Nieuwsronde

Journaliste Lara Logan spreekt over wat haar overkwam in Cairo, superhelden gaan prostituees in New York beschermen omdat niemand anders dat wil doen, mantelzorgers staan er alleen voor en in België legt de enige eenzame tegenstemmer uit waarom ze niet akkoord kan gaan met een Boerka verbod. Kortom, deze nieuwsronde biedt weer allerlei verrassende inkijkjes in de wereld om ons heen:

• Lara Logan deed haar werk als journaliste op het Tahrirplein in Cairo, Egypte, toen een groep mannen haar aanviel. Meteen stoof iedereen op haar af: wat deed ze daar dan ook, en wat die mannen deden had ze vast zelf uitgelokt. Nu ze hersteld is spreekt ze openlijk over wat haar overkwam: verkrachting. Door mannen die zagen dat ze bang was en pijn leed, en die daardoor opgewonden werden en haar nog meer pijn deden. Zowel zijzelf als haar werkgever hopen dat het openlijk vertellen wat er gebeurde, ervoor zal zorgen dat mensen niet meet meteen met een beschuldigdende vinger wijzen naar slachtoffers van verkrachting, maar naar de daders.
• Een moordenaar heeft het voorzien op prostituees in New York. Politie en ‘nette burgers’ kijken de andere kant op. Staan de vrouwen er dan helemaal alleen voor? Nee. Een groep superhelden waakt over hun veiligheid! De groep biedt lessen zelfverdediging aan en stelt een telefoonnummer beschikbaar waar prostituees naar kunnen bellen als ze zich bedreigd voelen door een klant. De leden rukken dan uit om de vrouw te helpen.
• Goed nieuws uit België: heterostellen beslissen steeds vaker gezamenlijk over aankopen. Hoe jonger, hoe vaker een democratisch besluit. Oude rolpatronen zijn vooral nog zichtbaar op het gebied van vervoer en woninginrichting. De man koopt de auto, de vrouw beslist over de inrichting van het huis.
• Parlementslid Angela Eagle maakte in een debat over gezondheidszorg been kritische opmerking tegen premier David Cameron. En krijgt dan van hem te horen: rustig maar, schatje, luister naar de dokter. Hier de video. In Nederland kennen we dit ook: Alexander Pechtold zette Agnes Kant op dezelfde manier aan de kant. Een Trouw columnist vertaalde zijn woorden ‘rustig nou’ terecht als ‘ga toch koken, hysterica’. In tegenstelling tot Pechtold kwam Cameron voor die neerbuigendheid wel heftig onder vuur. Logisch, want taalgebruik doet er toe. Het zegt iets over hoe je aankijkt tegen de wereld, jezelf en de mensen om je heen. En in die wereld gaat veel al erg goed, maar nog steeds kunnen vrouwen routinematig rekenen op minachting en marginalisering. Eagle zelf heeft inmiddels ook publiekelijk gereageerd.
• Ook België doet mee aan een verbod op de boerka, een bijna alles verhullend kledingstuk voor vrouwen. Slechts één politica stemde tegen: Eva Brems. Zij vindt dat de wet haar doel totaal voorbij schiet en vrouwen in de steek laat, schrijft ze in een opiniestuk voor De Standaard.
• Mantelzorgers, in Nederland vooral vrouwen, staan er meestal alleen voor. Binnenlands Bestuur publiceert de resultaten van een onderzoek, Barometer Basisfuncties’, waaruit blijkt dat veel gemeenten te weinig regelen om mantelzorgers te helpen in de vrijwillige, onbetaalde zorg voor zieke partners, buren en familieleden. Haarlem is één van de weinige gemeenten waar die wél voldoende doet om deze zorgers met financiële steun en praktische hulp bij te staan.

Schrijfsters moeten het doen met minachting

De jury van de Gouden Strop 2011 beleefde naar eigen zeggen veel spannende uren met goede inzendingen. Helaas moet de prijsuitreikers ook van het hart dat veel andere inzendingen bleven steken in ‘relationeel gedoe, prinsen op witte paarden, en zieleroerselen van onevenwichtige dames’. Ja, het staat er echt. Zou een mannelijke auteur ooit zo laatdunkend weggezet worden?

Het is niet voor het eerst dat schrijfsters het moeten doen met minachting. En dat blijft ook niet beperkt tot Nederland. Joanna Russ gaf in het boek ‘Andere levens, andere letteren’ al een prachtig overzicht van de vele manieren waarop mensen schrijfsters marginaliseren. Man schrijft over vader-zoon relatie en het is Literatuur, vrouw schrijft over vader-dochter relatie en het is huiselijk geneuzel van een onevenwichtige dame. Andere levens, andere letteren is in de Nederlandse vertaling alleen nog tweedehands verkrijgbaar, maar het Engelstalige origineel is nog overal te koop.

Terug naar Nederland. Ook daar is het geluid van de Gouden Strop overal hoorbaar. Zo wierp de AKO Literatuurprijs 2007 stof op, omdat de jury het nodig vond vrouwen te bekritiseren. Ze zouden alleen schrijven over kleine persoonlijke wissewasjes en relatieproblemen. De genomineerden waren dan ook allen van het mannelijk geslacht. Net als Joanna Russ merkte Elsbeth Etty in NRC Handelsblad op dat schrijfsters verdacht vaak op die manier in een hoek neer worden gezet. Net als Joanna Russ kon zij zonder enige moeite het patroon in kaart brengen.

Haar oplossing:

..de beste remedie tegen literair seksisme is vrouwelijke auteurs niet langer als beschermde diersoort te behandelen en hun werk, samen met dat van mannelijke collega’s, te laten beoordelen door evenwichtig samengestelde jury’s zonder vooroordelen

Indirect geeft Etty dus aan dat ook zij ziet dat er sprake is van seksisme. En haar oplossing kan werken, maar als dit soort cliché’s zo hardnekkig voortwoekeren, moet die opmerking ‘zonder vooroordelen’ zeer serieus in concrete daden omgezet worden. Geen vooroordelen hebben is namelijk verrekte lastig als het literaire klimaat zo doordrongen is van minachting voor schrijfsters.

De jury van de Gouden Strop heeft de vooroordelen, getuige het neersabelende ‘onevenwichtige dames’ en het teruggrijpen naar het verwijt van relationeel gedoe, in ieder geval niet achter zich gelaten. Daar getuigt ook de lijst met de uiteindelijke genomineerden van. De longlist was nog eerlijk verdeeld tussen schrijvers en schrijfsters. De vijf uiteindelijke nominaties betreffen echter vier mannen en een schrijversechtpaar. Met andere woorden: alle zelfstandige schrijfsters vielen bij de nadere selectie af voor de onderscheiding voor de beste Nederlandse thriller van dit jaar. Het patroon blijft in stand.

