon voor een man die als spion, huurmoordenaar en oorlogsleider werkt voor The Culture. Ze recruteert hem, neemt beslissingen over zijn missies, bemoeit zich met oorlogen en de manieren waarop andere beschavingen zich kunnen ontwikkelen, en heeft fijne seks met mannen zonder dat de auteur daarna de behoefte voelt het vrouwelijke personage te straffen voor die ‘losbandigheid’.

Banks leek er af en toe zelfs een genoegen in te scheppen om lezers indirect met hun eigen vooroordelen te confronteren. Zo associëren veel mensen vrouwen met het moederschap. Vrouwen geven om hun kinderen, offeren zichzelf op. Zo niet in Against a Dark Background. Deze roman draait volledig om Sharrow, een vrouw uit een adellijk geslacht. Ze wekt de woede op van religieuze fanatici en moet alles uit de kast halen om te overleven. Aan het einde van het boek blijkt ze een kind te hebben. Haar dilemma is: vernietig ik een wereld, waar mijn kind zich bevindt, om zelf te overleven, ja of nee. Ze kiest voor haar eigen overleven, wetende dat vanwege die beslissing haar kind zal sterven. Niks geen zelfopofferende moeder hier.

Meer recente romans haalden niet meer de kwaliteit van zijn werk uit de jaren negentig. Ook de vrouwelijke personages leden daaronder. The Hydrogen Sonata heeft als vrouwelijke hoofdpersoon bijvoorbeeld Vyr Cossont, reservist en muzikante, maar zij blijft gedurende het verhaal behoorlijk passief. Haar overkomt vanalles en ze heeft constant hulp nodig van ruimteschepen en hun technologie. Echt zelfstandig handelen zit er niet in.

Toch bleef Banks een vriend van vrouwen. In interviews zei hij daarover onder andere:

‘I can recall when “Women’s Lib” was in the news – before it became “Feminism”… It made a big impact at the time I was being brought up. Then, the media portrayal of women was very clear cut and gender roles were set out for you. ‘When I was a child, I remember noticing that women in films couldn’t run unless the male hero placed his hand in the small of their backs and kinda pushed them along, as if this was what made them go. And if the plot demanded that the villains caught them, then it was the woman who fell over or sprained an ankle and the man had to stay in order to protect her. So you thought you had it all worked out and the difference between men and women was very clear cut… Then you realised that perhaps it wasn’t true – in fact it was all nonsense. So it is something that fascinates me, to this day, and I am aware of it. It is a theme that runs through my writing, intentionally…

Het is heel, heel jammer dat we nu nooit meer een nieuwe roman van Banks onder ogen zullen krijgen. Rust zacht, Iain, en moed en kracht voor zijn nabestaanden om hun verlies te verwerken.

Albert Heijn reduceert man tot vleesetende vrouwengek

Albert Heijn verkoopt blauwe jongens- en roze meisjespasta. De grootgrutter grijpt ook voetbalwedstrijden aan om mannen tegen vrouwen op te zetten. In die zin verbaast het de Zesde Clan dan ook niet, dat de supermarkt kwistig met cliché’s strooit in het meest recente nummer van Allerhande. Het reclameblad is deze keer gericht op ‘de’ man in de keuken. En die man is, volgens Albert Heijn, een vleesetende vrouwengek die hulp nodig heeft om een eitje te bakken. Gelukkig was Talk to Aletta er snel bij om de samenstellers van het blad de oren te wassen.

Mannen opgelet: dit nummer is speciaal voor jullie, verkondigt Allerhande meteen op de voorpagina. Dat zullen we weten ook. De man wil volgens diezelfde voorpagina een centrefold – wat een teleurstelling moet dat zijn, als je in plaats van een geil wijf stukken kaas onder ogen krijgt. De maaltijden draaien om vlees, vlees en nog eens vlees, al dan niet voorzien van bijvoeglijke naamwoorden als pittig, stoer en stevig, en worden gemaakt om indruk te maken. En salades zijn eigenlijk voor de vrouwtjes, maar als je ‘m goed gevuld maakt, met veel vlees, mag je je er als man ook aan wagen. Tsjongejonge. Alsof de tijd stil stond.

Talk to Aletta moet niks van dat stereotiepe gedoe hebben:

Natuurlijk ben ik me ervan bewust dat de Allerhande een reclameblaadje is voor de Albert Heijn, en dat ik er niet mijn meest inspirerende kookrecepten uit haal, laat staan wat levenslessen. Maar het seksisme, de generalisaties en stereotyperingen spatten van de pagina’s. Van “Omelet, je kunt nog geen ei bakken? Moet jij eens opletten, in een paar simpele stappen maak je een perfecte omelet” tot kiprecepten met als kop “5x lekkere CHICK (EN)”. [...] HET MANNENNUMMER VAN ALLERHANDE: SLIM, LEUK EN EASY. GERECHTEN DIE INDRUK MAKEN. Nou, ik weet wel welke indruk Albert Heijn hier mee maakt. De toon die de Allerhande voor deze maand heeft gekozen is seksistisch en geeft me een misselijk gevoel. Je zou bijna de maaltijd overslaan.

Inderdaad. Wat vinden mannen daar nou van? Twitter geeft een indruk:

Hans de Graaff ‏@HansRdeGraaff3u

@hersenprofessor Wat dacht je van de laatste #allerhande met als titel Man in de keuken. Alsof ik alleen maar kan bbq-en.

Peter van Rijn ‏@PeterVanRijn3 juni

Let ook op de ruwhouten tafels en gróte planken waarop gesneden wordt. Mannen zijn namelijk motorisch niet zo sterk. #allerhande

Sander Otten ‏@Sander_Otten2 juni

Nog een mazzel dat voor ‘Man in de keuken’ geen HELP! staat… #Allerhande

Seksistische reclame is beledigend voor beide seksen. Het reduceert mannen en vrouwen tot eenzijdige cliché’s, maakt samenwerking en diversiteit onzichtbaar, en beledigt de intelligentie van mensen. Hou er asjeblieft eens mee op, commerciële types, want we worden er kotsmisselijk van.

Stereotypen in computergames: het hulpeloze wicht moet dood, doooooooood!!

Snel, mannelijke held, redt het meisje! In haar serie over stereotypen in computerspelletjes behandelde Anita Sarkeesian als eerste dit cliché, de vrouw als hulpeloos wicht. De vrouw verliest in dit stereotiepe verhaal alle macht en invloed en moet haar redding passief afwachten. Tegenwoordig is dat echter niet meer genoeg. Om overeind te blijven temidden van felle concurrentie, zoeken producenten steeds vaker de grenzen op. Hulpeloos gered moeten worden ontaardt dan vaak in de gruwelijke dood van de vrouw, om de man meer diepgang te geven.

Op die manier valt het stereotype van het ‘hulpeloos wicht’ naadloos samen met andere manieren om vrouwen machteloos te maken. Zoals het cliché van de vrouw in de ijskast, legt Sarkeesian uit in haar analyse:

It’s no coincidence that the fridged plot device and the damsel plot device work in much the same way, both involve female characters who have been reduced to states of complete powerlessness by the narrative. One via kidnapping and the other via murder. The two plot devices used together then allow developers to exploit both the revenge motivation and the good old fashioned “save the girl” motivation. Believe it or not there is another more insidious version of this particular trope-hybrid, which I call the Damsel in the Refrigerator. [...] The Damsel in the Refrigerator occurs when the hero’s sweetheart is brutally murdered and her soul is then trapped or abducted by the villain. This ‘oh so dark and edgy twist’ provides players with a double dose of female disempowerment and allows developers to again exploit both the revenge motivation and the saving the damsel motivation but this time with the same woman at the same time.

O ja, mocht je het eerste deel van dit drieluik over hulpeloze vrouwen in computerspelletjes gemist hebben, dan hier alsnog:

Star Trek film reduceert vrouw tot wormvormig aanhangsel in lingerie

De nieuwste Star Trek film reduceert vrouwen tot seksobjecten. Dat kwam de producenten in de V.S. op felle kritiek te staan. Filmliefhebbers wezen vooral een scène af waarin een vrouwelijk personage zonder enige reden opeens halfnaakt in beeld verschijnt, en betreurden het dat Uhura gered moet worden (door de mannen) en het als personage aflegt tegen de bromance tussen Kirk en Spock. Regisseur J.J. Abrahams toont zich een reactionair mannetje als het op rolpatronen aankomt.

