De Gereedschapskist: vervreemding

Leve de Russische schrijver en theoreticus Victor Sjklovski . Hij introduceerde het begrip ‘vervreemding’. Een techniek om het gewone, het automatische, los te koppelen van de praktijk. Het effect is dat mensen harder moeten werken om echt waar te nemen. Vervreemding schudt je zodoende wakker en kan je aan het denken zetten. Voor feministen is het daarom een ideale techniek om op een creatieve manier de aandacht te vestigen op de onlogische en rare manier waarop vrouwen vaak afgebeeld of beschreven worden.

Sjklovski zelf gebruikte zijn theorie oorspronkelijk om uitspraken te doen over kunst en de functie van kunst. Een bekend citaat van hem is:

“Doel van de kunst is om een ding te doen ervaren als iets dat gezien en niet alleen herkend wordt: wat de kunst doet is ‘vervreemden’ en de vorm moeilijk maken, de moeilijkheid en de duur van de gewaarwording vergroten, want het waarnemingsproces zelf is het doel van de kunst en moet verlengd worden.”

Voordat u afhaakt, lieve lezer, snel over naar Bitch Magazine. Dit feministische blad geeft namelijk een prachtig voorbeeld van het gebruik van vervreemding in de praktijk. Het blad publiceerde een soort recensie van Girl Land, een nieuw boek van conservatieve auteur Caitlin Flanagan met verschrikkelijk achterhaalde adviezen om meisjes op te voeden. In plaats van punt voor punt de theorie van de auteur uiteen te rafelen, nam het blad letterlijke citaten uit het boek en plaatste die in foto’s met katten, bij wijze van ironische verwijzing naar de bekende LOLcats. Het effect is dit:

Huh????

Wat staat hier in hemelsnaam? Wat bedoelt de auteur? Wat zegt dit over de manier van denken? System error, does not compute….

Fantasy auteur  Jim C. Hines geeft een ander voorbeeld. Hem viel op dat vrouwen vaak in de meest rare poses op de kaft van fantasyromans staan. Wat deed deze geniale man? Hij probeerde dezelfde poses aan te nemen, liet foto’s maken van zijn verrichtingen, en vertelde over zijn ervaringen. De meeste poses bleken nauwelijks vol te houden en kwamen hem te staan op spierpijn en ander ongemak.  Hines’ conclusie na zijn experimenten:

My sense is that most of these covers are supposed to convey strong, sexy heroines, but these are not poses that suggest strength. You can’t fight from these stances. I could barely even walk. Guys, you should try it sometime. Get someone who won’t laugh at you too much to try to help you match these poses. The physical challenge is far more enlightening than anything I could say. (Wardrobe changes are optional.)

Een variant hiervan was dit idee: mannelijke superhelden tekenen in poses die meestal gereserveerd worden voor de vrouwelijke superhelden. Opnieuw zie je dan pas goed hoe belachelijk en onnatuurlijk die poses zijn. Met een schok realiseer je je dat we zo gewend zijn dat vrouwen op die manier afgebeeld worden, dat het niet meer opvalt. Maar als je Batman en Superman afbeeldt als Wonder Woman zie je opeens weer hoe belachelijk de standjes zijn.

De vervreemdingstechniek. Het is creatief, uitdagend, leerzaam. Eindeloos plezier voor de hele familie. Het mooiste: jij kunt het ook!

Voeg een reactie toe of laat een trackback achter: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 43 andere volgers

%d bloggers like this: