Vrij Nederland ziet schrijfsters staan

Vreemd toch, zoveel vrouwen die boeken schrijven in het genre detectives en thrillers, en toch weten ze geen van allen de felbegeerde vijf sterren van Vrij Nederland in de wacht te slepen. Dat was twee keer het beeld vanaf het moment dat de Zesde Clan de VN Detective en Thrillergids volgde. Dit jaar is echter alles anders. De uiteindelijke ereplaats der ereplaatsen ging nog steeds naar een blanke man, maar de vijf sterren categorie telt dit jaar twee schrijfsters en een schrijversechtpaar. VN ziet vrouwelijke auteurs staan, en die trendbreuk vormt een welkome vooruitgang.

De detective en thrillergids toont zich sensitief ten opzichte van gender. Zo benadrukte de jury dat het lezersteam voor de meerderheid uit vrouwen bestaat (acht van de dertien) en toont de omslag voor het eerst in drie jaar niet het beeld van een angstige of bloedende vrouw, al dan niet in strak korset.

Na voordrachten van de groep lezers koos de jury uiteindelijk John le Carré tot auteur van de beste thriller van het jaar 2013. De jury roemde ‘een broze waarheid’ vanwege plot en spanning – twee belangrijke criteria als het gaat om spannende boeken – en vanwege de extra’s: een aandoenlijke persoonlijke toets, en stijlexperimenten. ‘De meester durft’, aldus de jury.

Naast Le Carré ontvingen zes andere boeken vijf sterren. Daaronder twee vrouwen, Tove Alsterdal met ‘Het stille graf’ en Lucretia Grindle met ‘Villa Triste’. Beide boeken kregen veel lof. De jury roemt Alsterdal om de niet aflatende spanning en het gelaagde en complexe plot van haar verhaal. Grindle oogst lof vanwege haar prachtige taalgebruik, meeslepende vertelwijze en ingenieus plot.

Ook het boek ‘Slaap’ van Lars Kepler viel in de prijzen. Achter die naam gaat een echtpaar schuil, Alexander en Alexandra Ahndoril. Beiden waren al gevestigde auteurs, en hadden zelfstandig boeken gepubliceerd in andere genres. Op een gegeven moment besloten ze samen te werken aan een thriller.

Over de achternaam van de fictieve auteur waren ze het snel eens. Het moest Kepler worden. De voornaam lag lastiger:

De voornaam van hun nieuwe alterego had meer voeten in de aarde. In een artikel las ik dat ze eerst dachten aan Lotta Kepler. ‘Maar dat voelde niet goed,’ legt Alexandra uit. ‘Waarom zou Lotta zo’n heftig boek schrijven, want we wisten al dat het vrij hard zou gaan worden. We konden dat op een of andere manier niet verklaren.’ Het werd Lars, als een indirect eerbetoon aan de schrijver die de “nieuwe” Zweedse thriller op de kaart zette: Stieg Larsson.

Hard en heftig, dan past een vrouwennaam niet….? Tsja, zo diepgeworteld liggen rolpatronen, zou de Zesde Clan zeggen. Opmerkingen als ‘voelde niet goed’ en ‘op de een of andere manier niet verklaren’, zijn wat ons betreft omschrijvingen van een zware historische lading, die maakt dat mensen gevoelsmatig en associatief andere beelden krijgen bij een mannennaam, dan bij een vrouwennaam.

Toch is ook hier vooruitgang te bespeuren. Want in tegenstelling tot voorgaande eeuwen, toen vrouwen angstvallig dekking zochten achter een mannennaam, hoeft Alexandra Ahndoril zich tegenwoordig nergens voor te schamen. Haar reputatie liep geen schade op, ze kan zich vrijelijk blijven bewegen in sociale kringen, en ze krijgt in interviews een respectvolle behandeling. Wie weet. Als dat zo doorgaat kan Lotta Kepler over een paar jaar ook door de beugel.

Albert Heijn reduceert man tot vleesetende vrouwengek

Albert Heijn verkoopt blauwe jongens- en roze meisjespasta. De grootgrutter grijpt ook voetbalwedstrijden aan om mannen tegen vrouwen op te zetten. In die zin verbaast het de Zesde Clan dan ook niet, dat de supermarkt kwistig met cliché’s strooit in het meest recente nummer van Allerhande. Het reclameblad is deze keer gericht op ‘de’ man in de keuken. En die man is, volgens Albert Heijn, een vleesetende vrouwengek die hulp nodig heeft om een eitje te bakken. Gelukkig was Talk to Aletta er snel bij om de samenstellers van het blad de oren te wassen.

Mannen opgelet: dit nummer is speciaal voor jullie, verkondigt Allerhande meteen op de voorpagina. Dat zullen we weten ook. De man wil volgens diezelfde voorpagina een centrefold – wat een teleurstelling moet dat zijn, als je in plaats van een geil wijf stukken kaas onder ogen krijgt. De maaltijden draaien om vlees, vlees en nog eens vlees, al dan niet voorzien van bijvoeglijke naamwoorden als pittig, stoer en stevig, en worden gemaakt om indruk te maken. En salades zijn eigenlijk voor de vrouwtjes, maar als je ‘m goed gevuld maakt, met veel vlees, mag je je er als man ook aan wagen. Tsjongejonge. Alsof de tijd stil stond.

Talk to Aletta moet niks van dat stereotiepe gedoe hebben:

Natuurlijk ben ik me ervan bewust dat de Allerhande een reclameblaadje is voor de Albert Heijn, en dat ik er niet mijn meest inspirerende kookrecepten uit haal, laat staan wat levenslessen. Maar het seksisme, de generalisaties en stereotyperingen spatten van de pagina’s. Van “Omelet, je kunt nog geen ei bakken? Moet jij eens opletten, in een paar simpele stappen maak je een perfecte omelet” tot kiprecepten met als kop “5x lekkere CHICK (EN)”. [...] HET MANNENNUMMER VAN ALLERHANDE: SLIM, LEUK EN EASY. GERECHTEN DIE INDRUK MAKEN. Nou, ik weet wel welke indruk Albert Heijn hier mee maakt. De toon die de Allerhande voor deze maand heeft gekozen is seksistisch en geeft me een misselijk gevoel. Je zou bijna de maaltijd overslaan.

Inderdaad. Wat vinden mannen daar nou van? Twitter geeft een indruk:

Hans de Graaff ‏@HansRdeGraaff3u

@hersenprofessor Wat dacht je van de laatste #allerhande met als titel Man in de keuken. Alsof ik alleen maar kan bbq-en.

Peter van Rijn ‏@PeterVanRijn3 juni

Let ook op de ruwhouten tafels en gróte planken waarop gesneden wordt. Mannen zijn namelijk motorisch niet zo sterk. #allerhande

Sander Otten ‏@Sander_Otten2 juni

Nog een mazzel dat voor ‘Man in de keuken’ geen HELP! staat… #Allerhande

Seksistische reclame is beledigend voor beide seksen. Het reduceert mannen en vrouwen tot eenzijdige cliché’s, maakt samenwerking en diversiteit onzichtbaar, en beledigt de intelligentie van mensen. Hou er asjeblieft eens mee op, commerciële types, want we worden er kotsmisselijk van.

Groningen krijgt feministische groep – meld je aan

Feministe, woonachtig in de regio Groningen (of elders), en klaar met seksisme? Meld je dan aan bij Christine via schilderes@echriri.nl. Christine is betrokken bij een initiatief van drie mensen, om in de regio Groningen een feministische groep te vormen. De drie willen samen met anderen in actie komen tegen de seksuele objectificatie en structurele achterstelling van vrouwen.

De groep is op dit moment bezig met het ontwikkelen van concrete acties. Een eerste doelwit hebben ze al gekozen: seksistische reclames. Daarnaast wil de groep zich verdiepen in feministische theorie, omdat dit helpt bij de gedachtevorming en het effectief aanpakken van seksisme. Zoals het werk van Bell Hooks en andere denkers. Christine:

Flavia’s uitspraak “my feminism will be intersectional or it will be bullshit” is iets waar ik honderd procent achter sta. Ik ben niet van plan om de wereld alleen te verbeteren voor blanke, gezonde, hetero, cis, etc. vrouwen. Voor mij betekent feminisme de wereld verbeteren voor iedereen, overal. Dus ook voor transgenders en niet-binaire gegenderde mensen. Want als we sommige mensen niet belangrijk genoeg zouden vinden, lopen we altijd de kans dat iemand vaststelt dat wij niet belangrijk genoeg zijn.

De praktijk leert dat mensen beter worden van het feminisme. Omdat dit gedachtengoed uitgaat van de mens als mens, en instrumenten biedt om situaties op een volwassen manier te bespreken:

feminism doesn’t make me see problems that aren’t there, but provides the tools which allow me to analyze and prescribe solutions based on a context larger than my immediate experience. And existent outside the narrowly-drawn borders of constrictive stereotyping.

Binnenkort dus ook in Groningen. Grijp je kans, meld je aan. En heb plezier.

Stereotypen in computergames: het hulpeloze wicht moet dood, doooooooood!!

Snel, mannelijke held, redt het meisje! In haar serie over stereotypen in computerspelletjes behandelde Anita Sarkeesian als eerste dit cliché, de vrouw als hulpeloos wicht. De vrouw verliest in dit stereotiepe verhaal alle macht en invloed en moet haar redding passief afwachten. Tegenwoordig is dat echter niet meer genoeg. Om overeind te blijven temidden van felle concurrentie, zoeken producenten steeds vaker de grenzen op. Hulpeloos gered moeten worden ontaardt dan vaak in de gruwelijke dood van de vrouw, om de man meer diepgang te geven.