Topman praat zijn mond voorbij

Vrouwen aannemen voor belangrijke functies? Asjeblieft niet zeg! Het enige wat er dan gebeurt is dat die meisjes prompt zwanger worden en er maanden lang vandoor gaan. Dat zei Simon Murray, een Engelse topmanager. Zijn uitlatingen in een officieel, openbaar interview kwamen hem op veel kritiek te staan. Murray heeft inmiddels zijn excuses aangeboden en gezegd dat hij natúúrlijk een grote voorstander is van vrouwen op hoge posten. Maar ondertussen zei hij gewoon hardop en publiekelijk wat veel mensen stiekum denken.

Simon Murray heeft geen zin om te investeren in vrouwen, want die worden toch maar zwanger en gaan dan weg.

Daarvoor is allerlei bewijs, direct en indirect. Zo publiceerde de Volkskrant bijna tegelijkertijd met de middeleeuwse uitlatingen van Murray een heel artikel over de moeizame relatie tussen werkvloer en zwangere vrouw. Maar liefst de helft van de vrouwen wacht met een zwangerschap totdat ze een vast arbeidscontract heeft, meldt de krant. De vrouwen zijn heel voorzichtig, omdat ze sterk het gevoel hebben dat hun baan gevaar loopt als ze zwanger worden.

Die vrees voor een negatieve reactie van de werkgever blijkt geheel terecht. Keer op keer blijkt dat een baan op mysterieuze wijze verloren gaat zodra de vrouw het blijde nieuws vertelt. Zeker als ze een jaarcontract of ander flexibel contract heeft wordt de zwangere vrouw opeens ongeschikt geacht en neemt een ander persoon opeens haar taken over. De Commissie Gelijke Behandeling kan hier over meepraten: die heeft een paar keer per maand dit soort zaken op de rol staan. In 2008 betrof zelfs 34% van alle oordelen zaken van zwangere vrouwen die rare dingen meemaakten op hun werk nadat ze het nieuws vertelden.

Ook het Meldpunt Discriminatie merkt keer op keer dat werkgevers niet zitten te wachten op een zwangere werkneemster. Het Meldpunt merkt echter dat de zwangerschap vaak niet genoemd wordt als reden voor ontslag of demotie. Werkgevers blijken dondersgoed te weten dat ze aangepakt kunnen worden als ze eerlijk zeggen waar het op staat, en zoeken het dus in vage argumenten waar een vrouw zich moeilijk tegen kan verweren. Zoals economische moeilijkheden waardoor helaas net de zwangere vrouw de laan uit moet. Of het beruchte ‘onvoldoende functioneren’.

Daarnaast heeft de Universiteit van Hasselt onderzoek gedaan. Uit die studie, waaraan Nederlandse en Belgische vrouwen deelnamen, blijkt dat 20% van de vrouwen gediscriminineerd wordt. Nadat ze zwanger raakten, krijgen ze opeens negatieve beoordelingen, blijken ze opeens wegbezuinigd te worden, of is er na hun verlof geen werk meer voor ze. Of alleen lager betaald werk op een lager niveau.

Kortom, Nederland heeft tot nu toe geen topmanager gehad die zo openlijk zijn weerzin tegen zwangere werkneemsters uitsprak. Maar ook zonder openlijke uitspraken is de situatie duidelijk. Werkgevers praten niet, ze handelen. En de zwangere vrouw ondervindt daarvan de gevolgen. In de vorm van verlies van werk, verlies van promoties, problemen bij de terugkeer na het zwangerschapsverlof. Werkgevers mogen sinds 1980 niemand benadelen vanwege een zwangerschap, maar in de praktijk zijn de ideeën van mensen zoals Simon Murray gemeengoed. Te triest voor woorden.

Amsterdam krijgt eigen Slut Walk

Een politieagent vertelde vrouwen in Toronto dat ze zich niet moeten kleden als een slet als ze niet verkracht willen worden. Dat pikten de inwoners van de stad niet....

Amsterdam krijgt een eigen Slut Walk! Op 4 juni kan iedereen meelopen in een optocht van mannen, vrouwen en kinderen in alle stadia van kleding of ontkleding. Epicentrum: de Dam, hartje stad. Boodschap: het gaat niet om de kleding van de vrouw, het gaat erom dat mannen gewoon geen vrouwen moeten verkrachten. Punt. De Nederlandse hoofdstad staat al aangekondigd op de site van de moeder van alle Slut Walks, het Canadese Toronto. We verkeren in gezelschap van steden zoals Adelaide (Australië), Chicago (V.S.), en het Canadese Vancouver. Iedereen die meer wil weten en mee wil doen kan zich aanmelden bij Facebook, waar een actiepagina is aangemaakt voor het evenement. Tijdschrift Opzij schreef er ook al over. Reserveer 4 juni 16.00 uur in je agenda en loop mee!

Afghaanse zusjes vallen onder criteria verwestering

Minimaal tien jaar oud zijn. Minimaal acht jaar in Nederland wonen. Dat zijn de belangrijkste criteria waaronder Nederland Afghaanse meisjes niet meer terug mag sturen naar hun land van herkomst, omdat ze te verwesterd zijn en dús in de problemen komen. Leers heeft dit zelf geschreven in een ambtsbrief. Dat twee Afghaanse zusjes van 15 en 18 jaar terug moeten, is dus eigenlijk heel gek. Want ze zijn ouder dan tien en wonen al negen jaar in Nederland. Ze voldoen aan alle concrete eisen om hier te mogen blijven.

De twee Afghaanse zusjes. Foto: dagblad Twentsche Courant Tubantia

Leers omschreef in zijn ambtsbrief de omstandigheden waaronder meisjes zouden mogen blijven. Behalve de leeftijdseis en de duur van het verblijf, staan er nog wat vaag omschreven normen in. Zoals de samenstelling van het gezin en medische omstandigheden. Dat zijn boterzachte omschrijvingen waar je alle kanten mee op kunt. Waarom wegen die vage eisen zwaarder dan de hele duidelijke criteria voor leeftijd en verblijfsduur?

Niet zo gek dat tweede kamerlid Dibi van GroenLinks in Trouw de uitspraak doet dat de beslissing over Afghaanse meisjes blijkbaar willekeurig verloopt. Hij spreekt ronduit van natte vinger werk. Los van het feit dat de Afghaanse zusjes uit Hengelo terug moeten terwijl Sahar mag blijven, werpt Dibi de vraag op hoe het zit met andere landen. Meisjes uit Iran en Somalië moeten terug, terwijl het daar voor vrouwen ook levensgevaarlijk is. Het is alleen lastig aan te tonen, want Somalië is bijvoorbeeld zo’n chaos dat de overheid, voor zover die bestaat, geen betrouwbare statistieken kan leveren. Toch durft nieuwsagentschap Afrol in een genderprofiel de stelling aan dat vrouwen in het door oorlog verscheurde land zwaar de klos zijn. Om nog maar te zwijgen van Iran, waar iedere mondige vrouw in de gevangenis lijkt te belanden.