Ja, Uhura heeft een paar sterke zinnen tekst in Star Trek Into Darkness, maar ze dient vooral om Spock menselijker te maken.

De producer heeft zich, in het zicht van aanhoudende kritiek, alvast genoodzaakt gezien zijn excuses aan te bieden voor gratuit naakt. Maar dat klinkt nogal halfhartig. Ten eerste nam de producent de halfnaakte dame prominent op in de internationale trailer voor Into Darkness:

Apparently, this was included based on the assumption that folks on the internet would choose that frame to examine closely and at high resolution, because a url was hidden in it that linked to a previously unreleased poster, implicitly rewarding a fanbase for ogling a female character. So, that’s gross.

Bovendien hanteerde de filmploeg een dubbele moraal. Eén van de scenarioschrijvers liet zich bijvoorbeeld ontvallen dat ze een scène hadden geschreven waarin Benedict Cumberbatch zonder shirt verschijnt. Ze verfilmden dat moment echter niet, omdat het vernederend zou zijn. Voor vrouwen vinden ze het blijkbaar niet vernederend.  (Zie ook Toy Story 3, waar de producenten zeiden dat het voor een mannelijk personage vreselijk was om het wormvormig aanhangsel van een vrouwelijk personage te zijn. Omgekeerd vinden ze het duidelijk geen probleem dat een vrouwelijk personage geen eigen identiteit heeft.)

Met die mentaliteit weet je wel hoe het afloopt voor vrouwelijke personages. Waar zijn de vrouwen in Star Trek, vraagt Bitch Flicks zich af. Je moet ze met een lantaarntje zoeken:

the lack of female characters was stark, and their accompanying lack of depth and three-dimensionality was, frankly, depressing. This latest iteration of Star Trek didn’t even pass the Bechdel Test. In fact, I’m not even sure the two women with speaking roles were even in a single scene together.

De enige twee vrouwen die enigszins in het verhaal voorkomen zijn dokter Carol Marcus en Uhura. Carol Marcus was een personage met volop potentie om er een interessante rol van te maken. Maar helaas:

Eve’s character of Dr. Carol Marcus was touted to have incredible intelligence, though instead of allowing her to use it to effect the plot, she was used as the most blatant eye-candy I’ve seen in a long time. We see this kind of thing a lot in Hollywood, sure, but the scene in question was akin to an actor holding up and verbally speaking the name of a can of Coca-Cola during a scene about cats or general surgery.

Wie nu roept ‘ja maar, die actrice nam de rol toch zelf aan????’ heeft op zich gelijk, maar toont tegelijkertijd bijzonder weinig begrip voor de situatie op de arbeidsmarkt. Vrouwen krijgen slechts eenderde van het totaalaanbod aan werk. Vaak beperken beschikbare rollen zich tot die van sexy slachtoffer of de vriendin van. Hollywood heeft daarnaast ook nog eens een sterke voorkeur voor jonge dames. Wil je als professional aan het werk blijven en geld verdienen, dan zul je concessies moeten doen. Zoals zinloos in lingerie opdraven. Weiger je dat, dan loop je het risico dat een ander de baan krijgt.

De enige andere vrouwenrol van enige betekenis is die van Uhura, maar steeds als zij in beeld verschijnt ligt de nadruk, net als bij dokter Carol Marcus, op haar sexy uiterlijk. Bovendien moet ze zoals gezegd door mannen gered worden, en iedere keer als ze filmtijd dreigt te krijgen, zwenkt de camera weg om zich te richten op Kirk en Spock. Meer Uhura asjeblieft!

Helaas, het zit er niet in. In 2013 wordt deze marginalisering zo onderhand erg problematisch:

The original Star Trek series was groundbreaking in its depiction of gender and racial diversity and exploration of social issues. But we don’t live in the fucking 1960s anymore. JJ Abrams clearly doesn’t want to do anything different or “boldly going” anywhere when it comes to dismantling oppression and heralding diversity. [...] in Star Trek Into Darkness, he seems a bit too concerned with harkening back to the good ole’ days of yore. You know, the ones filled with sexism and racism.

Dat betekent dat Star Trek een reactionaire ondertoon krijgt. Blanke mannen nemen de belangrijke beslissingen. Blanke mannen redden de wereld. Blanke mannen belanden met vrouwen in bed voor een sexy triootje, want daar zijn vrouwen goed voor. Om zonder enige reden opeens in hun ondergoed rond te lopen, als seksobject te fungeren en stil te zijn terwijl de mannen over hoogst belangrijke zaken discussiëren. Dat leidt tot een nare boodschap. Mannen zijn belangrijker dan vrouwen:

it’s a trend in media today. When I walk into the theater, I see men on posters.  Mostly white men, the same men we see over and over in movies.  Seth Rogen, Owen Wilson, Brad Pitt etc. Where did the women go?  We are telling people that only men are worth centering storytelling around, and that’s just bullshit.  And the problem is we unconsciously define the world and our culture through media.  These things are subliminal, we absorb them, they formulate the “given” that influences people’s life choices.  It might be a little thing on the surface, but this stuff is what prevents women from being as interested in math, or business people or tech etc.  Where are the examples of women in media to strive for, to make that stuff seem possible?  I don’t see many.  And that makes me sad.

Ja, de special effects zijn geweldig, er zitten komische en spannende momenten in de film, zeggen recensenten in de V.S. Maar voor en aan vrouwen heeft Star Trek 2.0 niks te bieden. Dat is een gemiste kans.

Seksuele intimidatie is zaak voor mannen

Mannen, wat gaan jullie doen om seksuele intimidatie van vrouwen te voorkomen? Als je in een ziekenhuis werkt en je bent erbij als een arts ongepaste opmerkingen maakt tegen een co-assistente, zeg je daar dan wat van, of kijk je de andere kant uit? Als een vrouw die een tijdschrift leest in het openbaar vervoer, lastig gevallen wordt door een medepassagier, zeg je daar iets van of denk je dat een frisdrankreclame het goede voorbeeld geeft? Als je vrienden over vrouwen praten in termen van chickies en ‘vette memmen’, zeg je daar wat van, of vind je dat wel grappig?

De mannelijke sekse is grootleverancier van seksuele intimidatie. Neem het meest recente voorbeeld. Een onderzoek naar de ervaringen van co-assistenten. Die krijgen massaal te maken met ongewenste opmerkingen (50 procent), ongewenst lichamelijk contact (27,5 procent) en ongepaste opmerkingen over hun uiterlijk (66,5 procent). In 93,4 procent is de dader een man. Een man die veelal ook nog eens een autoriteitspositie ten opzichte van de co assistente inneemt. Hij bepaalt bijvoorbeeld of zij voor dit studie onderdeel slaagt of zakt.

Ook op straat en in het openbaar vervoer zijn het veelal mannen die vrouwen nafluiten, naroepen of zelfs ongewenst betasten. In Nederland proberen mensen hier en daar aandacht te vragen voor deze problematiek. Die dappere zielen worden massaal weggehoond. Dat is toch vleiend, die aandacht van mannen? Een compliment? Die smoes valt moeilijk vol te houden als je registreert wat er precies gebeurt, en hoe snel roepen uitloopt op agressie.

In landen om ons heen begint eindelijk een discussie op gang te komen. In België legde een filmstudente bijvoorbeeld in woord en beeld vast wat ze zoal meemaakte op een rondje door de stad. En richtten vrouwen afdelingen van Hollaback op, onder andere in Gent. Dat zouden we in Nederland ook moeten doen. Waarbij mannen een centrale plaats innemen.

Mannen aanspreken op hun gedrag werkt. In Engeland lukte het om een daling van dertig procent van het tot dan toe bekende aantal incidenten te bereiken, na een poster en flyer campagne om mannen bewuster te maken van seksuele intimidatie in het openbaar vervoer. Ook in Nederland zouden mannen, al dan niet werkzaam in ziekenhuizen, eens goed na moeten denken. Wat maakt dat mannen zich zulke vrijheden veroorloven? Hoe kun je de situatie verbeteren? Welke rol kunnen omstanders spelen? Hoe kun je als man de werkvloer en de publieke ruimte gastvrijer maken voor vrouwen?

Heren, jullie zijn aan zet. Zwijgend wegkijken is geen optie. Dat maakt je een onderdeel van het probleem. Wil je dat? Of ga je iets constructiefs bijdragen?

Vrouwen en door mannen gedomineerde ruimtes

Humor!! Het is humor!! Dus mag je rustig grappen maken over rottige exen, nare echtgenotes, en over verkrachting, want het zijn maar grapjes, hahahaha, kun je niet tegen een grapje? Enneh, wij zijn beschaafde, geletterde mannen, dus het maakt niet uit als we over vrouwen praten in termen van ‘chickies’ en bitch. Als vrouw moet je dat maar over je heen laten komen, anders ben je lichtgeraakt en flauw. Helaas voor dit soort mannen denken steeds meer vrouwen daar anders over. Ze bekritiseren stand up comedians die verkrachting grappig vinden, en brengen in kaart wat de stroom neerbuigende woorden met hen doet.

Dit soort discussies zorgen voor waardevol leesvoer. Het zegt namelijk iets over vrouwen in door mannen gedomineerde ruimtes, gemarginaliseerde groepen die een dominante groep bekritiseren, of zich steeds ongemakkelijker voelen bij de heersende mores. Omdat de grappen en gewoonten neerkomen op manieren om de gemarginaliseerde groep terug in hun hok te duwen.

Laten we beginnen met de heersende mores. Vrouwen lopen constant aan tegen een stroom opmerkingen en situaties die hen marginaliseren. Ook in zogenaamd verlichte kringen. Zo plakte een man een academica het etiket ‘opgewonden standje’ op, omdat zij deelnam aan een discussie en haar mening gaf. Dat lijkt iets kleins, maar wint aan kracht door de herhaling. Ook past het in vijandbeelden van botte dragonders. Matig je toon, anders vinden we je niet meer aardig! Dit belemmert vrouwen in hun vrijheid van meningsuiting. Op de website seksediscriminatie aan de universiteit  staan nog veel meer voorbeelden, die duidelijk maken dat vrouwen al snel aanbotsen tegen de grenzen van wat anderen acceptabel gedrag vinden.

Ondertussen mogen mannen vrijuit praten over hoe neukbaar vrouwen zijn, en daar zegt niemand iets van. Dichteres en essayiste K. Sullivan kwam dit en soortgelijk gedrag dagelijks tegen in de kring van dichters en schrijvers waar zij deel van uitmaakt. Dag in dag uit een stroom neerbuigende taal. Ze werd er doodmoe van. Kan dat niet anders? En begon via internet te protesteren, om de bewustwording op gang te brengen en een discussie op te starten.

Dan de discussie over verkrachtingsgrappen. Die laaide onlangs op in de V.S., omdat Amerikaanse humoristen min of meer met elkaar afgesproken hebben dat zij geen scherpe grappen zullen maken over de bomaanslag in Boston. Ze veroordelen dat geweld. Ondertussen gaan ze vrolijk verder met grappen over vrouwen verkrachten, slaan en op andere manieren als een hond behandelen. Die vorm van geweld vinden ze blijkbaar prima. Het zijn maar vrouwen. Die dubbele moraal valt op:

The consensus formed by the majority-male comedy population is that sexual violence is not just OK to joke about, but joke about with extraordinary frequency and viciousness, where the targets of the jokes are the victims, not the perpetrators.

Dan is de compassie opeens verdwenen. Dan is het probleem opeens niet geweld tegen vrouwen, maar vrouwen (en een enkele man) die kritiek uiten op ‘humor’ over geweld tegen vrouwen. Comedienne Lindy West geeft nog de meest beknopte, en pakkende, omschrijving van de scheve situatie die zo ontstaat:

right now you’re coming across like a bunch of entitled babies terrified of a few girls in your clubhouse—demanding that women be thick-skinned about their own rapes while you’re too thin-skinned to handle even mild criticism. It’s embarrassing. [...]  You don’t know what it feels like to be a part of the group that has never gotten to be the president. You don’t know what it feels like to get up to do your set and hear, “Here’s your obligatory girl comic for the night.” [...] That’s hard to live with, but it’s especially hard—as a comedy fan and a woman who writes jokes for a living—to watch that paradigm being perpetuated by people I look up to as bastions of sanity on pretty much every other social issue. It sucks to hear your heroes telling you to sit down and know your place.

West is zo gepokt en gemazeld in standaard reacties op kritiek, dat zij het patroon bij voorbaat al meegeeft aan lezers die een van die reacties willen vertonen. De lijst luidt als volgt:

• Maar vrouwen vrouwen doen dit zelf ook
• Maar het is experimenteel, soms wil je gewoon iets uitproberen
• Het is maar een grapje zeg, doe niet zo opgewonden!
• Maar humor/kwaliteit/oordelen zijn subjectief, veel mensen vinden het wél ok
• Doe niet zo overgevoelig, als je dit  niet wil, blijf dan weg. Hou op met mij de mond te snoeren.

Vooral die laatste reactie is typisch. Oh, je krijgt nare reacties op je weblog? Stop dan met schrijven. Je komt bij Pauw & Witteman, krijgt een rotinterview, en daarna laatdunkende commentaren over je uiterlijk? Stop dan met op de televisie verschijnen. Hou je niet van grappen over vrouwen verkrachten? Blijf dan weg. Sterker nog, op hun pik getrapte mannen schrijven letterlijk, na kritiek van een vrouw: dat zij wel even zullen bepalen hoe of wat:

You may hate my jokes. Well, then don’t listen to them. You have a right to your opinion. The bottom line is: I know more about comedy than you. I know more about funny than you do, and nothing was ever made funnier by political correctness.

Die laatste is helemaal de wereld op z’n kop. Als er al een gedachtenpolitie bestaat, zijn ze het zelf. Zij bepalen kwaliteit, zij bepalen op welke toon je iets mag zeggen, en in geval van humor: grappen over vrouwen verkrachten zijn leuk en waag het niet om daar anders over te denken.

Als iemand al de mond gesnoerd wordt, zijn het vrouwen. Die moeten zeer, zeer veel overwinnen voordat ze durven te zeggen wat ze denken, omdat ze weten dat ze daarna een groot risico lopen om afgemaakt te worden. Want hij weet meer af van humor dan zij. Nee. Lindy West was hier duidelijk over:

Women are already excluded from this boys’ club. Telling us to get the fuck out if we don’t like being excluded is the opposite of a solution. I also have the right to complain about odious shit that marginalizes human beings I care about.

Dat geldt voor humor, en dat geldt voor alle andere ruimtes waar vrouwen willen verblijven.

Onderzoekers verkennen Canadese feministische blogs

Weblogs die zichzelf expliciet als feministisch presenteren, ontvangen de meeste hatelijke reacties. Weblogs waar een groep achter zit, houden het langer vol dan weblogs van eenlingen. En er bestaan meer feministische weblogs dan je zou denken, alleen zeggen die dat niet openlijk. Ze besteden gewoon ‘verdacht’ vaak aandacht aan onderwerpen die ook prima passen bij openlijk feministische weblogs. Dat blijkt uit onderzoek naar de feministische blogosphere in Canada, uitgevoerd in opdracht van WAM Vancouver.

Feministische weblogs komen er tot nu toe karig vanaf, als het gaat om onderzoek, dus De Zesde Clan veert op als ergens op de wereld kennis is verzameld over dit onderwerp. Canada kent sinds 2011 de organisatie Women, Action & The Media, en deze organisatie leek het erg nuttig te kijken wat er zoal speelt in de wereld van feministische weblogs. Het land telt op dit moment circa honderd weblogs. De onderzoeker, Candace Coulson, kwam er echter achter dat ze lastig te vinden zijn op internet. Tot op de laatste dag van haar onderzoeksperiode wezen mensen haar op nieuwe blogs die ze niet eerder was tegengekomen.

De belangrijkste uitkomsten rond deze weblogs:

• 38 procent van de weblogs die over duidelijk feministische onderwerpen schreven, noemden zichzelf niet feministisch
• Een groepsweblog heeft een grotere overlevingskans (42%) dan een weblog van één persoon (18%)
•  Weblogs die zichzelf niet openlijk presenteren als feministisch hebben een grotere overlevingskans (73%) dan expliciet feministische blogs (43%)
• Weblogs van 1 persoon, die zich duidelijk als feministisch identificeert, krijgen de meeste reacties van lezers
• Feministische weblogs vormen een recent fenomeen, in de zin van: het oudste weblog ontstond elf jaar geleden. De meeste weblogs begonnen met publiceren in 2010.

Het rapport plaatst deze uitkomsten in een context. Zo blijkt ’feminisme’ een omstreden begrip. Wie zich expliciet presenteert als feministisch, zeker de eenlingen, krijgt inderdaad de meeste reacties van lezers. Dat klinkt op zich prima, maar in de praktijk gaat het helaas vaak om vijandige haat.

Dat heeft gevolgen voor de auteur(s) van weblogs. Sommigen haken af:

this may be a result of burnout on the part of feminist-identified bloggers, especially those blogging alone, who seemed to expend a great deal of energy managing blog trolling and derailing within comment threads. She suggests this is likely more common on feminist blogs than less controversial blogs (i.e. parenting blog sites), because the very nature of feminist blogs is to “resist the status quo.”

Met hun vijandigheid schaden internettrollen zodoende de democratie en de vrijheid van meningsuiting. Dit aspect speelt ook een rol bij de hogere overlevingskans van collectieve blogs. Je kunt als groep taken verdelen, zodat je als persoon minder zwaar belast wordt. Als de een hatelijke commentaren niet meer kan zien, kan een ander het overnemen. Gedeelde smart is halve smart.

Het zou interessant zijn om te onderzoeken hoe de Canadese situatie zich verhoudt tot Nederlandstalige weblogs. Dus, lees je dit en zoek je een onderwerp voor een scriptie of een wetenschappelijke studie, grijp je kans….

Even een filmpje tussendoor

Zelfs maangodinnen hebben last van hijgers. Wat te doen? Zie:

De Gereedschapskist: zeurende, klagende jammeraars

Huilfeministen. Slachtoffers. Aanstellers. ‘Je zeurt’. Veel te vaak krijgen feministen en andere weldenkende mensen deze verwijten naar hun hoofd geslingerd zodra ze kritische geluiden laten horen over verschijnselen in de maatschappij. De meest recente aflevering komt van Angela Carper, forensisch arts. Zij zet Volkskrantredacteur Joyce Brekelmans weg als huilfeministe, nadat Brekelmans zich afvroeg waarom mensen zo negatief reageren op feministische standpunten.

Arme, arme stakker. Waarom kan die vrouw haar kop niet houden?

De meest recente golf van ‘je zeurt’ verwijten ontstond nu radio 538 voor de vijfde keer de ‘meest neukbare moeder ‘verkiezing hield. Neee, geen verkiezing van de meest neukbare vader, die hebben we niet. Het uiterlijk van mannen doet er niet toe. Het gaat om vrouwen en vooral hoe aantrekkelijk mannen hen vinden. Vanwege die en nog vele andere redenen leidde de verkiezing tot kritiek:

MILF staat voor Mother I’d Like to Fuck, grofweg: een geil wijf dat minimaal één kind ter wereld heeft gebracht waar mannen graag mee zouden willen neuken. Want dat zijn wij vrouwen, wezens waar mannen hun pik in kunnen steken. Als je lekker bent ten minste. [...] Waar de fuck is het misgegaan? Wanneer zijn wij vrouwen gestopt met demonstreren tegen deze belachelijke verseksualisering van ons algehele zijn? Wanneer zijn we het leuk en ‘grappig’ gaan vinden om ‘neukbaar’ gevonden te worden?

Waarna een van de eerste commentatoren de auteur, Hasna el Maroudi, meteen verwijt dat ze zeurt om respect. Zo volautomatisch gaat dat. Kritiek? Zeurpiet!!

We kunnen nog vele, vele ‘je zeurt’ reacties verwachten. Want het vormt een geniaal wapen om kritische stemmen tot zwijgen te brengen. Het verwijt valt in de lange traditie van het toon-argument. De ander wuift weg wat je zegt, want je zegt het op de verkeerde toon. Te boos, te fel, te jankerig. Blijkbaar kiezen we in Nederland vaak voor de subcategorie ‘zeurend’, omdat we daar als groep het meest allergisch op reageren. Zo’n verwijt dient verschillende functies. Waaronder:

• feministen zwart maken
• vrouwen gelijkstellen aan zeurpieten
• de inhoudelijke argumenten negeren
• verandering tegenhouden / de status quo verdedigen
• het klinkt netter dan ‘hou je kop’

Negatieve oordelen over het feminisme vallen in Nederland in vruchtbare aarde. Waarom moeten die strijdende vrouwen zo grof zijn?, heette het in de beginjaren van de tweede feministische golf. Daarvoor en daarna was het niet veel beter. El Maroudi geeft eerlijk toe dat dit negatieve imago een drempel opwerpt:

Lang heb ik me er tegen verzet. Ik wilde geen feminist zijn. Feministen zijn dik, dragen tuinpakken en zijn zuur. Ze gaan ervan uit dat vrouwen hopeloze gevallen zijn die zonder (georganiseerde) steun niets kunnen bereiken. Wanneer je vindt dat je onrecht is aangedaan vanwege je geslacht, kun je daar prima zelf iets aan doen. Je hebt een mond, trek hem open en los het probleem op. We leven in Nederland, niet in Saudi-Arabië, zo meende ik. Erg leuk bedacht van mezelf, maar ontzettend naïef. De meeste vrouwen dragen in Nederland weliswaar geen niqaab, maar de onderdrukking is een stuk geniepiger.

Omdat ‘het’ feminisme een slecht imago heeft, is het schieten voor open doel. Van zuur tuinpak naar jammerende huilfeministe is slechts een kleine stap. Het ‘je zeurt’ argument versterkt zodoende de bestaande vooroordelen en maakt feministen nog vervelender. Feministen, hou je kop!

Het zeurargument versterkt daarnaast ook de bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen. Het past in het stereotype beeld van de zeurende (huis)vrouw, de vijandige beeldvorming rondom dominante krengen die anderen het leven zuur maken met hun constante geklaag. Mannen houden niet van zeurvrouwen. Vrouwen, hou je kop!

Over mannen hoor je dit nauwelijks. Brekelmans maakt die dubbele moraal zichtbaar met haar observatie:

alleen bij mannen zijn ‘iets aan de kaak stellen’ en ‘zeiken’ twee verschillende dingen.

Het zeurverwijt versterkt niet alleen bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen, en feministen in het bijzonder, maar maakt het ook mogelijk om discussies de kop in te drukken. Laten we even kijken wat Carper doet. In een kort stukje tekst gebruikt ze veel termen met een negatieve lading. In de kop van het stuk: huilfeminisme. In de broodtekst: de discussie vervuilen met geklaag, slachtoffertoon, gejammer, huilfeministen, wie kritiek heeft zou ‘medevrouwen reduceren tot slachtoffers’, klaagzang, nog een keer de term huilfeminisme. En dat in vijf korte alinea’s.

De inhoud van de kritiek verdwijnt zodoende achter een wolk van negatieve, op de persoon gerichte waardeoordelen. Dit kan steun voor de kritische groep ondermijnen. Wie wil bij deze ‘huilfeministen’ horen? Wat een tenenkrommende jankerds. Critici, hou je kop!

Door de grote aandacht voor slachtoffers en jammerende klaagzangen, kan de auteur bovendien voorbijgaan aan de inhoudelijke argumenten. Met het zeurargument kun je negeren waar het echt over gaat. In een weerwoord probeert redacteur Joyce Brekelmans dan ook terug te gaan naar datgene waar de kritiek zich op richt:

niet het sexy imago van de genomineerde dames is het probleem, maar de hoeveelheid gal die naar boven komt zodra iemand ook maar waagt op te merken dat er sprake is van seksisme. De door jou zo gehate ‘slachtoffertoon’ heeft meer te maken met vooroordelen van de lezer dan met het punt dat wordt gemaakt. De ‘huilfeministen’ die jij beschrijft, zijn pure projectie. Wat ik zie, zijn enkele vrouwen die constateren dat gewoon braaf je bek houden, je werk doen en lief lachen niemand motiveert om de status quo te veranderen. Een betere tactiek is om zo nu en dan een zere scheen op te zoeken en een discussie op gang te brengen. Want een debat over vrouwenemancipatie ontstaat nu eenmaal niet vanzelf.