Op die manier valt het stereotype van het ‘hulpeloos wicht’ naadloos samen met andere manieren om vrouwen machteloos te maken. Zoals het cliché van de vrouw in de ijskast, legt Sarkeesian uit in haar analyse:

It’s no coincidence that the fridged plot device and the damsel plot device work in much the same way, both involve female characters who have been reduced to states of complete powerlessness by the narrative. One via kidnapping and the other via murder. The two plot devices used together then allow developers to exploit both the revenge motivation and the good old fashioned “save the girl” motivation. Believe it or not there is another more insidious version of this particular trope-hybrid, which I call the Damsel in the Refrigerator. [...] The Damsel in the Refrigerator occurs when the hero’s sweetheart is brutally murdered and her soul is then trapped or abducted by the villain. This ‘oh so dark and edgy twist’ provides players with a double dose of female disempowerment and allows developers to again exploit both the revenge motivation and the saving the damsel motivation but this time with the same woman at the same time.

O ja, mocht je het eerste deel van dit drieluik over hulpeloze vrouwen in computerspelletjes gemist hebben, dan hier alsnog:

Dat mooie bikinilijf heb je nu al, deel 2

Echt, binnenkort wordt het me toch een partij zonnig en warm! Eindelijk een late lente, of een vroege zomer. Hoe dan ook, reclamemakers en de media wachten de warmte niet af om vrouwen nu al te onderwerpen aan een terreurregime van diëten en gezeur over bikinilijven. De Zesde Clan herhaalt: dat mooie bikinilijf heb je nu al. Mocht dat niet genoeg zijn, dan biedt webmagazine Jezebel tien tips om je hoofd koel te houden in een zee van boodschappen die je onzeker maken over jezelf en je lijf. En een extra tip van ons: stem met je portemonnee, laat damesbladen links liggen totdat het herfst wordt.

Je weet hoe dat gaat. Weer een reclame op de televisie over blije vrouwen die producten met nul calorieën eten of drinken. Weer damesbladen die vrouwen op dieet willen zetten, of vrouwen aanpraten voortaan alle koolhydraten te mijden alsof het gif is. Reclamefolders die je wijs maken dat je lijf pas toonbaar is nadat je er voor minstens 300 euro aan crèmes op hebt gesmeerd. Weer dwingende oproepen om te gaan hardlopen, of yoga beoefenen (en aan de foto’s kun je meteen zien wie aan yoga mag doen: ranke blonde dames, maximaal maatje 34).

Al dit soort signalen kunnen in je hoofd een golfbeweging op gang brengen. Ik schiet tekort! Ik eet teveel! Ik sport te weinig! Ik zie er niet uit! Ik ben te dik! Mijn lijf deugt niet!! Dat heeft grote gevolgen voor het psychisch welbevinden van vrouwen. Die lopen veertig procent meer kans op een mentale aandoening. Da’s niet voor niks:

“Where we think it has an effect is particularly on women’s self-esteem or self-worth: women tend to view themselves more negatively than men, and that is a vulnerability factor for many mental health problems.”

Je zelfvertrouwen behouden is dus van het grootste belang. Maar hoe doe je dat in het zicht van al die gephotoshopte, loeistrakke, zongebruinde fotomodellen en dwingend voorgeschreven dieetplannen? Webmagazine Jezebel weet raad. Zodra je een negatieve gedachtentrein op gang voelt komen, raadt dit blad je het volgende aan:

1. ”Onzin! Wat proberen ze me nou weer te verkopen?” Veel signalen komen binnen via reclames, al dan niet verpakt in een tijdschriftenartikel. Fabrikanten willen geld verdienen. Eerst maken ze je onzeker. Daarna verkopen ze je iets zodat je je minder onzeker voelt. Wees zeer, zeer sceptisch.
2. ”Moeten mannen dit ook doen?” Deze komt van Caitlin Moran. Moeten mannen allerlei toeren uithalen om een boxershortlijf te krijgen? Waarom zou jij dat dan wel doen? Meten met twee maten, nee bedankt. Zie verder hier.
3. ”Hebben ze het over mijn gezondheid, of over mijn gewicht?” Die vraag is van belang om in te schatten of je een bericht serieus wilt nemen. Gezondheid, prima. Gewicht? Rot op met je fatshaming.
4. ”Boeien!” Ok, dus een of ander blad vertelt je dat je maximaal 60 kilo mag wegen en bij alles daarboven sterf je een eenzame dood. Wat moet je daar nou mee. Schouders ophalen en vrolijk doorlopen.
5. ”Wat zou er gebeuren als je die magische grens van X kilo haalt?” Bladen doen vaak alsof je dan het perfecte leven hebt, maar klopt dat? Zou je op je ideale gewicht echt niet ontslagen worden, of geen ruzie meer krijgen met iemand, of nooit meer een verregende rotvakantie hebben?
6. Cijfers misleiden. Gewicht zegt niks over gezondheid. En BMI is een zeer dubieuze maatstaf, afkomstig uit de negentiende eeuw, en expliciet niet bedoeld om een oordeel te vellen over individuen.
7. ”Waar gaat het eigenlijk écht over?” Als je mensen vraagt wanneer ze zich echt goed voelen, praat bijna niemand over gewicht en lichaamsvormen. Meestal gaat het dan veel meer om iets betekenen voor een ander, iets waardevols doen, merken dat je geliefd wordt en meetelt.
8. Piekeren over je lijf, ok. Maar wil je daar echt de hele tijd bij stil staan? Waar had je in die tijd beter over na kunnen denken? Is er niet iets belangrijkers dan het dictaat van een of andere mode ontwerper?
9. Je bent geen pion, die door anderen gebruikt kan worden om geld te verdienen en zichzelf beter dan jij te voelen. Jezebel adviseert om lekker kwaad te worden: ,,Get pissed. Get really good and pissed. [...] Do you really want to play into a set of steps already laid out for you? Do you really want to be a complete and utter product of a system designed to make you feel like shit directly for its own gain? Does’t that burn you to the fucking core? It does me. No thanks! Everyone can go straight to Go Fuck Yourself Village.” Amen.
10. Denk na over menselijke schoonheid. Los van modedictaten en de boodschap van fabrikanten van dieetpoeders. Wat vind je mooi aan het menselijk lichaam? ,,Remind yourself that bodies in all shapes and sizes of all ages are interesting, unique, strong, useful. That we are nothing if not utilitarian creatures. That our bodies are meant to do things and show it. Anyone who tries to make you feel that ALL you are is an object to be weighed, when in fact you are object, subject, protagonist, antagonist, villain, hero and especially the NARRATOR of this story you call your existence, is not on your side. Including when that person is you. Flip the script.”

Vrouwen zijn mensen. Geen fijne boodschap voor de commercie, wel voor jezelf. Laat de zon maar komen!

De Gereedschapskist: zeurende, klagende jammeraars

Huilfeministen. Slachtoffers. Aanstellers. ‘Je zeurt’. Veel te vaak krijgen feministen en andere weldenkende mensen deze verwijten naar hun hoofd geslingerd zodra ze kritische geluiden laten horen over verschijnselen in de maatschappij. De meest recente aflevering komt van Angela Carper, forensisch arts. Zij zet Volkskrantredacteur Joyce Brekelmans weg als huilfeministe, nadat Brekelmans zich afvroeg waarom mensen zo negatief reageren op feministische standpunten.

Arme, arme stakker. Waarom kan die vrouw haar kop niet houden?

De meest recente golf van ‘je zeurt’ verwijten ontstond nu radio 538 voor de vijfde keer de ‘meest neukbare moeder ‘verkiezing hield. Neee, geen verkiezing van de meest neukbare vader, die hebben we niet. Het uiterlijk van mannen doet er niet toe. Het gaat om vrouwen en vooral hoe aantrekkelijk mannen hen vinden. Vanwege die en nog vele andere redenen leidde de verkiezing tot kritiek:

MILF staat voor Mother I’d Like to Fuck, grofweg: een geil wijf dat minimaal één kind ter wereld heeft gebracht waar mannen graag mee zouden willen neuken. Want dat zijn wij vrouwen, wezens waar mannen hun pik in kunnen steken. Als je lekker bent ten minste. [...] Waar de fuck is het misgegaan? Wanneer zijn wij vrouwen gestopt met demonstreren tegen deze belachelijke verseksualisering van ons algehele zijn? Wanneer zijn we het leuk en ‘grappig’ gaan vinden om ‘neukbaar’ gevonden te worden?

Waarna een van de eerste commentatoren de auteur, Hasna el Maroudi, meteen verwijt dat ze zeurt om respect. Zo volautomatisch gaat dat. Kritiek? Zeurpiet!!

We kunnen nog vele, vele ‘je zeurt’ reacties verwachten. Want het vormt een geniaal wapen om kritische stemmen tot zwijgen te brengen. Het verwijt valt in de lange traditie van het toon-argument. De ander wuift weg wat je zegt, want je zegt het op de verkeerde toon. Te boos, te fel, te jankerig. Blijkbaar kiezen we in Nederland vaak voor de subcategorie ‘zeurend’, omdat we daar als groep het meest allergisch op reageren. Zo’n verwijt dient verschillende functies. Waaronder:

• feministen zwart maken
• vrouwen gelijkstellen aan zeurpieten
• de inhoudelijke argumenten negeren
• verandering tegenhouden / de status quo verdedigen
• het klinkt netter dan ‘hou je kop’

Negatieve oordelen over het feminisme vallen in Nederland in vruchtbare aarde. Waarom moeten die strijdende vrouwen zo grof zijn?, heette het in de beginjaren van de tweede feministische golf. Daarvoor en daarna was het niet veel beter. El Maroudi geeft eerlijk toe dat dit negatieve imago een drempel opwerpt:

Lang heb ik me er tegen verzet. Ik wilde geen feminist zijn. Feministen zijn dik, dragen tuinpakken en zijn zuur. Ze gaan ervan uit dat vrouwen hopeloze gevallen zijn die zonder (georganiseerde) steun niets kunnen bereiken. Wanneer je vindt dat je onrecht is aangedaan vanwege je geslacht, kun je daar prima zelf iets aan doen. Je hebt een mond, trek hem open en los het probleem op. We leven in Nederland, niet in Saudi-Arabië, zo meende ik. Erg leuk bedacht van mezelf, maar ontzettend naïef. De meeste vrouwen dragen in Nederland weliswaar geen niqaab, maar de onderdrukking is een stuk geniepiger.