Kortom, GroenLinks roept Leers op niemand uit te zetten totdat de tweede kamer de besluitvorming rond het uitwijzen van meisjes grondig besproken heeft. Op z’n minst moet er een helder beleid komen waar iedereen zich aan kan houden. Dibi heeft wel een suggestie: de motie Spekman/Anker uitvoeren, en alle meiden die langer dan acht jaar in Nederland wonen gewoon hier laten blijven. Dan wordt het weer wat eerlijker allemaal.

MLF trekt nauwelijks kijkers

Het Man Liberation Front trekt nauwelijks kijkers. Om er toch nog wat van te maken verplaatst Veronica dit programma van de dinsdag- naar de vrijdagavond. Het MLF wil ten strijde trekken tegen verwijfde mannen, en opkomen voor de echte man omdat die nu in de verdrukking zou zitten. Twee halfnaakte dames die staan te strijken moeten deze boodschap kracht bijzetten. De tweede aflevering kon echter niet meer dan 64.000 mensen boeien. Een zeer slechte score in kijkcijferland. Door het programma op vrijdag na Top Gear te plaatsen hoopt Veronica alsnog wat mannen te interesseren voor de belegen ‘humor’ van MLF.

Veronica kopieerde de formule trouwens genadeloos van de Belgische televisie. Daar zijn ze al weer een stap verder. Medewerkers van de zender Canvast stellen vergenoegd vast dat een programma als MLF de schuld van eventuele problemen van de man bij de vrouw legt. Goeie bekentenis! De heren stellen voor dat er dan ook maar een Women’s Liberation Front moet komen. Ze zijn zelfs zo aardig om een indruk te geven van hoe dat er dan uit moet zien:

VN Vrouwen lanceert programma voor weduwen

Vrouwen die hun partner verliezen in India, Nepal en Sri Lanka sterven een sociale dood. Als weduwe is er voor hen geen plek meer in de samenleving. Om deze groep meer mogelijkheden te geven, lanceert VN Vrouwen een speciaal programma. Drie jaar lang gaat deze organisatie van de Verenigde Naties onderzoek doen om de discriminatie op een verantwoorde manier inzichtelijk te maken. VN Vrouwen gaat organisaties van weduwen ondersteunen, en helpt bij het in kaart brengen en afschaffen van discriminerende gebruiken en wetten.

 

Weduwen in India moeten permanent rondlopen in het wit, de kleur van de rouw.

Het klinkt misschien maf om eerst maar eens de feiten in kaart te brengen, maar VN Vrouwen kwam erachter dat er veel niet bekend is. Er zijn teveel persoonlijke anecdotes, incidenten, en feiten ‘die iedereen wel weet’. Zulke verhalen zeggen wel wat, en dat is dan ook de reden dat het nieuwe project zich concentreert op weduwen in India, Nepal en Sri Lanka. Wat er bekend is wijst erop dat weduwen hier ernstig in de problemen komen na het wegvallen van hun man. Maar het ontbreekt aan gedegen analyses van de situatie. Daarom wil VN Vrouwen het probleem goed in kaart brengen. Op basis van feiten kan de organisatie dan verder met het werven van fondsen en het opstarten van activiteiten.

Ook het versterken van zelforganisaties is een belangrijke stap voorwaarts. De weduwen weten zelf het beste hoe zij hun situatie beleven en tegen welke problemen ze aanlopen. Door hun eigen organisaties te ondersteunen, kunnen de weduwen zichzelf verenigen en aan de slag gaan om hun levensomstandigheden te verbeteren. Ze zijn geen passieve slachtoffers, maar kunnen zichzelf helpen met steun van anderen.

Omdat de weduwen precies weten welke sociale praktijken en wetten hen hinderen, zijn zij ook een belangrijke gesprekspartner van de VN. Wat levert de meeste obstakels op? Hoe kunnen vrouwen succesvol van binnenuit de mores in hun land veranderen? Welke wetten staan haaks op internationale verdragen, en kunnen voor de rechter aangevochten worden? Dat en meer verwacht VN Vrouwen de komende jaren in kaart te brengen en te doen.

Uiteindelijk wil VN Vrouwen bereiken dat weduwen het financieel beter krijgen. Dat is een belangrijke opstap naar een nieuwe rol in de samenleving:

Highlighting the specific challenges faced by widows in Sri Lanka, Ms. Selvy Thiruchandran, Executive Director of Women’s Education and Research Centre, said that the best way to boost the self-esteem and confidence of widows is to help them move up the economic ladder. “We need to make them understand that they can contribute productively to society and that they can make a difference.” Ms. Thiruchandran said.

Grijs gebied geeft werkgevers alle ruimte om vrouwen te benadelen

Als werkgevers ruimte hebben om op basis van subjectieve criteria het salaris te bepalen, krijgen vrouwen twee keer zo vaak als mannen een lager loon. Dat is de conclusie van de Commissie Gelijke Behandeling na een grondig onderzoek van salarissen bij algemene ziekenhuizen in Nederland. Grootste boosdoeners zijn het bepalen van het loon op basis van het laatst verdiende salaris, en het loon afhankelijk maken van de onderhandelingen tijdens de sollicitatieprocedure.

De CGB onderzocht 1346 personeelsdossiers en trok een harde conclusie:

Door de toepassing van niet-neutrale beloningsmaatstaven maken de werkgevers in de algemene ziekenhuizen in 43% van de onderzochte maatmanvergelijkingen onderscheid op grond van geslacht. Daarvan is 67% ten nadele van een vrouw en 33% ten nadele van een man. Door de toepassing van niet-neutrale beloningsmaatstaven ontstaat per saldo ten nadele van vrouwen een niet gerechtvaardigd beloningsverschil tussen mannen en vrouwen. Gelet op deze bevindingen spreekt de Commissie Gelijke Behandeling als haar oordeel uit dat de algemene ziekenhuizen bij de beloning stelselmatig verboden onderscheid maken op grond van geslacht, ten nadele van vrouwen.