Daar heb je ‘m: de status quo veranderen. Feminisme als een beweging die fundamentele veranderingen wil bereiken. Eng, dooooodeng. Geen wonder dat zoveel mensen in het defensief schieten. Door boos te worden, of door feministen als zeurpieten neer te sabelen, of door de kritiek af te doen als gejengel van aanstellers die beter over iets echt belangrijks zouden moeten praten. Want dat is de vierde functie van deze strategie: verandering tegenhouden, danwel de status quo verdedigen. Kritische mensen zijn lastig en vervelend, en bovendien in de minderheid, dus ze moeten hun kop houden. Zeker als het van die enge feministen zijn.

Probleem: inhoudelijk standpunt X en dan volautomatisch de reactie HOU JE KOP staat zo primitief. Het roept beelden op van iemand die de vingers in de oren steekt. Kinderachtig. Dat is reden nummer vijf waarom mensen dit wapen hanteren. Met ‘je zeurt’ kun je de schijn ophouden dat je nog enigszins inhoudelijk reageert op standpunt X. Ook al doe je dat in werkelijkheid helemaal niet.

Er valt nog veel, heel veel te verbeteren in de situatie van vrouwen in Nederland. Vrouwen in het algemeen, feministen in het bijzonder, en hopelijk ook steeds meer mannen, hebben dat door en houden daar hun kop niet over. Ook al maak je ze uit voor zeurpiet. Gelukkig maar.

RED 2 speelt met genderrollen

RED was een absolute B-film, maar het was gezellige pulp met humor, een zekere stijl, en een omkering van, danwel parodie op belegen genderrollen. De film deinsde er bijvoorbeeld niet voor terug om stoere held Bruce Willis te tonen terwijl hij in bed een liefdesromannetje leest, terwijl Helen Mirren een uiterst professionele scherpschutter van MI6/de CIA mocht uitbeelden. Heerlijk! RED2 belooft die lijn voort te zetten:

Waarom voelt dit verfrissend? Omdat de eerste RED film, tussen alle explosies door, eigenlijk vooral om vriendschap en liefde draait. Jawel:

One of the things forgotten about this movie is the fact that half of the conversations had between the men are about women – and in romantic context (will she leave me? she shot me for love or else there would have been a bullet in my head), not a sexist one. Ultimately, the guns are irrelevant. The whole point of RED how important one’s loved ones are: romantic love (Parker/Willis, Mirren/Cox), Paternal love (Willis/Freeman, Willis/Borgnine, Urban/family), love between friends (RED team).

Plus: Hollywood geeft vrouwen over het algemeen weinig kansen om eens lekker loos te gaan op het witte doek in een grote productie met veel sterren en explosies:

This summer’s Man of Steel gives Superman his eighth feature film (tying him with Batman) but Wonder Woman is stuck at zero and at this point her best IMDB prospect is a gal-pal supporting role in the shaky-sounding Justice League movie.

Slechts hier en daar zijn er regisseurs die breder kunnen kijken en vrouwen een kans geven. RED sluit zich aan bij die progressieve stroming. De film speelt met het traditionele rollenpatroon. Deze trailer laat Mirren bijvoorbeeld dingen doen die normaal voorbehouden zijn aan, inderdaad, types als Bruce Willis in de Die Hard serie. In slow motion twee wapens trekken en afvuren, en dan ook nog eens in een te hard rijdende auto. En dat voor een vrouw van boven de dertig, ook nog. Kijk. Zoiets biedt Mirren een kans om te ontkomen aan typecasting. En collega acteur Willis moedigt dat van harte aan:

When asked how convincingly Ms. Mirren played a coldblooded killer, Mr. Willis said: “She was fantastic. If I had a studio, I would have Helen twice a year in some action movie holding a big gun.”

Want als de heldin dat wat vaker mag doen, heeft de held meer tijd om gevoelens te tonen en samen met zijn intelligente vriendin spannende missies te volbrengen. Win-win situatie, zou de Zesde Clan zeggen.

Moeten we alleen nog even zien hoe de verhoudingen komen te liggen in de driehoek Willis, zijn filmvriendin Mary Louise Parker, en Catherina Zeta-Jones. Wordt dat een vermoeiende clichésituatie waarin twee vrouwen gemeen vechten om dezelfde man, of weet het scenario van RED2 ook daar iets fatsoenlijks van te maken. We zullen het later dit jaar weten. Maar het feit dat Dean Parisot de film regisseert, geeft hoop, want hij was verantwoordelijk voor de liefdevolle Star Trek satire Galaxy Quest. Daarin had Sigourney Weaver een geweldige rol, inclusief kritiek op de beperkte mogelijkheden voor vrouwen in veel traditionele SF:

Gwen DeMarco: Fred, you had a part people loved. I mean, my TV Guide interview was six paragraphs about my BOOBS and how they fit into my suit. No one bothered to ask me what I do on the show.

Fred Kwan: You were… the umm, wait a minute, I’ll think of it…

Gwen DeMarco: I repeated the computer, Fred.

Kortom, De Zesde Clan kan niet wachten….

Nergens een vrouw te bekennen

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Daarom biedt een recent opgezette tumblr, 100 procent mannen, zoveel inzicht. Het Vaticaan kan zich nog beroepen op een heilig boek om vrouwen buiten te sluiten, maar moderne bedrijven zoals BP, of politieke instanties, kunnen geen beroep doen op die schaamlap. Waarom zijn daar dan geen vrouwen?

Inderdaad, 100 procent mannen….

Een vrouw bedacht honderd procent mannen. Technologiejournalist Lydia DePillis verveelde zich op een zondag, een tijdje geleden. Rondklikkend op internet viel haar opeens op dat er nogal wat gezaghebbende organisaties zijn, die op hun website trots hun topmensen presenteren. De bisschopssynode, de raad van bestuur, de burgemeesters van een stad. Rij na rij mannen staarden haar aan vanaf het scherm. Het maakte zo’n indruk op haar, dat ze een tumblr creëerde om deze eenheidsworst zichtbaar te maken.

DePillis plaatst foto’s en lijstjes. Ze voegt er nauwelijks commentaren aan toe. Dat hoeft ook niet, want de beelden spreken voor zich. Op die manier hoopt de journaliste dat haar initiatief effect krijgt:

 ”What I hope doesn’t come out of this is people just putting one lady on their board and on their schedule just to avoid being blogged or Tumbl-d about,” she said. But if people felt a little “embarrassed” by it, even, DePillis would consider that a success. [...] ”The ideal outcome is that organizations which are completely full of men will think about why that is and think about what they can do,” she added.

Dat lijkt te werken. Voordat mensen een probleem aanpakken moeten ze zich namelijk eerst bewust worden dat er een probleem is. De tumblr lijkt die bewustwording te bevorderen, want de zee van mannengezichten komt hier en daar hard aan. Een aantal van de op de tumblr tentoongestelde instanties nam inmiddels maatregelen om meer diversiteit te bereiken. Wie weet….

Volkskrant geeft belegen borrelpraat alle ruimte

Alarm! Het gaat mis in Nederlandse gezinnen, meldt een landelijk dagblad. Moeder zwaait veel te dominant de scepter! Zolang zij niet doorheeft dat vaders hard nodig zijn, blijven vaders ontmand achter!! Waardoor met name jongens ernstig in de problemen komen!! En dat is allemaal de schuld van de emancipatie en doorgeschoten vrouwendominantie! Lazen we dat niet al eerder in Trouw? En daarna in januari dit jaar bij het NRC? Waarom nu, in De Volkskrant, opnieuw deze riedel?

Vrouwen, agressief en dominant, behalve als ze troosten, zorgen en over emoties praten met hun kinderen. Ja ja….