Omdat ‘het’ feminisme een slecht imago heeft, is het schieten voor open doel. Van zuur tuinpak naar jammerende huilfeministe is slechts een kleine stap. Het ‘je zeurt’ argument versterkt zodoende de bestaande vooroordelen en maakt feministen nog vervelender. Feministen, hou je kop!

Het zeurargument versterkt daarnaast ook de bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen. Het past in het stereotype beeld van de zeurende (huis)vrouw, de vijandige beeldvorming rondom dominante krengen die anderen het leven zuur maken met hun constante geklaag. Mannen houden niet van zeurvrouwen. Vrouwen, hou je kop!

Over mannen hoor je dit nauwelijks. Brekelmans maakt die dubbele moraal zichtbaar met haar observatie:

alleen bij mannen zijn ‘iets aan de kaak stellen’ en ‘zeiken’ twee verschillende dingen.

Het zeurverwijt versterkt niet alleen bestaande minachting voor vrouwen in het algemeen, en feministen in het bijzonder, maar maakt het ook mogelijk om discussies de kop in te drukken. Laten we even kijken wat Carper doet. In een kort stukje tekst gebruikt ze veel termen met een negatieve lading. In de kop van het stuk: huilfeminisme. In de broodtekst: de discussie vervuilen met geklaag, slachtoffertoon, gejammer, huilfeministen, wie kritiek heeft zou ‘medevrouwen reduceren tot slachtoffers’, klaagzang, nog een keer de term huilfeminisme. En dat in vijf korte alinea’s.

De inhoud van de kritiek verdwijnt zodoende achter een wolk van negatieve, op de persoon gerichte waardeoordelen. Dit kan steun voor de kritische groep ondermijnen. Wie wil bij deze ‘huilfeministen’ horen? Wat een tenenkrommende jankerds. Critici, hou je kop!

Door de grote aandacht voor slachtoffers en jammerende klaagzangen, kan de auteur bovendien voorbijgaan aan de inhoudelijke argumenten. Met het zeurargument kun je negeren waar het echt over gaat. In een weerwoord probeert redacteur Joyce Brekelmans dan ook terug te gaan naar datgene waar de kritiek zich op richt:

niet het sexy imago van de genomineerde dames is het probleem, maar de hoeveelheid gal die naar boven komt zodra iemand ook maar waagt op te merken dat er sprake is van seksisme. De door jou zo gehate ‘slachtoffertoon’ heeft meer te maken met vooroordelen van de lezer dan met het punt dat wordt gemaakt. De ‘huilfeministen’ die jij beschrijft, zijn pure projectie. Wat ik zie, zijn enkele vrouwen die constateren dat gewoon braaf je bek houden, je werk doen en lief lachen niemand motiveert om de status quo te veranderen. Een betere tactiek is om zo nu en dan een zere scheen op te zoeken en een discussie op gang te brengen. Want een debat over vrouwenemancipatie ontstaat nu eenmaal niet vanzelf.

Daar heb je ‘m: de status quo veranderen. Feminisme als een beweging die fundamentele veranderingen wil bereiken. Eng, dooooodeng. Geen wonder dat zoveel mensen in het defensief schieten. Door boos te worden, of door feministen als zeurpieten neer te sabelen, of door de kritiek af te doen als gejengel van aanstellers die beter over iets echt belangrijks zouden moeten praten. Want dat is de vierde functie van deze strategie: verandering tegenhouden, danwel de status quo verdedigen. Kritische mensen zijn lastig en vervelend, en bovendien in de minderheid, dus ze moeten hun kop houden. Zeker als het van die enge feministen zijn.

Probleem: inhoudelijk standpunt X en dan volautomatisch de reactie HOU JE KOP staat zo primitief. Het roept beelden op van iemand die de vingers in de oren steekt. Kinderachtig. Dat is reden nummer vijf waarom mensen dit wapen hanteren. Met ‘je zeurt’ kun je de schijn ophouden dat je nog enigszins inhoudelijk reageert op standpunt X. Ook al doe je dat in werkelijkheid helemaal niet.

Er valt nog veel, heel veel te verbeteren in de situatie van vrouwen in Nederland. Vrouwen in het algemeen, feministen in het bijzonder, en hopelijk ook steeds meer mannen, hebben dat door en houden daar hun kop niet over. Ook al maak je ze uit voor zeurpiet. Gelukkig maar.

Christelijke organisatie krijgt poezelige make-over

ACL, de Australian Christian Lobby, houdt zich vooral bezig met de strijd tegen het homohuwelijk, vrouwen zwanger in de keuken houden, en voorkomen dat voorlichters mensen waarschuwen voor aids. Toen deze organisatie van website wisselde en de oude domeinnaam vrij kwam, roken drie feministes hun kans. Ze kochten de domeinnaam. Wie nu de oude site van de ACL wil bezoeken, komt terecht bij de organisatie Australian Cat Ladies. Deze ACL staat voor sociale gerechtigheid, gelijkheid, en de distributie van kattenplaatjes waar nodig.

Het initiatief komt van Hilary Bowman-Smart, Genevieve Stewart, en Jessica Alice. Ze stonden een keer op de bus te wachten en verveelden zich. Tijdens een gesprek om de tijd te doden, kwamen ze uit op de verhuizing van de ACL, en welke mogelijkheden dat bood. Waarom niet een fictieve organisatie oprichten, die onder de vlag van deze christelijke organisatie hele andere waarden wil bevorderen:

Ms Bowman-Smart said the trio wanted reproductive autonomy, comprehensive sexual education, and “a society that does not discriminate based on gender or insist that women adhere to some sort of twisted archaic moral code”. ”Also, (co-founder) Genevieve (Stewart) is a lesbian and one day would like to be married and free from the homophobia that is often defended by people such as the Australian Christian Lobby under the guise of religious expression.” Ms Bowman-Smart said the site was started as a joke but “maybe we could use it to do some good in the future”.

Humor, dus, maar met een serieuze ondertoon. En met katten! Die nemen uiteraard een centrale plaats in bij alles wat de ACL doet:

The ACL actively encourages family values such as love, consent, communication, regular nap times, and scratches under the chin/behind the ears. The ACL believes all love is equal, but the love between a lady and her cat(s) is more equal than others.

Natuurlijk bleven de acties van het trio niet zonder gevolgen. De ACL meldt dat iemand inmiddels domeinnaam australian cat ladies heeftaangekocht. Deze site linkt echter door naar nieuws over honden. Preciezer gezegd: plaatjes die verkondigen dat honden beter dan katten zijn. (Op Facebook is de noemer ‘australian cat ladies’ overigens wél gelinkt aan de kattensite.) Australische media zagen verder de humor van de actie wel in. De drie initiatiefneemsters kunnen rekenen op complimenten zoals ‘awesome’. Indrukwekkend, geweldig. Het Amerikaanse feministische online magazine Jezebel juicht de actie ook toe.

Iedereen kan zich opgeven als lid van ACL. De Zesde Clan kijkt inmiddels of het mogelijk is de ACL als ambassadeur in Nederland te vertegenwoordigen. Of dit zal lukken is even afwachten:

Please fill out the membership form below and once your membership has been approved through a mysterious process involving kibble and cat litter, we will send you a real certified membership certificate (we made it ourselves in MS Paint). Please note that you must then undergo an initiation ritual. You can do it yourself if necessary. It involves getting drunk* while wearing cat-themed clothing.

De Zesde Clan houdt u op de hoogte van de vorderingen van onze sollicitatie naar een positie als ambassadeur.

UPDATE: We zijn toegelaten! Vanaf nu mag de Zesde Clan zich officieel de Nederlandse ambassadrice van de Australian Cat Ladies noemen. Miauw!

Hollywood houdt leeftijdskloof in stand

Acteurs die hoofdrollen in Hollywoodfilms spelen, worden steeds ouder, maar hun liefje houdt ongeveer dezelfde leeftijd. De kloof tussen iemand als Liam Neeson (61) en zijn tegenspeelster, loopt zodoende op tot meer dan dertig jaar. Vulture laat in prachtige grafieken duidelijk zien hoe man en vrouw zich verhouden. De enige uitzondering is Tom Hanks. Bij deze acteur mogen vrouwen wel, net als hem, ouder worden, zodat er meestal slechts een relatief klein leeftijdsverschil van circa acht jaar over blijft.

De leeftijdskloof tussen Denzel Washington en zijn tegenspeelsters.

Niet alleen zijn de grafieken grappig, ze tonen ook veelzeggende trends. Zo veranderen de leeftijden van Neeson’s vrouwelijke medehoofdrolspelers abrupt nadat hij een hit scoorde met de film Taken:

…ever since Taken reestablished his box-office virility, the age of his love interests has dropped precipitously: More than two and a half decades separated Neeson from his screen-wife January Jones in Unknown, and in Paul Haggis’s next film, Third Person, the 61-year-old Neeson will bed 29-year-old Olivia Wilde.

Tom Cruise begon zijn loopbaan juist door samen op het witte doek te verschijnen met oudere vrouwen. Dat veranderde echter:

…time and time again, an older woman would seduce the sexually inexperienced Cruise onscreen. It’s no wonder women used to love him! In the nineties, though, Cruise began squiring the five-years-younger Nicole Kidman, and he’s remained the older man in all of his romantic encounters since. From Vanilla Sky on, the closest Cruise will let a woman get to his age is ten years.