De CGB kwam erachter dat de algemene ziekenhuizen vrouwen op verschillende manieren benadelen. Waarschijnlijk gebeurde dit onbewust, maar desalniettemin kwamen de volgende punten steeds terug:

• Het onverklaarbare loonverschil schommelde tussen de drie en de zeven procent, in het nadeel van vrouwen. Praktijkvoorbeeld: de gemiddelde mannelijke verpleegkundige krijgt jaarlijks 1200 euro meer dan zijn vrouwelijke collega
• vrouwen zijn vaker dan mannen herintreedster. De ziekenhuizen schalen herintreedsters systematisch lager in en zorgen zo voor een (indirecte) discriminatie van vrouwen
• de ziekenhuizen sluiten vaak aan bij het laatst genoten salaris. Bestaande beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen blijven zodoende bestaan
• het criterium ‘hoe goed onderhandelde je over je salaris’ is subjectief, omdat het niets zegt over de waarde van het werk in je nieuwe functie. Dit criterium werkt altijd uit in het nadeel van vrouwen. Context:  uit onderzoeken blijkt steeds opnieuw dat vrouwen zich vaker terughoudend opstellen dan mannen. Met reden, want keer op keer blijkt dat vrouwen sociaal gestraft worden door hun omgeving als ze zich ‘hard’ opstellen bij salaris onderhandelingen. Zie ook het boek Women don’t ask van economen Linda Babcock en Sara Laschever.

De commissie concludeert dat zelfs het mooiste functie waarderingssysteem niet werkt als werkgevers daarnaast willekeurig allerlei subjectieve criteria meewegen. Die dan in het nadeel van vrouwen uitpakken. De CGB roept ziekenhuizen daarom op om zich te houden aan de al bestaande loongebouwen. Het laatst verdiende salaris mag op geen enkele manier meer een rol spelen. Hetzelfde geldt voor onderhandelen over je salaris. Je krijgt gewoon het loon zoals vastgesteld, en daarmee uit. Op die manier voorkom je het bestaan van een grijze zone en krijgt iedereen eerlijk loon naar werken.

Vrouw versus stereotype: de Smurfin

Je kent haar wel. Die eenzame vrouwelijke hoofdrol tussen allemaal mannen in een film of televisieserie. Denk aan Prinses Leia bij StarWars. Luitenant Uhura als enige vrouw op de brug van de Enterprise. En recent, Inception, met Ellen Page als enige vrouw in een ensemble vol mannelijke hoofdrolspelers. Hoe dit femomeen heet? De Smurfin. Al die vrolijke blauwe kereltjes met één blonde stoot. Feminist Frequency maakte op basis van dit vertelcliché weer een mooie, confronterende video. De uitgeschreven tekst kun je hier vinden. Enjoy!

Afghaanse zusjes in gevaar

Twee Afghaanse meiden, vijftien en 18 jaar, dreigen door de Nederlandse regering terug naar hun land gestuurd te worden. Dibi van GroenLinks dringt er bij Leers op aan even te wachten tot na een debat over de situatie van meisjes die al lange tijd in Nederland wonen. Eerder spaarde minister Leers Sahar, omdat dit meisje na jarenlang verblijf in Nederland te verwesterd zou zijn en in Afghanistan in de problemen kon komen. Hij gaf toen ook aan dat hij ieder geval apart zou beoordelen. Voor de twee zusjes uit Hengelo geldt daarom een andere behandeling. Ook al wonen ze al negen jaar hier, ze kunnen volgens Leers best terug.

Leers is namelijk van mening dat Nederland meisjes aan mag spreken op hun eigen verantwoordelijkheid. Eenmaal terug in Afghanistan mag hij van hen verlangen dat ze zich gedragen zoals het hoort en zelf hun uiterste best doen om geen aanstoot te geven en te integreren in de samenleving. Van de groep van circa 400 meisjes zoals Sahar verwachtte hij er hooguit enkele tientallen tot honderd in Nederland te laten blijven. Van de andere 300 verwachtte Leers dat hij ze gewoon terug kan sturen.

Een raar standpunt, want nota bene zijn eigen ambtenaren onderzochten de situatie en kwamen tot de conclusie dat die door Leers geeiste vergaande aanpassing onmogelijk is. Wat meisjes of jonge vrouwen ook doen, ze zijn door hun jarenlange verblijf in Nederland zo anders geworden dat ze hoe dan ook opvallen. Door hun te vrije manier van bewegen, doordat ze iemand net iets te lang in de ogen kijken, doordat hun normen en waarden niet verenigbaar zijn met de mentaliteit in Afghanistan, die er op neerkomt dat de enige goede vrouw een onzichtbare sloof is die op commando zonen baart.

Leers doet er goed aan zijn eigen stukken nog eens goed door te lezen. Of anders zijn oor te luisteren te leggen bij hooggeplaatste functionarissen in Afghanistan. Of een rapport te lezen van de Verenigde Naties, met een overzicht van alle culturele gewoonten die Afghaanse meisjes en vrouwen in gevaar brengen. Zoals de gewoonte jonge meisjes te verkopen als oplossing voor schulden, het fenomeen van eerwraak, kindbruiden, en de algemene rechteloosheid die zorgt dat mannen beschikken over lijf en leven van vrouwen.

Als je negen jaar in Nederland hebt gewoond, en hier je vormende jaren hebt doorgebracht, denkt Leers dan echt dat je hier nog aan kunt wennen? Afghaanse vrouwen die niet anders gewend zijn lukt dat al niet. Onderzoek bracht aan het licht dat jaarlijks circa 23.000 Afghaanse vrouwen zelfmoord plegen omdat ze hun ‘leven’ niet meer kunnen verdragen. Hopelijk geeft Leers dus gehoor aan de oproep van Dibi. Hopelijk zet hij niet volgende week dinsdag twee meiden van 15 en 18 op het eerste de beste vliegtuig naar Afghanistan. Want het gaat hier letterlijk om een situatie van leven of dood.

Suit Supply doet het zonder hoofd

Weet je wat, moeten ze bij Suit Supply gedacht hebben: we kwamen er mee weg toen we vrouwen in pornostandjes zetten om onze pakken te verkopen, dus we kunnen nog wel een stapje verder gaan. Waarom de vrouw zien als mens? We hebben genoeg aan haar blote lichaam, zonder hoofd. Of nee, niet eens als lichaam. Een onderdeel is genoeg. Een gladgeschoren been. Of een paar billen.  en daar staat dan een geheel geklede man bij. In pak. Lachen man! Nee, niet het mannelijke fotomodel. Die staat tussen al die blote onderdelen nog steeds verdwaasd te kijken alsof hij niet weet wat hem overkomt.

Schippers houdt Nederlandse abortuswet intact

Minister Schippers gaat niet morrelen aan de Nederlandse abortuswet. De grens blijft staan op 24 weken. Ze nam haar besluit na uitgebreid overleg met deskundigen. Die maken zich met name zorgen over de kwaliteit van zorg en hulpverlening, zowel aan ouders als kind.

Minster Schippers houdt vast aan de bestaande abortuswet. Want die is zo slecht nog niet.

Verschillende partijen begonnen vorig jaar aan de Nederlandse abortuswet te morrelen. Zij zagen dat er technisch steeds meer mogelijk is om zeer vroeg geboren baby’s toch in leven te houden. Het CDA wilde daarom de grens bij 22 weken leggen. ChristenUnie en PVV wilden niet eens de twintig weken echo afwachten. In hun optiek zou de grens bij 18 of 14 weken moeten komen, en als er dan in de twintigste week drama’s ontstaan heeft de zwangere vrouw gewoon pech.

In een overleg met minister Schippers veegden deskundigen op een zeer beleefde manier de vloer aan met de redenaties van de drie partijen. ,,Een “goed leven” en het recht van ouders om eigen keuzes te maken, zijn nog te weinig criterium in de huidige discussie”, melden de deskundigen in het verslag van het overleg. Zij merken ook dat de politiek allerlei verschillende situaties door elkaar haalt. Zo is er een groot verschil tussen een op zich gezonde baby, die veel te vroeg geboren dreigt te worden, of het geval van een baby die bij de twintig weken echo nauwelijks levensvatbaar blijkt te zijn.

De deskundigen benadrukken dat er maar één overeenkomst is: in alle gevallen gaat het om vurig gewenste baby’s. Soms gaat het echter zodanig mis dat de arts, voor de beste zorg, abortus als optie moet kunnen openhouden. En een abortus tot en met de 24ste week, zodat ouders tijd hebben om een keuze te maken, artsen tijd hebben om aanvullende onderzoeken uit te voeren, en de vijf dagen wachttijd in acht genomen kunnen worden. Want die bedenktijd blijft staan, ongeacht de situatie.

Schippers heeft ook nagevraagd of het mogelijk is de twintig weken echo naar voren te halen. Dat blijkt niet zinvol te zijn. Een arts kan het hartje van de foetus pas vanaf de 20ste week fatsoenlijk beoordelen. Ook is voor een duidelijke echo een bepaalde verhouding nodig tussen foetus, placenta en vruchtwater. Die verhouding is pas in de twintigste week optimaal. Dat betekent dat een eerdere echo vagere beelden en uitslagen oplevert. Zou Schippers PVV, CDA en CU hun zin geven, dan zouden alle ouders in Nederland belabberde echo’s krijgen. Dat wil Schippers niet.

Kortom, de huidige abortuswet heeft niet voor niets de bestaande termijnen. Schippers gaat er niet aan morrelen.

Liefde in een tijd van Chanel

Homerus Odyssee? Nee, ‘Hermés Odyssee’, met als fictieve flaptekst: ”Terwijl haar man op zee verblijft, wijdt Penelope zich aan het opzetten van haar eigen bedrijf. Ze is er zeker van dat haar ontwerpen net zo populair worden als die van Hermes – ze is geweldig op het weefgetouw! Maar hoe kan ze zich concentreren als allerlei mannen achter haar aan zitten? Zal Penelope kiezen voor de liefde, of het succes? Of kan ze toch beide hebben?”

Dat zou er volgens tijdschrift The Gloss gebeurt zijn als auteurs destijds te horen hadden gekregen dat het wat vrolijker en luchtiger moest. Het tijdschrift:

Some of our friends have been getting pushback from their editors that their manuscripts could be a little bit more “chick lit.” That’s sort of like Picasso presenting ‘The Old Guitarist’ and being told “more pink! And put a cupcake in it!”

Deze klacht komt niet uit de lucht vallen. Het boeken weblog van de Engelse krant The Guardian signaleerde twee jaar geleden al dat schrijfsters automatisch een roze kaft om hun boeken krijgen, met de titel in zwierige letters. Alles werd chicklit. Want dat verkoopt. Probleem is alleen dat al die vrolijke letters met pastelkleurtjes etc, etc. de auteurs in een hoek drukken waar ze lang niet altijd in passen. En de term zelf heeft een negatieve klank, die voor Nederlandstaligen misschien niet duidelijk is, maar voor Engelstaligen des te meer. Want ‘chick’ is van oorsprong een scheldwoord:

A glance at the slang dictionary tells us that the first recorded use dates to 1899, probably deriving from the British “bird”, and in 1927 and Sinclair Lewis’ Elmer Gantry, it’s employed thusly: “He had determined that marriage now would cramp his advancement in the church and that, anyway, he didn’t want to marry this brainless little fluffy chick, who would be of no help in impressing rich parishioners.”

Tsja, met zo’n achtergrond wordt het lastig iets positiefs te maken van het label. Zeker als je moet opereren in een omgeving die toch al niet positief aankijkt tegen vrouwelijke auteurs. (zie hiervoor onder andere hier, hier en hier, om maar een paar voorbeelden te noemen). Goed dat The Gloss met deze klassiekers-satire laat zien hoe belachelijk het is om auteurs in hokjes te willen douwen. ‘Liefde in een tijd van Chanel’. ’Prada & Prejudice‘. Inderdaad.

Planned Parenthood houdt financiering, maar oorlog tegen abortus woekert door

Eindelijk een beetje goed nieuws uit de Verenigde Staten: Planned Parenthood (PP), een organisatie die nog het meest lijkt op de Rutgersstichting in Nederland, behoudt haar financiering. Republikeinen dreigden de organisatie vleugellam te maken omdat PP abortus aanbiedt, maar in de Senaat staken Democraten daar een stokje voor.

In de aanloop naar de stemming in de Senaat hielden Amerikanen overal demonstraties om het budget voor PP te behouden.

Het intrekken van het budget voor de organisatie maakt deel uit van een massale aanval op de reproductieve rechten van vrouwen. Sinds oerconservatieve Republikeinen in november 2010 winst boekten, wemelt het in het land van de voorstellen en plannen om abortus zo goed als onmogelijk te maken. Meest recente hoogtepunt is een wetsvoorstel in de staat Georgia, waarbij vrouwen met een miskraam automatisch strafbaar zijn totdat ze bewezen hebben dat de miskraam niet het gevolg is van abortus. Ja, u leest dat goed.

Diezelfde groep politici hield ook vol dat PP geen fondsen meer mocht krijgen omdat de organisatie een ware abortusfabriek zou zijn. Aantoonbaar onjuist, maar dat weerhield allerlei politici er niet van om vergaande uitspraken te doen. Die media zoals de Colbert show vervolgens genadeloos op de hak namen.

Met het behoud van fondsen kan PP haar werk blijven doen. Daarmee zijn miljoenen Amerikaanse vrouwen met een laag inkomen voorlopig gered. PP is voor velen van hen de enige mogelijkheid om anticonceptiemiddelen te krijgen, een screening voor borstkanker te ondergaan, of seksuele voorlichting te krijgen.  In een verklaring voor de pers laat de organisatie weten blij en opgelucht te zijn dat de Senaat het financieel kortwieken tegenhield.

Even off topic: Wij

De lol van een weblog is dat je vrij bent om hier en daar off-topic te gaan. De Zesde Clan doet dat soms met katten, maar ook met boeken. Want voor het eerst sinds 1970 kan een hele nieuwe generatie kennis maken met ‘Wij’ van de Russische science fiction schrijver Jevgeni Zamjatin. Met dank aan Uitgeverij Atlas, die zo vriendelijk was om te zorgen voor een actuele vertaling in het Nederlands.

Zamjatin schreef zijn boek in 1924 en kreeg het niet gepubliceerd in eigen land. ‘Wij’ verscheen uiteindelijk in het Engelse taalgebied. Waarschijnlijk inspireerde Zamjatin zowel George Orwell als Aldous Huxley tot het schrijven van hun eigen anti-utopische romans.

Dat het in Rusland niet lukte ‘Wij’ uit te geven is niet zo vreemd, want het is een genadeloze kritiek op totalitaire systemen. Mensen hebben geen namen meer, maar heten bijvoorbeeld D-503 of I-330. Alle natuur is afgeschaft: binnen de stad heersen staal, glas en steen. D-503 is wiskundige en werkt mee aan de bouw van een ruimteschip. Hij conformeert zich, maar merkt dat hij lijdt onder het strak geregelde dagritme, gebrek aan privacy en de alomtegenwoordige overheid. Die gevoelens krijgen vorm en richting als hij kennis maakt met I-330, een vrouw die geen genoegen neemt met de status quo en een revolutie organiseert.

Bijzonder aan het boek is het taalgebruik. D-503 is wiskundige en hij houdt zijn taal het liefst zo abstract en onpersoonlijk mogelijk. Als hij metaforen gebruikt verwijzen die bijna allemaal naar de wereld van de wetenschap, zoals metalen, geologie, of, inderdaad, de wiskunde. Gaandeweg sluipen er echter steeds meer ‘ouderwetse’ woorden met een emotionele lading in zijn taalgebruik.

Daarnaast had Zamjatin een scherp oog voor de mens. Wat er gebeurt als mensen relaties krijgen of actief worden in een beweging. Mensen willen wel iets moois tot stand brengen, maar verschillende belangen, emoties als afgunst en angst, en de weerzin een gok te nemen en in het diepe te springen gooien roet in het eten. Dat leidt tot pijnlijke gebeurtenissen en, in het geval van ‘Wij’, een angstaanjagend slot met slechts een klein sprankje hoop. (En nee, dit is geen plot weggeven, want het is vanaf bladzijde 1 al helder dat het niet goed afloopt).

Nou ja, genoeg. ‘Wij’ is een ervaring. Doe jezelf het genoegen om je onder te dompelen in de sfeer, de woorden, de vervreemding en een samenleving die stukje bij beetje voor je ogen gestalte krijgt. Mis dit niet.

Emancipatiebeleid moet het doen met magere cheque

Geen bijzondere aandacht meer voor allochtone vrouwen. Geen aandacht meer voor vrijwilligerswerk. Volgens kenniscentrum E-quality richt het nieuwe emancipatiebeleid van Nederland zich vooral op het vinden en houden van betaald werk. De plannen voor de emancipatie van vrouwen en homoseksuelen staan in een acht pagina’s tellende brief met plannen voor de periode 2011-2015. Voor het uitvoeren van het beleid wil de regering jaarlijks zo’n 17,5 miljoen euro uitgeven. Klinkt veel, maar het is nog geen kwart van de aanschafprijs van één Joint Strike Fighter.

De brief van het kabinet bevat plannen op hoofdlijnen. Dat er weinig geld is om iets te doen blijkt wel uit het allereerste aandachtspunt. Uitgaan van de eigen kracht en de eigen talenten van homoseksuelen en vrouwen. Dat klinkt alleraardigst, en heel redelijk. Maar het gaat voorbij aan het inzicht dat een individu het meestal aflegt tegen het systeem. Dat systeem houdt in dat mensen handelen op basis van onbewuste vooroordelen, stereotype denkbeelden, en het oude en vertrouwde. Het resultaat is dat blanke mannen vooral blanke mannen op waarde schatten en kansen geven. Allochtonen en vrouwen hebben het nakijken. Zie onder andere hier, hier en hier. Of kijk even naar de samenstelling van het kabinet Rutte.

De brief geeft indirect blijk van enig begrip voor die structurele patronen. Verderop spreekt de nota namelijk van een cultuurverandering. De regering zou graag zien dat mensen positiever gaan denken over homoseksuelen. En vrouwen, maar dan niet zomaar vrouwen: degenen met ambitie. Daar blijft het echter bij. Hoe die cultuuromslag er moet komen blijft vaag. Het enige concrete is dat de regering subsidies wil afschaffen. Geld verdwijnt dus. Voor de periode 2011-2015 wil Rutte alleen nog geld steken in projecten die bewezen succesvol waren voor de bevordering van emancipatie. Verder gaat er jaarlijks 17,5 miljoen naar organisaties zoals het COC, kenniscentrum E-quality en instituut Aletta.

Nederland kreeg vorig jaar bezoek van een comité dat toeziet op de naleving van het VN Vrouwenverdrag. De commissie had zoveel kritiek dat we in 2012 opnieuw bezoek krijgen én een tussentijds rapport moeten opstellen om aan te tonen dat Nederland serieus werk maakt van vrouwenemancipatie. Of deze emancipatiebrief genoeg is zal dan blijken.

Eve Ensler opent centrum voor Congolese vrouwen

Eve Ensler, bekend van toneelstuk en boek De Vaginamonologen, opent een centrum voor Congolese vrouwen die zijn verkracht door één van de vele gewapende milities in hun land. In de stad Bukavu biedt City of Joy hen een plek om op adem te komen en te leren hoe ze, eenmaal terug in hun dorp of stad, de controle over hun eigen leven terug kunnen krijgen. Ensler heeft steun van UNICEF en stichting Panzi, naar het gelijknamige ziekenhuis waar slachtoffers van verkrachting medische hulp krijgen.

De opening van het centrum in Bukavu verliep feestelijk.

Aan de New York Times vertelde Ensler dat ze de passieve houding van de wereld zat was. De enige hoop is volgens haar dat de mensen die niets meer te verliezen hebben, de Congolese vrouwen, zelf in actie komen:

“You build an army of women,” she said. “And when you have enough women in power, they take over the government and they make different decisions. You’ll see. They’ll say ‘Uh-uh, we’re not taking this any longer,’ and they’ll put an end to this rape problem fast.”

Het centrum biedt lessen in zelfverdediging, computervaardigheden en mensenrechten. Ook kunnen vrouwen er deelnemen aan trainingen om landbouw en handel beter in de vingers te krijgen. Daarnaast kunnen vrouwen psychotherapie krijgen om hun trauma’s te verwerken. Het centrum stelt de behoeften van de vrouwen centraal, dus als ze iets anders willen regelt City of Joy dat.