Het is zo’n cliché verhaal dat De Zesde Clan het rijtje inmiddels volautomatisch kan opdreunen. Keer op keer bieden kranten kolommen aan voor als bewezen stellingen geponeerde beweringen. Deze keer krijgen Irene Zwaan en Glenn Helberg alle kansen om dit verhaal af te draaien. Het is opvallend met hoeveel stelligheid dit type conservatieve denker de emancipatie de schuld geeft:

Nederlanders vinden dat vaders moeten moederen, daar heeft de emancipatiebeweging voor gezorgd. En als vaders dat niet kunnen, zijn ze overbodig als opvoeder. Als een vader op zijn papadag het huishouden niet voor elkaar krijgt, wordt hem verweten dat hij een slechte vader is. Van vaders wordt verwacht dat ze net zo zorgen, troosten en praten met hun kinderen als moeders doen. Ruig en spannend spel wordt afgekeurd, omdat het te gevaarlijk is.

Wie zijn die Nederlanders die dat vinden? Onderbouwingen? Bronvermelding? Bewijzen? Niets van dit alles. Zo is het, stellen Zwaan en Helberg. Ze gaan vervolgens vrolijk verder met de volgende rij op de bingo kaart: de enige uitweg uit deze ellende is mannen weer gezag geven. Waarmee de aap uit de mouw komt: de opstellers van de meest recente aflevering in deze ‘terug naar de jaren vijftig’-campagne willen dat niemand meer de optie ‘vader onbekend’ in een geboorte acte kan aanvinken. Die optie moet verdwijnen, want ‘er is altijd een vader’, en die moet erkenning krijgen.

De Zesde Clan heeft eerder aandacht besteed aan deze redenatie . De overheid heeft de optie ‘vader onbekend’ niet voor niets opgenomen in de geboorteacte. Deze optie is bedoeld voor de noodgevallen, de probleemsituaties. De gevallen waarin vrouwen zwanger raken door verkrachting, of in een gammele relatie met een agressieve man. Om haarzelf en het kind te beschermen kan het juist een uitstekend idee zijn om de biologische vader buiten de deur te houden. Of die biologische vader is wel degelijk onbekend, en dan moet je een vrouw niet in allerlei beladen Calvinistische ‘beken dat je een hoer bent’ scenario’s willen dwingen.

De Zesde Clan vindt het opmerkelijk dat een discussie over een grotere rol van de vader, zo vaak uitloopt op een roep om vrijheden van vrouwen in te perken. Het is ook opvallend dat mannen zo’n passieve rol toebedeeld krijgen. Anderen, de moeders, moeten snappen dat zijn rol belangrijk is. Anderen moeten regelen dat vader zijn gezag terug krijgt. En hoezo mag je mannen op hun papadag niet aanspreken op huishoudelijke klussen? Die horen er gewoon bij. Of is het de bedoeling dat papa zich mag beperken tot de leuke opvoedkundige bezigheden met een hoge status? De huishoudelijke klussen moet mama blijkbaar doen, tijdens haar zes mamadagen.

Maar er valt meer aan te merken op de redenaties van Zwaan en Helberg. Dit verhaal bestaat bij de gratie van een heteroseksueel stel. Dat laat nogal wat mensen en gezinsvormen buiten beschouwing. Ook staat of valt deze denktrant bij een rigide genderkeurslijf. Er is geen ruimte voor diversiteit en flexibiliteit. Zo besteedt de VPRO gids uitgerekend deze week aandacht aan een 8-delig NTR programma, De Kunst van het Opvoeden. Het omroepblad interviewde naar aanleiding daarvan pedagoog Jo Hermanns. Die komt tot een veel toleranter inzicht:

Opvoeden doe je niet volgens een kookboek. De gouden regel bestaat niet [...] Kinderen kunnen zich ook aan meerdere mensen hechten, en aan andere mensen dan hun moeder, en vervolgens gewoon gelukkig worden. [...] Kinderen zijn gebaat bij goede ouders, of dat nu een vader en een moeder, twee vaders of twee moeders zijn.

Een inzicht waar ook Sarah Blaffer Hrdy toe kwam, in haar standaardwerk Moederschap. Zolang een stabiele groep van maximaal vijf personen voor de baby zorgt, komt het helemaal goed. Geen woord over ‘moeder moet zorgen’, of taakverdelingen, het gaat er alleen om dat de baby stabiliteit en liefde krijgt van een beperkt aantal mensen.

Bovendien is het nogal wat, moeders reduceren tot ‘zorgen, troosten en praten’. In haar wetenschappelijke werk komt Hrdy tot een heel ander plaatje. Ze constateert dat vrouwen wel degelijk hard kunnen zijn. Niks geen zacht en meegaand gedoe, en lekker praten over emoties. Zouden Zwaan en Helweg haar studies gelezen hebben? Zo ja, dan hadden ze dit huidige stuk in de Volkskrant nooit zo uit hun pen kunnen krijgen.

Zijn de Nederlandse dagbladen zo wanhopig om hun oplage cijfer omhoog te krikken, dat ze meehuilen met de hardst huilende wolven in het bos? Kom op mensen, dat Mars en Venus gedoe is populair, snel, aanhaken! Of past dit in de trend van de nieuwe huiselijkheid, waarbij feministen de schuld krijgen van slechte maaltijden en overgewicht, terwijl ondertussen vrouwen weer worden opgezadeld met de aloude keukendienst? Alleen nu zogenaamd als vrije keuze? (Mannen weten ondertussen wel beter: ”Cupcakes. Let op: niet zelf maken. Dat blijft vrouwenwerk.”)

De meest hoopvolle uitleg blijft wat de Zesde Clan betreft deze. Het is een achterhoedegevecht van wanhopige mensen die houvast zoeken, en die diep van binnen weten dat ze niet meer terug kunnen naar de jaren vijftig. Die periode is definitief voorbij. Mannen komen van aarde. Vrouwen komen van aarde. Wen er maar aan.

Christelijke organisatie krijgt poezelige make-over

ACL, de Australian Christian Lobby, houdt zich vooral bezig met de strijd tegen het homohuwelijk, vrouwen zwanger in de keuken houden, en voorkomen dat voorlichters mensen waarschuwen voor aids. Toen deze organisatie van website wisselde en de oude domeinnaam vrij kwam, roken drie feministes hun kans. Ze kochten de domeinnaam. Wie nu de oude site van de ACL wil bezoeken, komt terecht bij de organisatie Australian Cat Ladies. Deze ACL staat voor sociale gerechtigheid, gelijkheid, en de distributie van kattenplaatjes waar nodig.

Het initiatief komt van Hilary Bowman-Smart, Genevieve Stewart, en Jessica Alice. Ze stonden een keer op de bus te wachten en verveelden zich. Tijdens een gesprek om de tijd te doden, kwamen ze uit op de verhuizing van de ACL, en welke mogelijkheden dat bood. Waarom niet een fictieve organisatie oprichten, die onder de vlag van deze christelijke organisatie hele andere waarden wil bevorderen:

Ms Bowman-Smart said the trio wanted reproductive autonomy, comprehensive sexual education, and “a society that does not discriminate based on gender or insist that women adhere to some sort of twisted archaic moral code”. ”Also, (co-founder) Genevieve (Stewart) is a lesbian and one day would like to be married and free from the homophobia that is often defended by people such as the Australian Christian Lobby under the guise of religious expression.” Ms Bowman-Smart said the site was started as a joke but “maybe we could use it to do some good in the future”.

Humor, dus, maar met een serieuze ondertoon. En met katten! Die nemen uiteraard een centrale plaats in bij alles wat de ACL doet:

The ACL actively encourages family values such as love, consent, communication, regular nap times, and scratches under the chin/behind the ears. The ACL believes all love is equal, but the love between a lady and her cat(s) is more equal than others.

Natuurlijk bleven de acties van het trio niet zonder gevolgen. De ACL meldt dat iemand inmiddels domeinnaam australian cat ladies heeftaangekocht. Deze site linkt echter door naar nieuws over honden. Preciezer gezegd: plaatjes die verkondigen dat honden beter dan katten zijn. (Op Facebook is de noemer ‘australian cat ladies’ overigens wél gelinkt aan de kattensite.) Australische media zagen verder de humor van de actie wel in. De drie initiatiefneemsters kunnen rekenen op complimenten zoals ‘awesome’. Indrukwekkend, geweldig. Het Amerikaanse feministische online magazine Jezebel juicht de actie ook toe.