Waarom is dit van belang? Nou, analyseert webmagazine Jezebel haarscherp, omdat het de gewoonte voedt om mannen te zien als tijdloos, als personen die interessanter worden naarmate hun leeftijd vordert, terwijl we als samenleving vrouwen afschrijven na hun dertigste. Tenzij ze Helen Mirren heet. Hollywood en andere uitingen van populaire cultuur zijn bij dit fenomeen betrokken:

…we place expiration dates on female actors—and, by extension, female humans—that we do not extend to male actors. It’s a problem that manifests in pop culture and is fed by pop culture in a massive, unrelenting feedback loop: We internalize what we see on television (old men with young women; younger = better), and then we pursue that ideal in our own lives, and then we hunger for media that validates our choices and feeds our desires. Around and around. And media isn’t just fantasy—plenty of evidence suggests that the images we consume can profoundly affect our perceptions of the world. Images can change our brains. So would it be so difficult for mainstream films to cast women over 35 in leading romantic roles, and change a few brains for the better?

Bongo stopt man en vrouw in keurslijf

Nee maar, Bongo voert cadeaubonnen voor hem en haar. Mocht je het nog niet weten, dan bij deze. Bongo voor hem heeft een groenig/blauwige uitvoering, terwijl Bongo voor haar natuurlijk roze is. Rara wat zou de inhoud zijn? De Zesde Clan deed een gok. Voor hem: actie, avontuur, en mannelijke dingen zoals sigaren roken. Voor haar: uiterlijk en nog eens uiterlijk, en er zou vast ook wel iets van een high tea in zitten of zo. Want iedereen weet dat thee iets voor de vrouwtjes is.

Eenmaal gecheckt bleken wij doorgewinterde feministen er niet ver naast te zitten. Bongo voor hem toont de volgende omschrijving:

Alle activiteiten die je erin terugvindt zijn speciaal gekozen voor echte mannen. Of het nu gaat om kicks op wielen zoals quadrijden, je eigen bier brouwen of een voorstelling met stand -upcomedy… Het wordt een dagje mannen onder elkaar.

En wat doen mannen onder elkaar volgens de cadeaubonnenproducent? Whisky proeven. Golfen. Surfen. Segway rijden in Gouda. Drummen, graffiti spuiten, klimmen, schietspelletjes spelen. Of het tijdschrift Quest lezen. Sigaren ontbreken in het rijtje.

Dan de kaart voor haar:

Vrouwen verdienen het om zich af en toe in de watten te laten leggen. Met deze Bongo kun je, alleen of met één of met meerdere vriendinnen, er even tussenuit. Of je nu zin hebt in een shoppingmarathon, hunkert naar de zoete zonde van een high tea of liever heerlijk wegdroomt in een wellnesscentrum, deze Bongo bezorgt je een heerlijk dagje voor jezelf…

Kijk, daar heb je de thee al. Zo voorspelbaar zijn de rollenpatronen. Inclusief de link met zonde, want een high tea komt vergezeld van gebakjes. In gebakjes zitten teveel calorieën, van teveel calorieën word je dik, en dat kan natuurlijk niet. Bij mannen geen spoor van beladenheid, die kunnen eten wat ze willen.

Verder mag de vrouw vooral veel ondergaan. Ze mag zich laten masseren, laten fotograferen, in de make-up laten zetten, en badartikelen uitzoeken. Want ja, het uiterlijk…. Andere activiteiten: paardrijden, je rond laten varen in een fluisterboot, en shoppen. Natuuuuurlijk, shoppen! Hoe kon de Zesde Clan die vergeten. Vrouwen shoppen. Bij de tijdschriften mag ze de Glamour lezen, of een tijdschrift voor moeders. Niet de Quest, dat is veel te wetenschappelijk en iedereen weet dat dames hun hersenen liever niet vermoeien met ingewikkelde dingen.

Is alles verloren? Nou nee, als je goed zoekt gloort er hier en daar een sprankje hoop. Hij en zij zouden elkaar tegen kunnen komen in een sauna, of bij het rijden op een Vespa. Beiden mogen ook wijn proeven, zij het op verschillende locaties. Gelukkig, hebben ze toch nog wat gemeen met elkaar.

Lieve Bongo, als jullie echt origineel willen zijn, maak dan een cadeaubon voor mensen, en laat die gendercliché’s zitten. Dat komt een stuk frisser en moderner over dan dit belegen gedoe. De jaren vijftig zijn echt voorbij!

Engels warenhuis geeft het goede voorbeeld

Modellen van veertig jaar en ouder. Modellen die een ledemaat missen. Modellen met verschillende huidkleuren. Modellen met een maatje méér. Warenhuisketen Debenhams laat zien dat het er in de modewereld anders aan toe kan gaan. Iedereen kan er goed uit zien in leuke nieuwe kleding, laat de nieuwste catalogus van het bedrijf in woord en beeld zien.

Debenhams koos bewust voor diversiteit in de lentecatalogus, meldt de onderneming op haar website. Het bedrijf keerde de monocultuur van graatmagere blanke modellen de rug toe, omdat dit conservatieve wereldje allerlei vrouwen buitensluit. Dat is niet voor het eerst. De Belgische krant De Morgen memoreert dat Debenhams eerder ook al een keer plus size mannequins in de etalages zette. Het bedrijf weert bovendien photoshop uit reclamebeelden.

Het warenhuis schaart zich met deze acties aan de zijde van critici die vinden dat de huidige modewereld een slechte invloed heeft. Zo valt steeds meer mensen op dat vrouwen met een getinte huidskleur moeilijk aan het werk komen. Bij veel modeshows bestaan de modellen voor negentig procent uit blanke vrouwen. Dat moet anders, luidt de oproep.

Naast discriminatie op basis van huidskleur nemen ook steeds meer mensen aanstoot aan graatmagere modellen. Zo raakte het merk River Island in opspraak door een uitgemergeld model te gebruiken:

Door de minuscule taille, het gebrek aan borsten en de twijgjes van armen komen de sculpturale ontwerpen van Georgia Hardinge niet echt tot hun recht. We kunnen alleen maar hopen dat de heisa River Island één ding heeft geleerd: Deze collectie zou 100 keer indrukwekkender zijn op een gezond lichaam.

Daarnaast besloot een voormalige hoofdredacteur van Vogue Australië een boekje open te doen over de gang van zaken in de modewereld. Volgens Kirstie Clements aten fotomodellen tissues om hun hongergevoel te onderdrukken en namen vrouwen soms hun toevlucht tot cosmetische chirurgie om dunner te lijken.

Kortom, de kritiek zwelt aan. En warenhuizen zoals Debenhams geven het goede voorbeeld om te laten zien dat het echt anders kan. Je moet het alleen willen en bewust kiezen voor diversiteit.

Culturele patronen hullen zich in vanzelfsprekendheid

Ooit gelet op de figuren op waarschuwings- en verkeersborden? Of de houding waarin mannen en vrouwen op posters en flyers staan? De website Sociological Images brengt al jaren in kaart hoe culturele fenomenen mannelijkheid en vrouwelijkheid tonen. Het gaat om patronen die zich vermommen in vanzelfsprekendheid. Ze vallen niet op, maar ondertussen nestelen de beelden zich in je geheugen. Van daaruit fluisteren ze boodschappen als ‘vrouwen zorgen voor kinderen, mannen niet’.

Voorbeelden te over. Neem waarschuwingen- en verkeersbordjes in de openbare ruimte. Vaak staan daar primitief getekende figuurtjes op die laten zien wat je moet doen of laten. Ze geven boodschappen als ‘hou de reling vast’ of ‘invaliden zitplaats’. Tegelijkertijd zeggen ze echter nog iets anders. Zo zijn de poppetjes meestal mannelijk, tenzij het bord iets zegt over omgaan met kinderen. Dan krijgt het poppetje opeens een rok aan:

In case you doubted it, the fact that the fourth panel includes a stick figure in a skirt (1) proves that the non-skirted stick figures are implicitly men and, on an entirely different note, (2) reminds us that men do not take care of children. Similarly, these two pictures of warning signs for moving sidewalks (snapped in the Dublin airport) feature “neutral” stick figures, unless a child is involved

Nederland krijgt een aparte vermelding omdat wij zonder poppetje tóch duidelijk weten te maken wie actief is en wie niet. Onze borden en stoplichten voor fietsers tonen namelijk een herenfiets.

Hetzelfde gebeurt met sites die je de mogelijkheid geven een foto in je profiel op te nemen. Zolang je dat niet doet toont de site een geanonimiseerde avatar. Dat is opvallend vaak een mannelijk silhouet. Terwijl dat niet zo hoeft te zijn, want er zijn ook voorbeelden van neutrale of vrouwelijke avatars.

Nog een voorbeeld: de manier waarop mannen en vrouwen op posters, flyers en reclames getoond worden. Opvallend vaak staat de man rechtop, terwijl de vrouw zich in allerlei bochten wringt. Hij kijkt direct naar de kijker, zij toont een silhouet of kijkt schalks opzij. Hij staat, zij poseert. Vaak in een houding die borsten en billen accentueert. Zo’n houding seksualiseert een vrouw niet alleen, het kan bovendien nog andere boodschappen overbrengen:

As these types of images add up in our subconscious, they tell us a story about masculinity and femininity.  It’s a complicated one, but might include lessons like this: men face things head on, while women are uncertain; women pose and men take action;  men are straightforward, women sly.

Waren deze voorbeelden nog redelijk impliciet, als het gaat om de marketing van consumentenproducten worden de signalen explicieter. Fabrikanten laten duidelijk merken of hun spullen voor een jongen / man of meisje / vrouw zijn. Door de verpakking roze of blauw te maken. Door piraten voor de jongens en prinsessen voor de meisjes te tonen. Of door de naamgeving van het product. Zo verkoopt Albert Heijn jongenspasta en meisjespasta. Uiteraard in een roze en blauwe verpakking.

Wat veel van deze culturele patronen uiteindelijk tonen is dat ‘man’ de neutrale algemene basis vormt. ‘Vrouw’ wijkt af. Je hebt poppetjes op verkeerstekens, en je hebt bordjes die vrouwen vertellen dat ze in deze trein hun kind op schoot moeten houden. Je hebt deodorant, en deodorant voor vrouwen. Die boodschap versterkt ongelijkheden in de samenleving. Gelukkig kan het ook anders!