Het centrum is onderdeel van een stille revolutie in het land. Normaal gesproken is seks een taboe onderwerp, signaleerde Julie Ndaya een paar jaar geleden. Het Congolees heeft zelfs geen woord voor verkrachting, want veel mensen geloven dat een man een vrouw niet kán verkrachten. Gebeurt dat toch, dan betekent dit dat de vrouw eigenlijk wel wilde, en gewoon een slet is. Of dat boze geesten bezit van haar hebben genomen. In beide gevallen verdwijnt de dader uit het zicht en is de vrouw het probleem: ze is bezeten, of een slet. Ze moet zich diep schamen en haar mond houden.

Vrouwen pikken dit beeld van de situatie echter niet meer. Ze verbreken de stilte. De afgelopen jaren meldden westerse media dat Congolezen steeds vaker de straat op gaan om te protesteren tegen de massale verkrachtingen. Zo hielden vrouwen in dezelfde stad Bukavu vorig jaar nog een grote demonstratie. Die werd nota bene geleid door Olive Lembe Kabila, de vrouw van  president Kabila.

Naast deze culturele verandering begint de Congolese regering bovendien ernst te maken met de aanpak van de daders. Zo veroordeelde een mobiel gerechtshof begin dit jaar een kolonel tot twintig jaar cel wegens groepsverkrachtingen. Het is één van de eerste keren dat de daders op die manier de boodschap ontvangen dat ze niet meer straffeloos hun gang kunnen gaan.

Donner geeft SGP ruim baan voor vrouwendiscriminatie

De SGP mag vrouwen voorlopig blijven behandelen als klapvee voor de mannenbroeders. Dat blijkt uit een brief van minister Donner van Binnenlandse Zaken. Donner heeft besloten niets te doen totdat het Europese Hof zich heeft uitgesproken over de situatie. Waarom? Nou, omdat het zo ingewikkeld is allemaal. En omdat de SGP vrouwen verder best ok behandeld.

Donner doet even niks met een uitspraak van de Hoge Raad.

De actie van Donner is opmerkelijk omdat er een vonnis ligt van de Hoge Raad. De SGP staat vrouwen niet toe zich kandidaat te stellen voor Eerste en Tweede Kamer. De hoogste rechters van Nederland bepaalden dat de SGP het niet kan maken vrouwen dit passief kiesrecht te ontzeggen. De overheid moet maatregelen nemen, anders schendt Nederland onder andere het VN Vrouwenverdrag én eigen wetgeving die ervoor moet zorgen dat iedere burger volwaardig deel kan nemen aan de democratie.

Het loont de moeite even goed te lezen wat er precies staat in de kamerbrief van de minister. Op basis van welke argumenten lapt de minister deze uitspraak van de Hoge Raad aan zijn laars?

Het eerste argument is dat het allemaal erg complex ligt. De minister vindt het heel moeilijk om het passief kiesrecht van vrouwen te garanderen, op een manier die de minste inbreuk maakt op de grondrechten van leden van de SGP. De minister wil daarom afwachten wat het Europese Hof over de kwestie te zeggen heeft zodat hij alles zorgvuldig af kan wegen. Het tweede argument is dat Donner aan de SGP gevraagd heeft welke belemmeringen vrouwen tegenkomen binnen de partij en tevreden is met de antwoorden.

Ja, dat is alles. Laten we ze even nalopen. De ‘het is moeilijk dus ik wacht even’-redenatie klinkt best redelijk. Zeker als je termen gebruikt zoals ‘zorgvuldig afwegen’. Totdat je beseft dat ministers constant moeilijke knopen door moeten hakken. Dat is hun werk. Verdoofd of onverdoofd ritueel slachten van dieren, nieuwe belastingstelsels, hervormingen in het onderwijs, allemaal complexe zaken, waarbij je zorgvuldig moet handelen. Wacht Donner bij iedere kwestie totdat alles tot aan het Europese Hof is uitgevochten? Nee. Waarom hier dan wel?

De tweede reden is nog gekker. Donner vroeg aan de SGP hoe het zit met vrouwen in de partij. Over welk antwoord was de minister zo tevreden? Ook dit kunnen we nalezen.  Het hoofdbestuur van de partij ontkent dat vrouwen belemmeringen tegenkomen in de partij. Vrouwen kunnen onderwerpen agenderen, een ‘actieve bijdrage’ leveren aan de kandidaatstelling van partijleden, en overal in de statuten is het woord voor man vervangen door persoon.

Fijn allemaal, maar het ging juist om het passief kiesrecht van vrouwen. Mogen zij zich kandidaat stellen voor een zetel in Eerste of Tweede Kamer. Nee, stelde de Hoge Raad, en dat is zo fundamenteel fout dat de Bijbelse principes van de partij in dit geval moeten wijken. Precies op dit punt begint de SGP in de brief vage taal uit te slaan. Het bestuur grijpt terug naar de eigenhandig opgestelde beginselverklaring. De eisen die de partij aan kandidaten stelt, zijn op die zelfgeschreven verklaring gebaseerd. De partij schrijft dan letterlijk:

Elke selectieadviescommissie dient, zoals bij elke partij, te zoeken naar leden die in staat geacht mogen worden de beginselen van de partij uit te dragen. Deze beginselen zoals vastgelegd In het Program van Beginselen vormen het hart van de partij. Vanuit deze beginselen bedrijven SGP-ers al decennia politiek. Het zogeheten “vrouwenstandpunt” van de SGP is een onderdeel van een meeromvattende visie op Bijbelgenormeerde politiek waaruit de SGP opereert. Van elke kandidaat wordt verwacht dat deze in staat is vanuil deze meeromvattende visie op Bijbelgenormeerde politiek actief te zijn. Het is aan de verschillende selectieadviescommissies hierover een gemotiveerd advies uit te brengen.

 

Met andere woorden: over ons lijk dat we een vrouw kandidaat stellen. En Donner vindt dit antwoord prima:

Ik meen dat daarmee nu kan worden volstaan en zal mij beraden op de noodzaak en wenselijkheid van eventuele wettelijke maatregelen nadat het Europees Hof uitspraak heeft gedaan.

Het is alsof je iemand op frauderen betrapt, en vervolgens vraagt ‘heej, fraudeer jij?’ Waarop de dader zegt ‘natuurlijk niet, ik doe alleen aan creatief boekhouden!’ Waarop jij zegt ‘Ooooo, prima, ga daar maar mee door totdat de zaak bij de hoogste rechter ligt. Prettige dag verder….’