Iedereen kan zich opgeven als lid van ACL. De Zesde Clan kijkt inmiddels of het mogelijk is de ACL als ambassadeur in Nederland te vertegenwoordigen. Of dit zal lukken is even afwachten:

Please fill out the membership form below and once your membership has been approved through a mysterious process involving kibble and cat litter, we will send you a real certified membership certificate (we made it ourselves in MS Paint). Please note that you must then undergo an initiation ritual. You can do it yourself if necessary. It involves getting drunk* while wearing cat-themed clothing.

De Zesde Clan houdt u op de hoogte van de vorderingen van onze sollicitatie naar een positie als ambassadeur.

UPDATE: We zijn toegelaten! Vanaf nu mag de Zesde Clan zich officieel de Nederlandse ambassadrice van de Australian Cat Ladies noemen. Miauw!

Recensenten laten romans van vrouwen links liggen

De literaire wereld in Nederland loopt internationaal in de pas. Net als in andere landen komen de boekenbijlages van kranten en tijdschriften niet verder dan gemiddeld een kwart recensies over boeken van schrijfsters. Dat maakte feministisch tijdschrift Opzij bekend. Opnieuw liggen er harde bewijzen op tafel voor een cultuur die zich vooral (75%) richt op het werk van mannen, en vrouwen minachtend behandeld onder het motto lekker ding kan schrijven.

Ron Charles van The Washington Post laat in een satire precies zien hoe schrijfsters gemarginaliseerd worden. Aanbevolen!

In een eerste reactie op het onderzoek van Opzij komt schrijfster Pauline Slot in Trouw met de opmerking  dat de telling groter nieuws was geweest, als niet Opzij, maar HP/De Tijd of Quote dit onderzoek had verricht. Zij leggen meer gewicht in de schaal, blijkbaar. Om er meteen aan toe te voegen:

de stelselmatige achterstelling van vrouwelijke auteurs wordt in de media, van rechts tot links, niet als probleem gezien. Of hoogstens als het persoonlijke probleem van slachtofferige schrijfsters die toch niet in aanmerking komen voor prijzen. Bovendien verkopen die vrouwen al als een dolle door een bevallige foto achterop hun boek.

Dus, wie anders dan een feministisch blad had dit karwei op zich willen nemen? Kranten als het NRC en de Volkskrant vormen een onderdeel van het probleem. Die hebben er geen belang bij om hun eigen falen in harde cijfers uit te drukken. De Zesde Clan heeft zelf op kleinere schaal aandacht besteed aan de achterstelling van vrouwen, onder andere in de boekenrubriek van de VPRO gids en bij de Detective en Thriller gids van Vrij Nederland. Beide redacties namen niet de moeite zelfs maar een ontvangstbevestiging terug te mailen. Zo open en welwillend stonden ze voor goed onderbouwde kritiek op hun recensiebeleid. Dus goed dat Opzij breder onderzoek deed en meer, algemenere cijfers geeft.

Zoals gezegd is Nederland geen uniek geval. Integendeel. De organisatie VIDA houdt bijvoorbeeld al enkele jaren bij hoe het zit met de sekseverhoudingen in het bespreken van romans in het Engelse taalgebied. Uit die telling blijkt steeds dat gezaghebbende literaire tijdschriften en de boekenbijlagen van kranten als de New York Times zich voornamelijk concentreren op blanke mannelijke schrijvers. Ook hier krijgt werk van vrouwen niet meer dan een kwart van de recensies.

Bij genrefictie blijft dit probleem fier overeind. Neem het genre fantasy en science fiction. Medewerkers van website Strange Horizons hielden anderhalf jaar lang bij welke mensen M/V science fiction en fantasy romans schreven, en wat daarvan terecht kwam in de publiciteit. Het goede nieuws: ongeveer evenveel mannen als vrouwen schrijven boeken in deze genres. Het slechts nieuws: de schrijfsters krijgen hooguit een kwart van de recensies. Tijdschriften laten hun werk massaal links liggen, en concentreren hun berichtgeving en kritieken op de mannen.

Bij dit alles vindt De Zesde Clan het veelbetekenend dat het percentage overal rond de 25 procent blijft steken. Vrouwen komen opvallend vaak niet over de magische grens van dertig procent heen. Dertig procent is volgens sociale wetenschappers de drempel. Vanaf dat moment heeft de minderheidsgroep voldoende omvang en kracht om de cultuur te veranderen. Op dat moment wordt het eng voor de dominante groep. Zij verliezen het alleenrecht om te bepalen wie of wat kwaliteit heeft, en wie of wat niet. Vanaf dertig procent moeten ze rekening houden met andere belangen. Heel vervelend.

De dominante groep heeft er alle belang bij om de ander van die kritische massa af te houden, en een kritische discussie over de harde feiten te voorkomen. The Mary Sue besteedde aandacht aan de telling op het gebied van sf en fantasy, en wacht op de eerste seksistische reactie:

So, basically, there are tons of female sci-fi authors out there, but they’re not getting nearly the same coverage as their male counterparts. (Go on, tell me that this particular gender equality is a result of women just not wanting to be reviewed or of women inherently being less review-worthy. Someone’s going to say it. I’m just waiting to see who.)

Ook de commentator van Dagblad Trouw verwacht dooddoeners:

Pogingen om dit tot onderwerp van debat te maken stuiten op verbazend felle weerstand. Meest gehoorde discussiestop: ‘Wij letten alleen op kwaliteit, en de mannen waren dit keer nu eenmaal beter.’ Maar pak de rekenmachine erbij en er openbaart zich een schokkend systematische achterstelling. Literair tijdschrift Tzum heeft naar aanleiding van de Opzij-telling beterschap beloofd. Dat is mooi. Maar waarom hadden ze het zelf niet in de gaten? En wie volgt?

Discussie is hard nodig. De cijfers spreken voor zich. Schrijfsters verdienen beter. Inderdaad, wie volgt met het nemen van stappen ter verbetering?

Eerste vrouwelijke hoofdredacteur New York Times krijgt er meteen van langs

De New York Times is dé gezaghebbende krant van de V.S. En deze krant heeft voor het eerst in haar ruim honderdjarige geschiedenis een vrouwelijke ‘executive editor’, een soort uitvoerend hoofdredacteur. Ze heet Jill Abramson. En ja hoor, volgens een verhaal van Dylan Byers in de rubriek ‘Politico’, ingegeven door voornamelijk anonieme bronnen, zou ze gemeen zijn. Een onmogelijk mens waar niet mee te werken valt. Alle angstige cliché’s over vrouwelijke leiders komen voor in het paniekerige verhaal.

Jill Abramson. Waarschijnlijk verdenken sommige mensen haar er ook van dat ze stiekem een heks is.

Alleen het verwijt dat ze beren zou aantrekken met haar menstruatiebloed ontbreekt nog, merken commentatoren op. Voor de rest deugt er niks aan haar. Abrahams’ stem is nasaal, en ze klinkt schril. Grutjes! Ze zou zich neerbuigend gedragen, afstandelijk en kil zijn, niet betrokken overkomen, geëmotioneerd reageren (om niks natuurlijk), niet zorgzaam zijn, en bevelen uitdelen op een nare manier. Een leidinggevende die bevelen uitdeelt, in een hectische krantenomgeving vol deadlines, grutjes deel twee!

The Guardian gebruikt de techniek van sekse omdraaien om duidelijk te maken hoe belachelijk en seksistisch het stuk is. Lees:

If one redacts ‘Jill’ from Politico’s piece and replaces it with ‘Jack’, the absurdity and sexism becomes all the more obvious: ”It’s frustrating because he is such a smart person. When Jack is on his game, he is one of the smartest people I’ve ever met,” one staffer said. “But he’s not a naturally charismatic person – he’s not approachable.” You see? When was the last time the approachability of a male editor made for copy?

Zoals Salon op een rijtje zet, en zoals wetenschappelijke onderzoeken haarfijn analyseren, is er een dubbele moraal werkzaam. Het stuk in de rubriek Politico past in een traditie van vrouwen tegenhouden op weg naar de top, en vormt een prima illustratie van het aloude spitsroeden lopen. Als een vrouw te professioneel overkomt, vinden mensen haar niet aardig. Dan zetten ze hun hakken in het zand en kan dat onaardige wijf haar werk niet meer doen, want ze verliest de steun van haar omgeving. Maar als mensen haar aardig vinden, vinden ze haar weer niet professioneel. Dan doet ze haar werk ook niet goed. Zoals kenniscentrum Catalyst samenvat: damned if you do, doomed if you don’t.