Wereld van computerspelletjes heeft anno 2013 nog steeds moeite met vrouwelijke hoofdpersoon

In welk jaar leven we eigenlijk? Dat vraagt de Zesde Clan zich wel eens af. Bijvoorbeeld naar aanleiding van het bericht dat ontwikkelaars van computerspelletjes zich totaal niet kunnen voorstellen dat een vrouwelijk personage een hoofdrol heeft in het verhaal. Het moet een man zijn, omdat het altijd een man is, en een vrouwelijk personage is gewoon ondenkbaar.

Assassin’s Creed 3, waar vrouwen natuurlijk wel welkom zijn voor wat eye candy en een leuk decolleté.

Website The Border House geldt als een kritische volger van trends en ontwikkelingen in de gamerwereld. Waar ze een computerspel de hemel in kunnen prijzen doen ze dat, want het zijn liefhebbers. Maar de kritische houding maakt dat ze geregeld op de barricades klimmen. Bijvoorbeeld als vrouwen er in games bekaaid vanaf komen. Sterker nog, ze tellen niet mee:

Grand Theft Auto V will have three protagonists, all of them men. Adding to the trend, Chris Perna from Epic said that it would be “tough to justify” having a female lead in a Gears game given sales expectations. And Ashraf Ismail from Ubisoft told IGN that, when designing the lead character for the upcoming Assassin’s Creed IV: Black Flag, his team “actually never thought, ‘could this be a woman?’”

Letterlijke citaten uit interviews. Border House is er klaar mee, met al die excuses. Want sommige games schenden nota bene hun eigen fantasie-universum door vrouwen buiten te sluiten. Een commentator bij het artikel van Border House signaleert bijvoorbeeld dat de slogan voor de Assassin’s Creed spelletjes neerkomt op ‘niets is waar, alles is geoorloofd’. Alles, behalve een vrouwelijke hoofdrol blijkbaar. Dan verdwijnt prompt dat gevoel van vrijheid, eindeloze mogelijkheden en nieuwe ontdekkingen.

Ubisoft voelde die tegenstrijdigheden blijkbaar, want de producent deed een beroep op de historische context van de Amerikaanse Revolutie als smoes om af te zien van een vrouwelijke hoofdrol in Assassin’s Creed. Dat excuus kennen we. Die dook laatst nog op om het gebrek aan fatsoenlijke vrouwelijke personages in de film Argo goed te praten. Net als bij die film gebeurde, zijn het ook nu weer kritische buitenstaanders die signaleren dat er van alles gebeurt wat niet past in de tijdgeest, zonder dat iemand er van op kijkt. De historische context is geen probleem, totdat het gaat om de plek die vrouwen in kunnen nemen. Dat geeft te denken.

Gameproducenten negeren bovendien succesvolle voorbeelden. De serie Mass Effect geeft spelers bijvoorbeeld de mogelijkheid een vrouw of een man te kiezen. De vrouwelijke variant van de hoofdrolspeler, ‘FemShep’, kan op veel enthousiasme rekenen. Een scenarioschrijver van Mass Effect deed onlangs dan ook een oproep aan collega’s om meer vrouwen de hoofdrol te geven. Geloofwaardige, complexe karakters, net zoals bij mannelijke personages gebeurt. Dat kan prima.

Spelers kunnen kiezen voor een vrouwelijke hoofdpersoon. Deze optie is populair, omdat je dan een daadkrachtig handelende heldin krijgt die het spel probleemloos draagt.

Ook de marketing smoezen blijken een mythe. Games met een vrouw in de hoofdrol halen lagere verkoopcijfers, heet het. Soms klopt dat, maar als je kijkt wat er precies gebeurt wordt het verschil vooral verklaard doordat het budget voor marketing in het niet valt bij de lancering van computerspelletjes met een man in de hoofdrol. Ook zijn het vaak de kleinere bedrijven die het spel ontwikkelen, waardoor de kwaliteit soms minder wordt.

Zo noemt Border House het voorbeeld van Velvet Assassin, een spel gebaseerd op het leven van Violette Szabo, die in de tweede wereldoorlog in het verzet ging en tegen de Duitsers vocht. Kun je een prachtspel van maken, maar helaas:

Despite this strong premise, Velvet Assassin didn’t get picked up by Electronic Arts or Activision or Ubisoft; it was produced by a team of “about 35 people” (according to a developer interview) and published by Southpeak Interactive. With those financial limitations in mind, it’s a miracle that Velvet Assassin was playable

Logisch dat het Formule 1 team met de Ferrari het op de weg wint van de gewone burger in een Suzuki Alto. Dat heeft niks te maken met personen, maar met geld en middelen.

Kortom, het is nogal ongelijk verdeeld in de gamer-wereld. Mythes en vooroordelen tieren welig. Veel betrokkenen zijn mannen die in teams van mannen werken, en glazig gaan kijken bij het idee van een vrouw die het spel draagt. Dan droogt de creativiteit opeens op. Het enige wat helpt is zelf ervaren dat er veel meer mogelijk is, en blijven wijzen op de talloze positieve voorbeelden. Dan krijgen Lara Croft en FemShep hopelijk gezelschap van meer heldinnen.

Openlijk seksisme, het is bijna een opluchting

Het is bijna verfrissend als mensen of organisaties hun seksisme openlijk etaleren. Dan wordt het veel moeilijker minachting voor vrouwen te ontkennen. Alex Blimes, hoofdredacteur van de Britse editie van het tijdschrift Esquire, zei bijvoorbeeld hardop wat hij dacht. Vrouwen vervullen in dit blad de rol van ornament. Het blad publiceert foto’s van vrouwen op dezelfde manier als foto’s voor luxe auto’s en andere consumptiegoederen. Ondertussen besloot de Nederlandse bioloog Midas Dekkers de zuiderburen te shockeren met zijn verklaring van de loonkloof, en passant iedere serieuze discussie over het beschamende salarisverschol tussen mannen en vrouwen dood slaand.

Esquire ziet geen verschil tussen een lekkere vrouw en een lekkere auto. Het zijn beide consumptiegoederen.

Hoofdredacteur Blimes maakte zijn opmerkingen over vrouwen tijdens een Advertising Week Europe conferentie in London. Er bestaan opnames van zijn optreden, dus ontkennen zit er niet in voor de hoofdredacteur. De krant Globe and Mail meldt dat hij zelfs nog olie op het vuur gooide:

Bilmes digs his grave right up to the end of the video, boasting that Esquire, unlike fashion magazines, publishes photos of “older women” – by which he means 40. That statement draws audible gasps from the audience. No man would deny he likes to look at women because they’re sexy, but few would celebrate the objectification of women and boast of contributing to it. Bilmes never offers a counterpoint to the tangible harm done by treating women as objects similar to cars or offers any proof at all that he sees them any other way. His only response is, well, other people do it too, and some of those are women! His entire talk is a fatuous putdown.

In de commentaren barstte de gebruikelijke discussie los. Blimes sprak de waarheid, wat vervelend nou dat sommige overgevoelige types hier niet tegen kunnen. Je mag er niks van zeggen want mannen worden ook als object behandeld (het  klassieke ‘ja maar de mannen dan’ argument). Vrouwen zijn geniepige wezens: er mooi uitzien en naar complimenten vissen, maar doe je dat dan maak je een seksobject van ze en gaan ze klagen. Enzovoorts. Je kunt er zo een feministische bingokaart mee vullen.

Midas Dekkers ging ondertussen in debat met de Belgische minister Freya Van den Bossche. Onderwerp van discussie was de loonkloof tussen mannen en vrouwen. De verschillen in salaris zijn zo groot dat vrouwen tot gisteren nodig hadden om net zo veel te verdienen als een man in 2012. Dekkers sloeg Van en Bossche om de oren met een verklaring die als volgt luidde:

er zijn nogal wat vakken waarin vrouwen minder goed werk leveren dan mannen. Dat komt omdat er tussen mannen en vrouwen verschillen bestaan. En wat is het belangrijkste verschil? [...]… je kan ook zeggen dat mannen wél vier weken op vier gesteld zijn, en dat vrouwen dus eigenlijk maar driekwart van hun loon zouden mogen verdienen. Maar als je grapjes gaat maken over de hormonen van vrouwen, dan krijg je de wind van voren. Dus dat zeg ik niet.’ Maar hij zei het lekker tóch. En ging meteen nog een stap verder. ‘Als ik in een meeting zit met vier vrouwen, dan weet ik statistisch zeker dat één van die vier vrouwen niet helemaal in haar element is. Maar ik weet niet dewelke. Dat is toch een probleem?’

Hormonen! Menstruatie! Inderdaad, de vrouw als tweederangs wezen op de werkvloer, slaaf van haar biologie. En bedankt. Was het satire? Een provocatie? De Standaard probeerde Dekkers aan de telefoon te krijgen voor een nadere toelichting, maar dat lukte niet. Ondertussen slaagde hij er wél in een serieuze discussie over een ernstig probleem volkomen te traineren.

Zelfs als het om ‘humor’ zou gaan, bereikte de bioloog hetzelfde effect als internettrollen. Die slaan iedere discussie ook dood door extreme dingen te roepen. Als het klinkt als seksisme, ruikt als seksisme, hetzelfde effect heeft als seksisme.… wat zou het dan zijn? Seksisme. Ook als Dekkers van zichzelf vindt dat hij helemaal niet seksistisch is, richtte hij schade aan.

En dan hebben we het nog niet gehad over een geruchtmakende verkrachtingszaak in de Verenigde Staten, waar de focus vooral lag op het ‘feit’ dat het zo zielig is voor verkrachters als ze veroordeeld worden voor verkrachting, en had het slachtoffer niet beter op moeten letten. Of de trailer van de komende Star Trek film, die halverwege zonder enige aanleiding een wijdbeens staande, bijna naakte vrouw toont. Verborgen in dat beeld zat een link naar een tot nu toe niet gepubliceerde poster. Op die manier belonen de reclamejongens fans die op halfnaakte vrouwen geilen. Weten we meteen ook weer voor welke doelgroep de film gemaakt werd – sorry, vrouwelijke Star Trek fans, het gaat niet om jullie!