Oppositiepartijen zoals GroenLinks weten wel waarom de minister niets doet: PVV, VVD en CDA hebben de twee zetels van de SGP hard nodig om plannen door de Eerste en Tweede Kamer heen te loodsen. Donner wil de partij dus graag te vriend houden. En dan komt het politiek gezien opeens heel erg goed uit, al dat getraineer en we wachten even op Europa.

Je kunt Donner er niet van betichten dat hij de vrouw opoffert voor het pluche van zijn ministerszetel, want dat zou inhouden dat hij een uitgesproken standpunt inneemt. Dat doet hij niet, hij wacht en stelt uit. Maar helaas Donner: niets doen is ook iets doen. Door af te wachten laat Donner de SGP vrolijk verder discrimineren. Goed om dat te onthouden. Weet je in ieder geval op wie je niet moet stemmen bij de eerstvolgende verkiezingen.

UPDATE: een paar dagen na dit bericht plaatste ook columniste Elma Drayer een mooi stuk over deze kwestie. En Kathalijne Buitenweg van het Clara Wichmann proefprocessenfonds reageerde. Wat Donner doet tast de rechtstaat aan, schrijft ze in De Volkskrant.

Nieuwsronde

De mores in de bouw, Russische journalistiek, een film over het leven van Getrude Bell… Het werden geen aparte stukken voor De Zesde Clan, maar de links bieden genoeg interessante informatie om deel uit te maken van een Nieuwsronde.

CDA-leden kozen Ruth Peetoom als nieuwe voorzitter.

• Ruth Peetoom is de nieuwe voorzitster van het CDA. Ze kreeg 61 procent van de stemmen. Dagblad Trouw noemt haar verkiezing een motie van afkeuring van de leden aan het adres van de architecten van de samenwerking met de PVV. Waarna de rest van het artikel over mannen gaat. Peetoom komt nog één keer terug omdat de schrijver van het opiniestuk twijfelt of ze erin kan slagen de tegenstellingen tussen CDA leden en prominenten te overbruggen. Over de kwalificaties van Peetoom geen woord….
• Intermediair geeft in een rubriek over stellen en de manier waarop ze zorg en werk verdelen, misschien onbedoeld een onthullend kijkje in de bouwwereld. Zo vroeg mogelijk beginnen en zo laat mogelijk weggaan is de norm, want dat is stoer. Wie ouderschapsverlof op wil nemen wordt bij terugkeer niet meer serieus genomen, laat staan als je minder uren wil werken. ,,De bedrijfstak zorgt er eigenlijk voor dat je je dan niet meer thuis voelt – en weggaat,” vertelt de man van het stel. De man. Laat staan als de werknemer een vrouw is…
• Gertrude Bell, de negentiene eeuwse archeologe en diplomate, leidde zo’n buitengewoon leven dat maar liefst twee regisseurs een film over haar willen maken. Werner Herzog en Riddley Scott zouden interesse hebben.
• Anna Politkovskaya werkte als journaliste in Rusland en deinsde er niet voor terug corruptie en andere misstanden aan de orde te stellen. Onbekend gebleven daders schoten haar in 2006 neer. De moord werd alom gezien als een politieke daad: een lastige journalist permanent de mond snoeren. Ms Magazine besteedt nu aandacht aan een collectie van Politkovskaya’s artikelen, gebundeld in het boek ‘Is good journalism worth dying for?’ Ze schreef de stukken in de periode van 2000 tot en met haar dood.
• The Guardian intervieuwde Karren Brady, manager van voetbalclub West Ham en één van de meest succesvolle zakenvrouwen van Engeland. Ze vertelt dat kinderopvang aftrekbaar zou moeten zijn van de belastingen, dat vrouwen eerlijke kansen moeten krijgen, en dat ambitie geen vies woord is.

Blue Band serveert discriminatie

Welkom in de wereld van Unilever merk Blue Band. Er bestaat in dit universum maar één allochtoon, en hij is kok. Verder zes blanke jongens, zeven blanke meisjes. De jongens zijn dokter, de meisjes verpleegster. De jongens zijn piloot en brandweerman, de meisjes danseres en fotomodel. Dat is de racistische en seksistische kost die deze firma serveert in het Grote Beroepen Kookboek.

Begin 2011 schreef de Zesde Clan al over de reclamereeks waarmee Unilever het nieuwe jaar begon. Blue Band koppelde beroepen aan jongens en meisjes, en gaf verschillende voedingsstoffen weer die het jongetje en meisje nodig zouden hebben voor hun toekomst. De koppen van de reclames schreeuwden dat de jongen een stoere brandweerman was en het meisje een zorgzame verpleegster. Twee cliché’s in één klap.

De kleine lettertjes lieten nog wat ruimte over. Zo kon het meisje ook boer worden, een iets minder stereotiep beroep. Het kookboek slaat echter alle hoop de bodem in. De beroepen zijn daar keurig verdeeld volgens de meest belegen normen en waarden voor wat Unilever passende arbeid vindt voor man en vrouw. Hij: kok, boer, brandweerman, dokter, piloot, politieman en profvoetballer. Zij: danseres, dierenarts, juf, model, kapster, paardrijdster en verpleegster.

Behalve die verdeling naar sekse is ook het taalgebruik onthullend. Het is juf, niet docent, of leerkracht, of onderwijzeres. Nee, juf. Een woord met veel minder status, afkomstig uit het juffen en meesters milieu van de lagere school. En plaats paardrijdster even naast profvoetballer. Olympisch kampioene Anky van Grunsven kan nog zoveel prijzen winnen, voor Blue Band gaat het maar om een paardrijdster. Dat klinkt als een leuke hobby voor de kleine meid. Terwijl hij profvoetballer is. Met alle associaties die daarbij horen, van het WK Voetbal en de heldhaftige foto’s op voetbalplaatjes tot aan de miljoenentransfers bij Ajax.

De wereld volgens Unilever. Zij danst, hij is piloot. En bedankt he.

Blue Band trekt zich niks aan van kritiek. De enige reactie was: ,,We hopen u met een volgend Blue Band item wellicht meer aan te spreken’. In diezelfde reactie liet het Unilever merk ook weten wat ze wilden met het kookboek: moeders en vaders helpen hun kinderen beter te laten eten. Een vakblad als Reclameweek slikt deze lulkoek gedwee. En plaatst een foto van enkele van de tekenfiguurtjes die het inspirerende voorbeeld moeten geven. (De eenzame allochtoon staat links op de foto, verborgen onder een grote witte koksmuts.)

De macht en het geld van Unilever zorgen ervoor dat de illustraties en beroepen in alle communicatie en op alle producten terug komen. Er is, kortom, geen ontkomen aan dit jaar. Jammer dat het bedrijf kinderen niet alleen voedingswaarden, maar ook seksistische stereotypen door de strot wil douwen. Een gemiste kans.