Mannen daarentegen kunnen allerlei nare, moeilijke persoonlijkheden hebben, maar mensen kijken er doorheen. Zolang hij zijn werk als leidinggevende maar goed doet is er niks aan de hand. Een man kan zelfs zijn vuist door een muur heen slaan uit frustratie, en een jaar later kijken mensen nostalgisch terug op die uitbarsting. O ja, dat was toen die keer, ja, wat een toffe vent was dat. Moet je als vrouw eens proberen. Dan willen mensen je meteen in een dwangbuis af laten voeren.

Die spagaat levert enorme obstakels voor vrouwen op. Het schaadt hun mogelijkheden om topfuncties te vervullen. Eén keer te streng klinken, of te assertief over haar salaris onderhandelen, en ze wordt genadeloos afgerekend door haar omgeving:

As many readers have observed, Dylan Byers’ takedown piece manages to condemn the Times’ first ever female editor for everything except her job performance.

En laat ze nou prima resultaten boeken. De New York Times won vier Pullitzer prijzen, kent sinds kort eindelijk weer eens een stijgende oplage, en kreeg alom lof voor de uitstekende manier waarop de krant de tragedie in Boston volgde.

Enfin, voor meer bijtende commentaren op het baggerwerk van Byers, zie de verzameling van het  Women’s Media Center. Tot nu toe de leukste reacties die De Zesde Clan zag:

“Jill Abramson is IMPOSSIBLE, guys. Sometimes she opens her mouth and says things and makes decisions. WHO DOES SHE THINK SHE IS???”

But she has ladyparts! RT @dandrezner: BREAKING: boss acts like a boss.

Of course the Abramson regime has descended into Raines-like levels of calamity. The four Pulitzers must have been the last straw.

Inderdaad. Soms is een artikel zo verschrikkelijk dat je er maar beter grapjes over kunt maken.

De lezing van…. TEDx

TEDx is een organisatie die mensen met vernieuwende ideeën een podium geeft. De berg lezingen heeft inmiddels een duizelingwekkende omvang bereikt. Documentatiecentrum Rosa was zo vriendelijk om een selectie te maken van lezingen die feministische onderwerpen behandelen. Vrouwen en leiderschap, hoe vrouwenemancipatie te bevorderen en tegelijkertijd tradities in ere te houden, feminisme heruitvinden, reproductieve rechten, allerlei kwesties komen aan bod. Hier vind je het overzicht, met toespraken van zakenvrouw Sheryl Sandberg, kunstenares Shirin Neshat, schrijfster Isabel Allende, weldoenster Melinda Gates, activiste Kavita Ramdas en vele anderen. Voor een Nederlandse invalshoek, zie ook TEDx Amsterdam. Veel kijk- en luisterplezier!

Alle romantische komedies in anderhalve minuut

Leve internet! Bekijk alle romantische komedies in anderhalve minuut. Spaart je de kosten van een berg bioscoopkaartjes uit:

Reacties stromen binnen bij klokkenluiderssite

Een vrouwelijke wetenschapper die bij een buffet aangezien wordt voor een hotelbediende. Na een referaat alleen een complimentje krijgen over de kleur lippenstift (over de inhoud van de lezing praat niemand). Rare toestanden rondom zwangerschappen. De reacties stromen binnen bij seksediscriminatie aan de universiteit, een klokkenluiderssite van het Clara Wichmann instituut. Vrouwen kunnen hier hun ervaringen van seksisme in de academische wereld anoniem melden.

Seksediscriminatie begint al vroeg.

The Everyday Sexism project - inmiddels ook toegankelijk voor reacties vanuit Nederland – toont aan dat het van het allergrootste belang is ervaringen van seksediscriminatie te verzamelen. Mensen hebben namelijk de neiging incidenten te beschouwen als op zichzelf staande gebeurtenissen. Honderd incidenten verder zie je echter dat het gaat om patronen, een systematische manier om vrouwen te marginaliseren. Die cultuur van seksisme overstijgt grenzen, nationaliteiten en milieus:

A seven-year-old disabled girl and a 74-year-old wheelchair user recorded almost identical experiences of shouted jibes about “female drivers”. A video-shop cashier, a midwife and a marketing consultant suffered indistinguishable experiences of sexual assault by senior male colleagues. [...]  Every time the project was featured in the foreign press, I would receive emails from women in those countries asking if they could start a version of the project there because it was desperately needed. [...] We hope to make a great collective resource where we’ll be able to compare trends from different countries. In some ways we already can.

De site ‘seksediscriminatie aan de universiteit’ vervult eenzelfde functie. Deze site beperkt zich weliswaar tot het academische milieu, maar de ervaringen passen naadloos in de bekende patronen. Zo kun je als Nederlandse vrouw in het algemeen beter niet zwanger worden, want je komt geheid in de problemen met je werk. Aan universiteiten blijkt dat niet anders: ,,Ik kreeg ook veel vragen van mannelijke hoogleraren tijdens mijn zwangerschap zoals “Hoe ga je het nu doen?”, en of ik niet in deeltijd ging werken. Het stigma is, “Oh dus je bent zwanger, dus je bent vanaf nu niet langer ambitieus…”

Een andere vrouw merkte dat het niet uitmaakte wat ze deed, hoeveel aantoonbare ervaring ze ook had, steeds opnieuw kreeg ze afwijzingen na sollicitaties omdat commissies twijfelden aan haar bestuurlijke kwaliteiten. Diezelfde commissies namen rustig minder gekwalificeerde mannen aan, omdat ze daar wel vertrouwen in hadden. Uiteindelijk vond deze vrouw alsnog een baan in een omgeving waar mensen haar kennis en kunde op waarde schatten:

Inmiddels heb ik elders een betrekking gevonden, waar ik leiding zal geven aan 25 wetenschappelijke onderzoekers. In die organisatie wordt terecht geen twijfel geuit betreffende mijn bestuurlijke kwaliteiten. Maar ik ervaar het nog steeds als zeer krenkend dat de afwijzing gebaseerd is op zo’n ondeugdelijke argumentatie. Hier was een kans geweest om een goede vrouw op een toppositie te benoemen; hier was een kans geweest om iets aan de absurd scheve genderverhoudingen bij de opleiding te doen (12 hoogleraren, van wie slechts een halve positie voor een vrouw). En dat terwijl de universiteit in kwestie een inspanningsverplichting is aangegaan om meer vrouwen in topposities te benoemen. Blijkbaar wordt dit zo slecht opgepikt door de faculteit dat een dergelijke slordige en ondeugdelijke procedure nog steeds doorgang kan vinden.

Blijkbaar hebben dit soort faculteiten en sollicitatiecommissies het proefschrift van Marieke van den Brink niet gelezen. Laat staan  dat ze iets gedaan hebben met haar aanbevelingen om sollicitatieprocedures eerlijker te laten verlopen. Geen wonder dat instituten die wél van goede wil zijn, hun geduld beginnen te verliezen. Zo overweegt het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven benoemingen van mannen te blokkeren, als faculteiten vrouwen blijven negeren.

En dan zijn er nog de vele alledaagse voorvallen waarbij mensen uit je omgeving duidelijk maken dat je je op de verkeerde plek bevindt. Dat je bijdrage niet belangrijk is. Dat je iets doet wat niet hoort. Diepe, diepe zucht. Maar door dit soort incidenten te delen, kom je er opeens achter dat je niet de enige bent. Dat iedere vrouw dit soort reacties meemaakt. Kortom, het ligt niet aan jezelf, het ligt aan een omgeving die zich geen raad weet met een geleerde vrouw.

Zelf een voorval melden? De klokkenluiderssite hoort het graag. Je kunt je ervaring mailen naar info@seksediscriminatieaandeuniversiteit.nl. Voor het melden van seksisme buiten de muren van universiteiten kun je terecht op de site van journaliste Asha ten Broeke, seksisme in en om het huis. Met onder andere supermarkt Dirk. De Dirk deelt gratis koningsmantels uit. Mannen krijgen er een als ze bier kopen, vrouwen krijgen ‘m cadeau bij de luiers. En dat in 2013….