O ja, vreselijk dat zoveel vrouwen stranden op weg naar de top. Ja, er moet echt meer diversiteit komen. Maar een quotum opleggen? Ieuw! Dat is wel het meest onsmakelijke voorstel wat je kunt doen! Nee, laten we vooral voortmodderen met boterzachte beloften en plannen van aanpak zonder duidelijke doelstellingen en zonder sancties. Dat is het terugkerende beeld zodra het in Nederland over een quotum voor vrouwen in topfuncties gaat.

De argumenten tegen lijken soms zeer rationeel, maar wordt gevoed door emoties zoals angst en weerzin. Nederland houdt niet van de stormram, en van revoluties moeten we ook niets weten. Want ga maar na. Nederland is het land waar Troelstra een stap naar voren zette en riep: revolutie! Waarop de massa een stap achteruit deed en zei ‘ga vooral je gang, maar wij willen geen problemen’. Nederland is het land waar hele bevolkingsgroepen te horen krijgen ‘tuurlijk kun je je baan houden. Maar eerst ontslaan we je, en daarna nemen we je aan met een flexibele parttime constructie, en maken we de inhoud van je baan lekker schraal en beperkt.” Het overkwam medewerkers van de thuiszorg en de post.
In België en Frankrijk zou zo’n voorstel leiden tot brandende barricades in de straten. Of de gijzeling van de top van een bedrijf. In Nederland slikten de mensen dit en tekenden hun nieuwe, slechtere contract. Want we willen geen problemen. In zo’n klimaat kun je misschien wel erkennen dat er iets geks aan de hand is. Al die allochtonen, al die vrouwen, maar de enigen met talent en leiderschapskwaliteiten zouden blanke mannen zijn? Heel raar. Maar ontketent dit verontwaardiging? Gaan mensen harde acties eisen? Nauwelijks. We vinden het doodeng.
En een quotum is zo’n harde actie, die je doodeng kunt vinden. Want wat het doet staat voor de angsthazen gelijk aan een stormram. Het middeleeuwse kasteel wordt bevolkt door blanke mannen, die zich steeds bedreigder gaan voelen en vrouwen en allochtonen met pek en stenen van de poort proberen te houden. Daar komt het quotum aan: de stormram die de poort aan gort slaat en vrouwen en allochtonen de gelegenheid geeft joelend de binnenplaats op te rennen en eindelijk een zetel aan de feestdis op te eisen. Een nachtmerrie.
Geen wonder dat de hakken meteen in het zand gezet worden. Als sussende argumenten als ‘heb geduld’ of ‘een geleidelijke aanpak is beter’ geen effect meer hebben, krijgen de beleefdheden al snel een steeds venijnigere ondertoon. Nee vrouwtjes, jullie moeten dit zelf niet willen, want dan is het net alsof je incompetent bent en alleen met een quotum die invloedrijke baan kon bemachtigen. O, en denk eens aan al die talentvolle blanke mannen die nu buiten de boot vallen, wat zielig voor hen! Hoe kún je, gemeen loeder! De wereld vergaat als we een vrouwenquotum instellen! Dat is ongeveer de teneur als je alle nuanceringen en sociaal wenselijke formuleringen weglaat.
Dit is allemaal pure emotie. Wie objectief naar het effect van een quotum kijkt, ziet dat het resultaten boekt. Noorweegse bedrijven werken al enkele jaren met een quotum van topvrouwen. Dat land functioneert nog steeds prima en de bedrijven boeken leuke winsten. Na de eerste onwennigheid beschouwde niemand de vrouwen nog als raar of als excuustruus. Want ze waren met tevelen. Het werd gewoon.
Nu de Noorse vrouwen eenmaal binnen aan tafel zitten, kunnen ze met de mannen overleggen en kijken hoe verder met de werkwijze, de bedrijfscultuur en de manier van omgaan met elkaar. Dat heeft al tot veranderingen geleid. Zo zijn Noorse bedrijven iets meer geld uit gaan geven aan personeel, typisch een investering om bedrijven ook op de langere termijn gezond en concurrerend te houden (u weet wel, goed opgeleid, goed behandeld, loyaal personeel, bereid om een extra stap te zetten voor de werkgever).
Nederland zit tot nu toe opgescheept met een cultuur waarin vrouwen op allerlei manieren de boodschap krijgen dat ze niet welkom zijn. Ze moeten vooral thuis blijven als zichzelf opofferende, nobele moeder en daarnaast is het leuk als ze nog een bijbaantje hebben. Meer willen is zondig en strijdig met de Bestemming der Vrouw. Daarom is die stormram in het begin zo nodig. Volgens de eeuwenoude wijsheid: zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Het wordt tijd dat de poorten opengaan, dat de bedompte achterkamertjes gelucht worden, en dat Nederland op twee benen gaat lopen. Als we de talenten van iedereen kunnen benutten, worden we daar uiteindelijk alleen maar beter en sterker van.