Vrouwen kiezen zelf voor een nikab

Vriendjes en partners van vrouwen die gezichtsverhullende sluiers dragen, zijn daar meestal niet blij mee. Ze vinden het vervelend dat hun vriendin/partner negatieve aandacht trekt van omstanders, en vinden het ook niet leuk dat zijzelf automatisch beschouwd worden als vrouwenhater. De vrouwen kiezen zelf voor een nikab, boerka of ander verhullend kledingstuk, meestal nadat zij zich bekeerden tot de islam, ontdekte prof. dr. Annelies Moors.

Moors deed in 2009 onderzoek naar boerkadraagsters in opdracht van de Nederlandse regering, die al een paar jaar worstelt met een aangenomen motie van Geert Wilders. Onder andere gesteund door CDA en VVD kreeg hij het voor elkaar dat er in principe een algemeen verbod op het dragen van gezichtsverhullende kleding komt. Tot nu toe is deze motie alleen gedeeltelijk effectief, via verboden voor specifieke locaties en situaties.

Het viel Moors op dat de draagsters van dit soort kleding tot nu toe nauwelijks aan het woord kwamen. Vooral politici, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit de sectoren zorg, onderwijs en multi culturele instellingen spraken over nikab, boerka en andere vormen van verhullende kleding. Ook de pers stuurde eerder een in boerka gehulde verslaggever op pad, dan dat zij de mening vroegen van de vrouwen om wie het ging. Het Parool was in 2004 eerlijk over de redenen voor die handelswijze: de vrouwen ,,zijn meestal weinig spraakzaam, spreken de taal vaak niet en zullen ook het achterste van hun tong niet snel laten zien.”

Moors, werkend voor de Amsterdam School for Social Science Research, toonde aan dat het prima mogelijk is met de mensen zelf te praten. Via via kwam ze in contact met 20 vrouwen, die ze uitvoerig interviewde over hun persoonlijke ontwikkeling en kledingkeuze. Het dragen van bedekkende sluiers was meestal het eindresultaat van een jarenlange spirituele zoektocht. Ouders en partners waren er meestal niet zo blij mee, en de vrouwen zelf twijfelden ook vaak. Uiteindelijk kozen ze toch voor bedekkende sluiers, om zo dichter bij God te staan.

Dat die keuze spraakmakend kan zijn, ondervinden de draagsters dagelijks. Ze zien dat mensen die negatief reageren, vaak een link leggen met vrouwenonderdrukking en terrorisme. Ook Moors ziet dat het dragen van zulke kleding spanningen oproept:,, Het spanningsveld tussen een symbool dat gezien wordt als een teken van onderschikking en een praktijk die geassocieerd wordt met macht, leidt gemakkelijk tot gevoelens van onbehagen.”

Maar een verbod? De draagsters vinden dit zeer discriminerend. En Moors kan hen daar, analoog aan Martha Nussbaum, alleen maar gelijk in geven. In een interview in dagblad Trouw wees ze erop dat een verbod alleen maar averechts werkt. Bovendien was zulke kleding tot 2003 nauwelijks een probleem, ontdekte ze na een uitgebreide analyse van krantenberichten. De dicussie over een verbod ontstond pas na terroristische aanslagen, onder andere in Madrid en Londen. De angst voor terreur en de vrees voor een fundamentalistische Islam waren doorslaggevend, concludeert zij.