Tsja. Het was weer een zware week voor de helft van de mensheid, maar in ieder geval helpt het als vrouwenhaters openlijk optreden. Dan worden ze zichtbaar, net zoals bij de VN conferentie om geweld tegen vrouwen aan te pakken. Dat helpt bij het bestrijden van ondergronds voortwoekerende vrouwendiscriminatie. Het zorgt voor verandering. Dus, heren, bedankt daarvoor!

De vagina als slagveld

Meisjesbesnijdenis geldt volgens iedereen die mensenrechten een warm hart toedraagt als genitale verminking. In het Westen blijft deze ingreep de meeste vrouwen bespaard, maar hebben plastische chirurgen in plaats daarvan vrij spel om cosmetische ingrepen aan de vagina te verkopen. De zogenaamde ‘designer vagina’ of Barbievagina rukt op, ook in Nederland. Artsen snijden daarbij onder andere je schaamlippen geheel of gedeeltelijk weg, zonder medische noodzaak. Is dat dan geen verminking? Hoe moeten we zulke ingrepen plaatsen? En waarom is het slagveld deze keer de vagina?

Vrouwenlichamen zijn door de eeuwen heen altijd onderworpen geweest aan nare ingrepen. Denk aan de opgebonden voeten van Chinese vrouwen uit welgestelde families. Of korsetten, die vrouwen een wespentaille gaven, maar ook hun adem afsneden en schade toebrachten aan interne organen. Naarmate de tijd vorderde, werden meer onderdelen van het vrouwelijk lichaam bespreekbaar. Was in de Victoriaanse tijd het tonen van een stukje enkel al taboe, tegenwoordig kun je rustig praten over modetrends op het gebied van schaamhaar.

Deze sociale verandering maakte de opkomst mogelijk van openlijk reclame maken voor cosmetische ingrepen daar beneden. Begin dit jaar meldde het AD zodoende dat de Barbievagina oprukt in Nederland. Klinieken adverteren op hun sites met een keur aan mogelijkheden: vagina verkleinen, versmallen, verjongen, strakker maken. Het loont de moeite prijzen te vergelijken en eventueel af te reizen naar België, omdat operaties daar vaak goedkoper zijn. Voor een kleine tweeduizend euro kunnen vrouwen hun kleine schaamlippen laten verkleinen met ‘een V-incisie, inclusief behoud van de kleur van je huid’. Toe maar.

Overzichten van cijfers zijn lastig te vinden, omdat voornamelijk privéklinieken dit soort ingrepen uitvoeren en vrouwen de operaties zelf moeten betalen. Maar iedereen houdt het erop dat het wegsnijden van schaamlippen steeds populairder wordt. In 2011 bood de site Groupon zelfs kortingen aan voor dit soort cosmetische chirurgie. Als een aanbieding uit de supermarkt.

Hoe moet je dit alles plaatsen? Het Tijdschrift voor Seksuologie besteedde in 2006 al aandacht aan de designer vagina. Dat vakblad signaleerde een dubbele moraal. Wel meisjesbesnijdenis (FMG) veroordelen als verminkend, maar geen uitspraken doen over medisch onnodige operaties voor het verkrijgen van een Barbievagina. Zodoende blijft het in Nederland verdacht stil. In buurland Engeland gaan echter stemmen op die uitspreken dat ze de Barbievagina-trend verontrustend vinden. Deze mensen zien de overeenkomsten met meisjesbesnijdenis wel:

Whilst I think forced mutilation is infinitely worse, what connects both procedures is the fact that women’s bodies are being made to conform to some kind of cultural norm. With FGM, the norm is to repress sexuality to ensure that a girl remains a virgin until she marries, and is imposed on its victims by the expectations of the church and the family. With FGCS, the aim is not to repress sexuality, but to enhance it, as its willing victims believe they would look more attractive or would have better sex if they are somehow altered “downstairs”. Instead of the church and family, we have marketing and the media to tell us how we ought to look.

Ook weblog De Tweede Sekse verwijst naar sociale druk en culturele normen als het gaat om de neiging vagina’s aan allerlei ingrepen te onderwerpen.

Prima, maar waar komt die sociale druk vandaan? Wat maakt dat de vagina het moet ontgelden? Een sociologe van de universiteit van Columbia vindt antwoorden in de psychologie:

The male psyche played a critical role in perpetuating the myth that the vagina is dangerous and erratic; a metaphorical part of the woman to be controlled. The vagina is seen as a hole of uncertainty –mysterious, fleshy, devouring the male penis (Galvin, 1994). Additionally, the vagina physically is not physically seen as easily as the penis, nor has it been represented as often in media and social dialogue around genetalia. Thus the vagina (that we aren’t as familiar with) is unpredictable (Braun & Wilkinson, 2001; Braun, 2005).

Seks is alomtegenwoordig en de porno industrie ontwikkelde zich razendsnel. Dit leidde echter niet tot het verdwijnen van taboes. De angst voor en weerzin tegen de vagina rommelde gewoon door, en kreeg nieuw elan dankzij steun van de massa media en de reclamewereld:

Women are inundated with derogatory cultural attitudes surrounding vaginas, which are portrayed as dirty, unhygienic, and even dangerous (Braun & Wilkinson, 2001). The media perpetuates this stigmatization of female anatomy by asserting that women need to clean and hide their vaginas to maintain some level of decorum. [...] The vagina consistently has been portrayed as problematic. Popular teen and women’s magazines are rampant with questions from readers about how to improve the look, smell, tone, even taste of their vaginas (Kane, 1997).

Het resultaat? Meer angst, meer weerzin, minder accurate kennis over vagina’s en normale variaties in het uiterlijk van deze intieme delen, onzekerheden en voor een minderheid de gang naar een cosmetisch chirurg om een betere vagina te krijgen. Want:

The message is clear: women must conform to what the male authority of popular culture dictates as acceptable, so that men can feel some amount of control over women and their sexuality (Braun, 2005).

De run op een Barbievagina lijkt in eerste instantie onverklaarbaar en buitenissig, maar past bij nader inzien in een lange traditie van vrouwen controleren via hun lichaam. Het past bij een moderne cultuur waarbij niemand met z’n ogen knippert als conservatieven zeggen dat mannen hun oude rol als bewaker van vrouwen weer op zich moeten nemen, en de teloorgang van traditionele rolpatronen bewenen – met feministen in de rol van vijand, want hun verstoring van de oude orde is de oorzaak van allerlei maatschappelijke problemen.

Gelukkig zijn er tegengeluiden. Steeds meer mensen vinden dat vrouwen ook mensen zijn, en bekritiseren de genadeloze druk op de helft van de wereldbevolking om een goedgekeurd lijf te tonen. Daarnaast maakte regisseuse Ellie Land vorig jaar Centrefold, een documentaire over vrouwen die een designervagina willen hebben. Het werd een genuanceerd verhaal over een beladen onderwerp. Daarnaast wijzen feministische weblogs erop dat er ook pijnloze alternatieven zijn als je per se een Barbie vagina wil hebben.

Dat zullen de cosmetische chirurgen je echter niet vertellen. Die zijn veel te druk met het houden van lezingen voor collega’s, om hen te wijzen op nieuwe manieren om geld te verdienen aan de weerzin van vrouwen tegenover hun eigen lijf. Het zou goed zijn als deze commerciële jongens meer verantwoordelijkheidsgevoel aan de dag zouden leggen. Als reclamemakers ophouden met de al dan niet bedekte vrouwenhaat. En vrouwen openlijker met elkaar zouden praten over dit soort ingrepen aan je eigen lijf. Samen kunnen we onze cultuur vrouwvriendelijker maken!

”Vrouwen, doe iets aan al je problemen,” anders krijg je een ePad Femme!

Hahahahaha, briljante satire op de inhoud van het gemiddelde reclame aanbod tijdens een avondje zappen:

En dan hebben we het nog niet over een nieuwe tablet, de ePad Femme, geproduceerd door de  Eurostar Group. Speciaal voor de vrouwtjes, en omdat die apps downloaden echt verschrikkelijk ingewikkeld vinden, hebben de producenten er alvast alles opgezet wat je als vrouw ooit nodig hebt. In de samenvatting van webmagazine Jezebel:

So, just to be clear, that’s four yoga/fitness apps, three make-me-a-sandwich apps, three bitches-be-shoppin’ apps, one app for women too stupid to understand how perfume works, and something about a log. Here you go, ladies! Don’t strain your vaginas trying to figure out how to turn it on!

Volgens de producent is kritiek op de ePad Femme als een seksistisch stuk roze rotzooi schromelijk overdreven. De Eurostar Group wil alleen behulpzaam zijn. Jaja, reageert Jezebel daarop:

It’s not sexist—ePad Femme goes out of its way to provide all the services that women need, such as weight loss tips, skinniness assistants, svelte-boday tools, and buns managers. There’s even an “invisible fence” option that provides a helpful “reminder shock” if you accidentally wander out of the kitchen and get lost! And isn’t thinking about women’s needs actually the opposite of sexist? Think about it, girls. Try a little gratitude for once.

Zou de Eurostar Group Miss Marketing hebben gelezen? Krijgen we nu nog meer op vrouwen aangepaste spullen?? Nachtmerrie!!!

Stereotypen in computerspelletjes: het hulpeloze wicht

Anita Sarkeesian van Feminist Frequency kreeg er ongenadig van langs toen ze een plan aankondigde voor een serie over vrouwelijke personages in computerspelletjes. Ze zette echter door, zamelde genoeg geld in, en voilà, ondanks nog meer kritiek (zoals: ze had het werk voor niks moeten doen!) zag de eerste film het levenslicht. Wie liever leest: de uitgeschreven Engelse tekst staat hier.

Het vergde moed om deze video te maken en te tonen. Wie zich afvraagt ‘goh, waarom geven vrouwen hun mening niet zo snel in het openbaar’, moet misschien even stil staan bij de opeenvolgende golven van op de persoon gerichte agressie. De haat barstte los, nog voordat Sarkeesian ook maar 1 filmpje had gemaakt. Het idee opperen was al genoeg reden voor bedreigingen en beledigingen:

This wasn’t about trying to have a reasoned, even passionate debate about her views on games, this was about telling a woman that she was not allowed to have an opinion on the matter. The mere idea that she might express an opinion about the way that women are portrayed in games is apparently so abhorrent to some people that they felt that the only appropriate way to respond was to take away her voice. If they couldn’t intimidate her into silence with threats of sexual violence and online harassment then by cracky they were going to try to sabotage any attempt to make this happen.

Sarkeesian ging er desondanks goed voor zitten. Als eerste analyseert ze het stereotype van’het hulpeloze wicht’. Videospelletjes wemelen van zulke zwakke vrouwen. Ze zit gevangen, enge kerels bedreigen en ontvoeren haar, de mannelijke held moet haar redden!!!! Dit stereotype reduceert vrouwen tot bezit. Ze is een prijs die de man kan winnen, een schat die hij moet vinden, een reden om aan een avontuur te beginnen. Zelf speelt de vrouw echter geen actieve rol. Zij verliest aan macht en handelingsvrijheid, zodat de mannelijke held kan schitteren.

Het zijn geen incidenten. Keer op keer krijgen vrouwen geen plek in het verhaal. Dat heeft gevolgen in de praktijk. Want keer op keer zien dat vrouwen hulpeloos zijn, nestelt zich tussen de oortjes. Het maakt de wereld vijandiger voor meisjes (en vrouwen). Neem bijvoorbeeld een gebeurtenis op school, waarbij het dochtertje van een blogster een spreekbeurt hield over elven:

A couple first grade boys yelled out, “Stupid! Boring!” The boys wanted to be clear that they wouldn’t be interested in something as uncool and girlie as fairy, Fairies, are sadly, on eof the few images we can find in our culture of magical females. Unfortunately, the boys’s reaction isn’t a rare reaction when girls show and tell “girl” stuff. How’s that for an early lesson in public speaking? What if fairies flew out of the Pink Ghetto? What if kids saw fairies go on exciting adventures in narratives marketed to all kids? What if fairies didn’t look coy, with short skirts and shy smiles? What happens when kids learn, from the moment they exit the womb, that there are girl toys and boy toys, and that girls are less important than boys? How does it affect who our kids grow up to be?

Dus je ziet, computerspelletjes, films, verhalen in het algemeen, het gaat over ons en het vertelt ons iets over hoe het hoort. Die boodschap is tot op de dag van vandaag: meisjes, blijf in je hok. Jongens, voel je vrij om meisjes te minachten en de wereld te veroveren. Dat is niet handig voor een goede persoonlijke ontwikkeling.

Miss Marketing staat vol onzin

Wat bezielde de toch wel respectabele uitgeverij Wolters Kluwer om in zee te gaan met Mabel Nummerdor en Mijke de Vette? Beide dames tikten een boekje over vrouwen en hoe je zo veel mogelijk spullen aan ze kunt verkopen. Op zich slim, want vrouwelijke consumenten vormen een onderbenutte bron van inkomsten. Vervolgens verzandt het geheel echter in Mars en Venus-theorieen die aantoonbaar nergens op slaan. Waarom, o waarom?

De cover voor hem en voor haar geeft meteen weer hoe conservatief seksistisch de auteurs bezig zijn.

Het boek kreeg gemengde recensies, maar brengt mensen helaas toch op ideeën. Zoals communicatie adviseur Maaike van Dijk-Bokkers:

Wat ik erg vervelend vond, waren de spel- en stijlfouten in het boek, waar ik als communicatieadviseur erg lastig doorheen kon lezen. Maar ondanks dat, is dit een interessant boek waar ik zeker ideeën uit ga gebruiken. Omdat ik weet dat vrouwen inderdaad toch echt anders beslissen dan mannen, en die kans mag niemand laten liggen!

Welke ideeën zijn dat dan? Onder andere dat vrouwen psychologisch gezien heel anders in elkaar zouden zitten dan mannen, met veel verwijzingen naar de oertijd. Zo worden vrouwen volgens Nummerdor en De Vette onder andere evolutionair gedreven om relaties centraal te stellen en zo hun overleven te bevorderen. Zou dat voor mannen in de oertijd niet gelden? En hoe weten de auteurs zoveel van vrouwen in de prehistorie? Wetenschappers stellen zich in de regel veel terughoudender op, omdat onze kennis over de oertijd te beperkt is om zulke grandioze uitspraken te doen.

De auteurs ontwikkelen echter een heel model, Feminine Sparks, vanuit de veronderstelling dat vrouwen anders zijn dan mannen. Wat jammer voor hen dat deze overtuiging wetenschappelijk aangetoond nergens op slaat:

From empathy and sexuality to science inclination and extroversion, statistical analysis of 122 different characteristics involving 13,301 individuals shows that men and women, by and large, do not fall into different groups. In other words, no matter how strange and inscrutable your partner may seem, their gender is probably only a small part of the problem.

De bronvermeldingen laten zien waardoor het komt dat Nummerdor en De Vette hun model baseerden op ongefundeerd drijfzand. Ze raadpleegden voor hun tekst geen wetenschap, maar populaire neuroseksistische boekjes uit de Mars en Venus school. Zoals ‘waarom mannen niets onthouden en vrouwen niets vergeten’, en ‘waarom mannen niet luisteren en vrouwen niet kunnen kaartlezen’. En natuurlijk de meester zelf, Gray en zijn Mannen komen van Mars boek, waar veel van deze mythes vandaan komen.

Nummerdor en De Vette lazen dit boek duidelijk niet.

Deze bronnen gebruiken is om drie redenen problematisch. Ten eerste: door dit soort mythes te herhalen dragen de auteurs bij aan de instandhouding van ongelijkheid:

Popular renderings of neuroscience legitimise longstanding cultural values and beliefs about men’s and women’s social roles, grounding them in ‘truth’ and ‘fact’. Neuroscientific knowledge, it has been shown, carries authority and shapes people’s perceptions of truth. In the oft-quoted psychological study by Skolnick-Weisberg and colleagues (2008), participants were less likely to spot incorrect psychological explanations to problems when impressive-sounding neuroscientific information was introduced. [..] Linking socially and culturally produced differences to biology justifies and legitimises social inequalities. If men and women are biologically destined to fulfill particular socio-cultural roles, then discrepancies in access and representation are less important; power and labour imbalances in the home are justified; and, those whose gendered identity or embodiment (that is, those who identify as transsexual, transgender or intersex) fall outside strictly defined gender binaries, have their own body (and brain!) to blame, not the society that produces and governs these norms.

Nummerdor en De Vette negeren dit alles. Ze herhalen de stereotiepe Mars en Venus denkbeelden. Op basis daarvan krijgt die o zo hooggeachte, want over geld beschikkende, vrouwelijke consument, een ‘prinsessenbrein’ toebedeeld. Dan krijg je probleem nummer 2: minachting voor vrouwen. Wil je vrouwen namelijk goed benaderen en iets verkopen, dan moet je je strategie aanpassen aan dat prinsessenbrein. De auteurs omschrijven dat op pagina 69 als volgt:

De hersenen van een vrouw zijn te vergelijken met een Amsterdamse loft aan de gracht. Het is niet groot, maar alles is aanwezig in een grote open ruimte. [..] Overal liggen werkspullen en fotoboeken vol herinneringen. Eigenlijk is het gewoon een ongeregeld zooitje.

Toe maar! Beledigen van de doelgroep, altijd een fijne verkoopstrategie.

Dit boek lazen ze ook niet. Dat zou namelijk hun marketingmodel totaal onderuit halen.

Ten derde leidt het citeren van dubieuze bronnen tot een herhaling van onbewezen ‘feiten’. Het boek wemelt daardoor van de aantoonbare onzin. Zo herhalen de auteurs bij het stukje over communicatie bijvoorbeeld de mythe dat vrouwen drie keer zoveel zouden praten als mannen. Helaas voor het duo is dit een claim die grondig onderuit is gehaald. Taalkundige Mark Liberman kwam erachter dat auteurs dit ‘feit’ van elkaar over schrijven, zodat de bewering keer op keer opduikt. Geen enkele auteur verwees naar een oorspronkelijke wetenschappelijk onderzoek. De wél bestaande onderzoeken laten nauwelijks verschil zien. Mannen en vrouwen praten ongeveer evenveel.

Uiteindelijk kon Liberman de bewering terug volgen tot 1993, met een mogelijke voorloper uit 1987. De bron bleek een pamflet van conservatieve Amerikaanse huwelijkscoaches uit de Christelijke hoek. Die probeerden de dames ervan te overtuigen dat ze het op moesten geven om een zekere mate van emotioneel welzijn in hun huwelijk te vinden, want meneer de holbewoner wil toch niet met ze praten.

Waarom duikt die valse claim dan toch iedere keer weer op? Webmagazine Slate vermoedt dat seksistische vooroordelen een rol spelen:

So why do people so readily believe women talk more? Part of the problem is that our prejudices distort our observations about reality. Consider that most Americans overestimate how much of the population is gay by a factor of 5 and overestimate how much of the population has illegally immigrated here by a factor of 6 or 7. They also overestimate what percentage of the population is on welfare. Traditional gender roles demand that women should be the listeners and not the speakers, so a woman who speaks as much as a man comes across as talking ‘too much’.

Tenenkrommend dat Nummerdor en De Vette zulke vrouwonvriendelijke onzin herhalen en proberen te verkopen als een handig weetje om betere marketingtechnieken te ontwerpen. Hun Feminine Sparks model hangt aan elkaar van conservatieve denkbeelden over dé man en dé vrouw, gesymboliseerd door het vrije gebruik van de kleur ‘roze’ en termen als ‘prinsessenbrein’ en ‘evanomics’. Dat laatste woord klinkt stoer, totdat je tot je door laat dringen dat dit komt van Eva, de vrouw die de ondergang van de mensheid veroorzaakte. Ze werd daarvoor in de bijbel al gestraft, en haar aandeel in de zondeval was voor Christelijke mannen eeuwenlang de stok om haar mee in de hoek van verderfelijke zondares te meppen.

Dit boek ontbreekt ook bij de bronvermelding, want als je dat leest stort Miss Marketings gedeelte over communicatie in.

Vooroordelen vormen zodoende de basis voor meer vooroordelen, om marketingtechnieken te ontwerpen die uitgaan van deze vooroordelen en de vooroordelen daardoor versterken. De vicieuze cirkel is rond. Miss Marketing is een enorme misser en de Zesde Clan hoopt vurig dat mensen zich niet laten verleiden tot het opvolgen van de ongefundeerde adviezen die erin staan. De vrouwelijke consument verdient echt beter.

Vrouwen moeten WAT?!? doen om verkrachting te voorkomen?

De Zesde Clan dacht zo onderhand wel voldoende categorieën te hebben om artikelen onder te scharen, maar we hebben er waarschijnlijk toch nog eentje nodig. Bijvoorbeeld de categorie WAT?!?!? Als in ‘dat méén je niet, zijn jullie waanzinnig geworden?’. Want dat is de reactie van de Zesde Clan op het advies, aan vrouwen, om  over aanvallers heen te kotsen of te plassen om verkrachting te voorkomen.

Goed idee: spreek de daders aan.

Deze behulpzame tip komt van een universiteit in de Amerikaanse staat Colorado. De onderwijsinstelling zat in z’n maag met een verkrachtingsprobleem en probeerde vrouwen te helpen zich te beschermen. Bijvoorbeeld door een potentiële verkrachter te vertellen dat je een enge ziekte hebt, of menstrueert. Wie weet verandert hij dan van gedachten en ziet af van verkrachting. Of door over de man heen te urineren of te kotsen. Da’s zo onsmakelijk dat de lust tot verkrachten hem wellicht vergaat.

Eerder besloot een geestelijk leider Indiase vrouwen bij te staan in de verkrachtingsepidemie, door hen te adviseren altijd chilipoeder op zak te hebben. Als een man je dan belaagt, kun je snel kruiden in zijn gezicht gooien. Handig advies! Dat zal vrouwen redden!

Maar goed, als je het niet wil aannemen van universiteiten en geestelijk leiders, dan hebben veroordeelde verkrachters misschien nog tips voor vrouwen om seksueel geweld te voorkomen. De Washington City Paper besteedde aandacht aan hun ervaringsdeskundigheid en moest toegeven dat een aantal tips enigszins nuttig kunnen zijn in individuele situaties. Daarna werd het al snel absurd:

“be aware of your surroundings”; “go for the groin”; “if you are ever thrown into the trunk of a car, kick out the back tail lights and stick your arm out the hole and start waving like crazy.” Others—don’t wear clothes you can remove, stop helping babies, never ever drive anywhere—are more likely to keep women dependent than protected. As we’ve seen before, targeting rape prevention advice at women can start off as empowering, and slowly descend into crippling—or worse, preemptive victim blaming.

Meestal kwam het neer op ‘blijf binnen anders treft je een afschuwelijk lot’. Ja, dat helpt. De verkrachters boden nog andere behulpzame adviezen:

• knip je haar af (want als je lang haar hebt kan een verkrachter je daar vastpakken)
• draag een ruimtepak of een bepantserd ME uniform (want anders knipt of scheurt een verkrachter je de kleren van je lijf )
• Ga niet vroeg of juist laat de straat op.  Naar school gaan kun je wel vergeten, want de meeste verkrachters grijpen hun kans tussen vijf en half negen in de nacht/ochtend, dan moet je dus niet op straat komen. Fijn, zo’n huisarrest.
• Neem altijd een voorwerp mee zoals een paraplu, zodat je van je af kunt slaan
• Niet eten, niet slapen, niet naar het toilet gaan.

Tsja. Misschien moeten we als vrouw maar ophouden te bestaan? Of misschien zouden mannen die het woord ‘nee’ niet snappen, deze adviezen moeten opvolgen…en ophouden met zeuren dat ze het concept ‘toestemming’ niet zouden begrijpen.

UPDATE: Geniale actie op Twitter. Onder de noemer safetytipsforladies, oftewel veiligheidsadvies voor dames, kunnen vrouwen nog veel meer nuttige aanwijzingen vinden. Zoals deze: ‘zeg dat je een NET meisje bent. De verkrachter zal prompt in rook op gaan’. Of: verander in een zeemermin.

Nivea zet vrouw aan de kant

Bijna ieder reclameblok kom je ze op dit moment tegen. Nivea heeft een nieuw type deodorant, voor als het echt spannend wordt: stress protect. Dat belooft wat. We zien hoe een vrouw zich opmaakt om de deur uit te gaan. Ze heeft deze deo hard nodig. Top, fijn dat een vrouw iets actiefs en opwindends gaat doen! De Zesde Clan ging er goed voor zitten. Om vervolgens geconfronteerd te worden met een forse tegenvaller. Mevrouw doet niets. Ze zit in het publiek, bij een of andere televisieshow.

Wat?!? Waarom heeft ze die deo nodig, als ze niks doet? Hoezo stresszweet? Ze zit aan de kant en kijkt toe. Het is haar vriendje/echtgenoot die inspannend bezig is. Hij neemt deel aan deze tv show en moet klaarblijkelijk iets moeilijks doen om te winnen. Hij fronst zijn wenkbrauwen. De mannelijke presentator dringt aan. De spanning stijgt. Stress! Hij denkt na. Hij geeft het goede antwoord. Hij wint. Het enige wat mevrouw doet is haar armen omhoog doen en juichen. O wat fijn dat ze de wereld nette droge oksels kan tonen, want stel je voor dat je zweet ziet bij een vrouw.

Nivea plaats de vrouw letterlijk aan de zijlijn. Ze doet niet mee. Hij is actief, zij is reactief. Nivea herhaalt hier een wijd verspreide, conservatieve overtuiging over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Het merk zet de klok terug naar de jaren vijftig. Bah!

Etsy geeft het goede voorbeeld

Kijk, Publieke Omroep, kijk, bedrijfsleven, een mooi voorbeeld van meer kwaliteit door meer diversiteit. Etsy, het ook in Nederland zeer populaire platform om eigengemaakte spullen aan de mens te brengen, zag dat vrouwen ontbraken en besloot er iets aan te doen. De onderneming wist het aantal vrouwelijke techneuten en programmeurs in een jaar tijd toe te laten nemen met 500 procent. Succes! Etsy deelde haar recept voor het bereiken van meer diversiteit.

Nederlandse bedrijven die straks in jaarverslagen snotteren dat ze geen vrouwen konden vinden, hebben nu geen smoesjes meer. Het kan namelijk prima, vrouwen vinden en behouden voor je bedrijf. In magazine The Atlantic gaf Etsy aan dat de nieuwe koers zelfs leidde tot het aannemen van bétere mannelijke (en vrouwelijke) medewerkers.

Hoe flikte Etsy dit? Allereerst door een standpunt in te nemen. Belachelijk dat je het aantal vrouwelijke programmeurs op de vingers van één hand kon tellen – 3 op 47 ICT-ers in 2011. Terwijl de klanten voor tachtig procent uit vrouwen bestaan. Goede vrouwen zijn er, je moet ze alleen vinden. Daar is een bewuste inspanning voor nodig. Etsy besloot die inspanning te leveren en aan de slag te gaan.

Vervolgens besloot het bedrijf vrouwen als werknemer serieus te nemen, op twee manieren:

…the idea that “it’s hard to hire women engineers therefore we won’t hold them to such a high standard” is noxious. It reinforces the impression that women aren’t good at engineering which is obviously a downwards spiral. [...] Women tend to be conservative about switching jobs, especially if they’ve had a negative experience in the past with an employer.  You need to show why your company is a great place to work and a great place in particular for a woman to work.

Op die manier kon het bedrijf uitnodigend zijn, en vrouwen in woord en daad over de streep trekken. Vervolgens bood een speciaal opleidingstraject een goede opstap. Etsy ontwikkelde de zogenaamde ‘hacker school’ en bood beurzen aan om deze training te volgen. Met de beurzen richtte Etsy zich in het bijzonder op vrouwen, maar ook mannen waren van harte welkom. Al snel bestonden klassen voor de helft uit vrouwen. Etsy kon kiezen welke veelbelovende studenten het bedrijf als werknemer aannam – en onder de geaccepteerde kandidaten bevonden zich veel meer vrouwen dan voorheen.

Het nieuws van de beurzen voor de Hacker School verspreidde zich snel, en zorgde ervoor dat vakgenoten van andere bedrijven belangstellend naar Etsy keken:

Elliott-McCrea says the visibility of their effort attracted the attention of women engineers in more senior positions at other companies, which led to interest in working at Etsy. “The grants felt like a real invitation; people actually believed we wanted them to be there,” he said.

Opnieuw: serieus nemen, welkom heten, zorgen dat mensen, ook vrouwen, zich in je bedrijf thuis voelen.

Zoals The Atlantic opmerkt, zal een eigen opleidingsprogramma niet voor ieder bedrijf weggelegd zijn. Zoiets kan alleen als je onderneming een bepaalde omvang heeft. Desalniettemin blijkt uit de resultaten dat het loont om bewust een standpunt in te nemen en meer diversiteit af te dwingen binnen je eigen gelederen. Nederlandse bedrijven, wie van jullie volgt?